هند فلسفه‌سینه گؤره بیر انسان قیامت گونونه قدر ۷ دفعه مختلف بدنلرده دوغولور. ۷ عؤمور، ۷ انسان، ۷ حیاتدان سونرا او ابدی اولاراق روحلار عالمینه گئدیر. دنیادا ائله انسانلار دا وار کی، یارادان اونو جمعی بیر دفعه دوغولماغا امکان وئریر. اونلار تانرینین یانیندا اوجا مقام توتان ملکلر ساییلیرلار.

بونلاردان بیری ده آذربایجان و شرق موسیقینینین نهنگ اسمی اوزییر بی حاجی‌بیلی ایدی. عزیر بیین ۴ قارداشی واردی: سیاد، ابوحیات، ذوالفقار و جیهون. اونلارین هامیسی عزیر بیین سانکی اؤزو ایدی، روح اکیزی ایدی. عزیر بیین سون نفسینه قدر سئودیی، حسرت چکدیی، گؤرمک ایستدیی ایسه وئرسال صلح مقاوله‌سی اوچون پاریسه یوللانان و داها گئری قاییدا بیلمه‌ین قارداشی، ژورنالیست جیحون حاجی‌بیلی ایدی. او، خارجده اؤمرو بویو عائله‌سینین حسرتی ایله یاشادی و بی ده اونون دردینی سون نفسینه قدر اوریینده چکدی. اونو وطنه قایتارماق اوچون بوتون جهدلری ائدیردی، بئله بیر شانس ایسه عزیر بی اوچون جمعی بیر دفعه یاراندی.

۱۹۳۷-جی ایل آپرلین ۳۰-دا آذربایجان اپرا و بالت تئاتریندا "کوراوغلو" اپراسی ایلک دفعه تاماشایا قویولدو (لیبرتوسو اسماعیلوو و محمد سعید اردوبادینیندیر). خالق قهرمانلیق داستانینین موتیولرینه اساسلانان «کوراوغلو» اپراسی آذربایجاندا ایلک کلاسیک اپرا حساب اولونور. بو اثر حاجی‌بیلینین یارادیجیلیغینین زیروه‌سینی تشکیل ائدیر.

۱۹۳۸-جی ایلین آپرلینده ایسه «کوراوغلو» آذربایجان دکاداسی چرچیوه‌سینده بولشوی تئاتردا اوینانیلیر. اوپرادان سونرا استالینله بیر مجلیسده گؤروشمک اوچون شرایط یارانیر. مجلیسده استالین عزیر بیی اؤز یانیندا اوتوردور و اونون شرفینه باده قالدیریر. حتی حاجی‌بیلینین بیر اپراسیندان کیچیک آریانی ازبردن اوخویور. ضیافت واختی بسته‌کارلا ائتدیی شخصی صحبتدن سونرا استالین اوزیر بیدن اورییندن نه آرزو کئچدیینی سوروشور. بوتون قاپیلارین اونون اوزونه آچیلدیغی زمان عزیر بی یالنیز بیر خواهش ائدیر: اوزون مدتدیر غربتده یاشایان مهاجر قارداشی جیحون حاجی‌بیلینین اس.اس.ار.ای-یه قاییتماسینا اجازه وئرمه‌سینی..

استالین او قدر اپرادان راضی قالمیشدی کی، تاپشیریق وئریر کی، عزیر بیین ایستیی یئرینه یئتیریلسین و جیحونون گئری قاییتماسی اوچون بوتون لازمی ایشلر گؤرولسون. باکییا قاییتماغا راضی اولسا، اونا ائو، ایش، ماشین دا وعد ائدیر.

اوزیر بی بوندان او قدر سئوینیر کی، درحال قارداشی جیحونا بو باره‌ده مکتوب یازیر. لاکن پاریسده یاشایان و اؤمرونو اورادا باشا ووران جیحون بی بو فکرله راضیلاشمیر، داها دوغروسو، استالینه اینانمیر. چونکی جیحون حاجی‌بیلی بدیعی اثرلری ایله ده ایمپرییایا، اونون ایدئولوگییاسینا، استالین رژیمینه قارشی آمانسیز مجادله آپاریردی. یازیچینین فرانسیز دیلینده قلمه آلدیغی «نژدانوون ایشی» آدلی حکایه‌سی ده سووئتلرده قاداغان اولونموشدو. بونا گؤره ده جیحون بی یازیر کی، اگر باکییا قاییتسا، حبس ائدیله‌جک..

بو دا اوزیر بیه علاوه درد اولور. سون نفسینه قدر جیحونو گؤرمک آرزوسو ایله یاشاییر.

بیین سون گونلرینده اونو ان چوخ زیارت ائد‌ن صمد وورغون ایدی. او، اؤلومونه ساعتلار قالا صمد وورغوندان خواهش ائدیر کی، اگر بیر گون قارداشی وطنه دؤنوب بورادا وفات ائدرسه، اونو اؤز مزارینین یانیندا دفن ائتسینلر.

سونرا اوزیر بی دئییر: صمد، واختدیر، کؤچمک گرک، کؤچمک بو داری-فنادان یاواش-یاواش!..

اوزیر بی سون نفسینده «جیحون» دئیه‌رک، دنیاسینی دییشیب.