تهرانین اهالی‌سینین اهمیتلی بیر حصه‌سینین آذربایجان‌لیلارین تشکیل ائتمه‌سی ایسه یئنی موضوع دئییل.

۱۹۷۷-۱۹۸۲-جی ایللرده اس.اس.ار.ای-نین ایران‌دا فوق‌العاده و صلاحیت‌لی سفیری اولموش ولادیمیر وینوگرادوو ۱۹۸۷-جی ایلده یازدیغی «شاه‌دان خمینی‌یه» آدلی مقاله‌سینده سفیر اولدوغو واخت تهران‌دا بیر میلیون یاریم آذربایجان‌لی یاشادیغینی قید ائدیر. ۱۹۷۶-جی ایل سیاهی‌یاالینماسینا گؤره، تهرانین اهالی‌سی تخمیناً ۴،۴۹ میلیون نفر اولوب. همین دورده ایرانین اهالی‌سی ده تخمیناً ۳۳-۳۴ میلیون ایدی.

Axar.az خبر وئریر کی. بو سؤزلری پولیتولوق خاقانی جعفرلی قئید ائدیب.

او بیلدیریب کی، وینوگرادوولا عینی دورده سووت کشفیاتینین ایران‌داکی رزیدنتی اولموش لئونید شبارشین «مسکوانین الی. خارجی کشفیات رئیسینین قیدلری» کیتابین‌دا تهران‌دا بؤیوک آذربایجان‌لی اجماسینین اولماسینی اسلام انقلابینین گئرچکلشمه‌سینی تعمین ائد‌ن اساس عامللردن بیری اولاراق وورغولاییر:

«وینوگرادوو و شبارشینین بحث ائتدیی دور آذربایجان تورکلرینین هئچ ده هامی‌سینین ملی منصوبیتینی درک ائتدیی دور دئییلدی. حتی بو گون ده ایران‌دا یاشایان بوتون سویداشلاریمیزین ملی کیملیینی درک ائتدیینی سؤیله‌مک اولماز. بو معنادا ۲۰۱۰-جو ایلده ایران‌دا کئچیریلمیش «اؤلکه‌نین عمومی مدنیت گؤستریجیلرینین اؤیرنیلمه‌سی و اؤلچولمه‌سی لایحه‌سی»نین نتیجه‌لرینی مباحثه‌لر‌سیز قبول ائتمک چتین‌دیر. همین لایحه چرچیوه‌سینده ۲۰۱۰-جو ایلده تهران ایالتینین آنا دیلینه اساساً اتنیک ترکیبی ایله باغلی آراشدیرما آپاریلیب. آراشدیرمانین نتیجه‌لرینه گؤره، تهرانین اهالی‌سینین ۴۱.۱۰ فایزینی فارس دیلینی آنا دیلی حساب ائد‌نلر، ۳۴.۵۰ فایزینی تورک دیلینی آنا دیلی حساب آذربایجان تورکلری تشکیل ائدیر. هئچ شبهه‌سیز کی، فارس دیلینین دولت دیلی اولدوغو توتالیتار بیر اؤلکه‌نین پایتختین‌دا یاشایان آذربایجان‌لیلارین هئچ ده هامیسی آنا دیلینین آذربایجان (تورکچه‌سی) دیلی اولدوغونو افاده ائتمه‌ییب. خصوصیله، دینی، حربی و مولکی بوروکراتیادا تمثیل اولونان آذربایجان‌لیلارین بیر قیسمینین اؤز آنا دیللری کیمی فارس دیلینی گؤسترمه‌لری ممکن‌دور. دیگر طرف‌دن آنا دیلینین هانسی دیل اولدوغونو گؤسترمه‌یه‌نلرین چوخ بؤیوک حصه‌سینین محض آذربایجان‌لیلار اولدوغونو احتمال ائتمک ده چتین دئییل. توتالیتار بیر دولت‌ده بئله حاللار همیشه و دنیانین هر یئرینده مشاهده اولونور.

تاریخ اوزره فلسفه دکترو، دوسنت پرویز کاظمی «ایرانین معاصر اتنو-مدنی منظره‌سی» آدلی مقاله‌سین‌ده بئله یازیر: «البته کی، تهران اهالی‌سینین مارگیناللاشدیریلدیغینی بیلیریک. اؤلکه‌نین پایتختی اولاراق قاجارلار زمانین‌دان بو شهر «اربابلار» و «نؤکرلر» شهری ساییلیر. حتی نؤکر اولماق اوچون ده فارس دیلینی لهجه‌سیز بیلمه‌لی و دانیشمالی‌سان. تهران‌دا چوخ سایدا تورک و کورد عائله‌لری اؤزلرینی فارس اولاراق تقدیم ائدیب، حتی قوهوم و یاخینلاری ایله گؤروشنده بئله آنا دیلینده دانیشماییب کی، «سویه‌سی» آشاغی دوشر. بئله تهران‌لیلارین اولادلاری ایندی بیر آذربایجان‌لی ایله راستلاشاندا نوستالژی ایله «پدر بزرگ من هم تورک بود...» (منیم ده بابام تورک اولوب) دئییر».

بوتون بونلار ایسه اونو دئمه‌یه اساس وئریر کی، تهران‌دا آذربایجان‌لیلار آزلیق دئییل، چوخلوق تشکیل ائدیرلر. بو معنادا تهران ایالتینین ۱۵ میلیونا چاتان اهالی‌سینین ۸.۵ میلیونونو آذربایجان‌لیلارین تشکیل ائتمه‌سی حاقیندا پرویز کاظمی‌نین معلوماتینی گئرچک‌لییه داها یاخین حساب ائدیره‌م. آنجاق حتی ۱۵ میلیونون یاریسینی سویداشلاریمیز تشکیل ائدیرسه، بو آرتیق بیزی جدی دوشونمه‌یه وادار ائتمه‌لیدیر. اونا گؤره ده گونئی آذربایجانین استقلالین‌دان دانیشارکن تهرانی اونوتماق فلاکت‌لی سهو اولار.

تهران گونئی آذربایجانین بیر پارچاسیدیر!»