دولت کاتبی انتونی بلینکنین آپرلین ۵-ده ارمنیستان-آورپا بیرلیی-آمریکا فورماتیندا کئچیریلهجک بروکسل گؤروشوندن اؤنجه پرزیدنت ایلهام علیئوه تلفون زنگی واشینگتونون نقطه نظرینده وضعیتی باکییا ایضاح ائتمک ضرورتیندن قایناقلانیر. آمریکا-دا آنلاییرلار کی، جنوبی قفقازلا باغلی ایستهنیلهن پلاندا آذربایجانین موقعیی نظره آلینمالیدیر، عکس تقدیرده، بو پلانلار ان یاخشی حالدا کاغیذ اوزرینده قالاجاق. بلینکنین زنگی ده بو مقصدی داشییردی و دولت کاتبی پرزیدنت علیئوه وئردیی ایضاحاتدا ایکی مقامی خصوصیله وورغولاییر:
- بروکسل گؤروشو آذربایجانا قارشی دئییل؛
- گؤروش سیاسی و حربی یوخ، اقتصادی کاراکتر داشییر.
هرچند، آمریکا آذربایجانین ناراحاتلیغینی نظره آلاراق، گؤروشون تاخیره سالینماسینی ایستمیر. بو مقام بلینکنین آذربایجانی «امین ائتمک» اوچون قید ائتدیی هر ایکی مقامی سوال آلتینا سالیر و غربین ارمنستانین «تهلوکهسیزلیی» آدی آلتیندا بؤلگهیه داخل اولماق ایستیینی آچیق شکلده اوتایا چیخاریر.
بیرینجیسی، آذربایجان و ارمنیستان آراسیندا صلح مقاولهسی امضالانماییب، بؤلگهده غیر-ثابتلیک دؤورو هله ده داوام ائدیر و بو کنتکستده ایروانا وئریلهن دستک ارمنی روانشیزمینین یئنیدن باش قالدیرماسی ایله نتیجهلنهجک: ۴ ایلدیر صلح مقاولهسینی امضالاماقدان بو و یا دیگر فورمادا امتنا ائدن ارمنیستان رگیوندا سیاسی ترازلیغین دییشمهسی آرزوسو ایله یاشاییر؛ ایرواندا بروکسل گؤروشونو محض بو کنتکستده دیرلهندیریرلر و آیدیندیر کی، غربین کلکتیو دستیینی آرخاسینا آلان ارمنیستان آذربایجانلا صلح دانیشیقلاریندا غیر-کنستروکتیو موقعیینی داها گنیش شکلده سرگیلهیهجک؛ بو باخیمدان، گؤروشون باکییا قارشی اولدوغو رئاللیغی اورتادادیر؛
ایکینجیسی، بلینکنین دئدیی کیمی، بروکسل گؤروشو اقتصادی کاراکتر داشیسا دا، یکون هدف حربی مقصدلره نائل اولماقدیر: غرب ارمنیستاندا محکملهنمک و رگیونا بو اؤلکه اوزریندن مداخله ائتمک ایستهسه ده و بو مقصدله ایروانا سیاسی-حربی موستویده دستک وئرسه ده، اقتصادی رئاللیقلار پلانلارنین اجراسینی چتینلشدیریر؛ چونکی ارمنیستان اقتصادی باخیمدان بؤیوک اؤلچوده روسیا و اونون نظارت ائتدیی بازارلاردان آسیلیدیر، محض بونا گؤره ایروانا اقتصادی دستک وئرمکله، اوندان غرب قوهلری اوچون جنوبی قفقازا «قاپی آچماسی»نی ایستییرلر؛ بو او دئمکدیر کی، بروکسل گؤروشو «اقتصادی کاراکتر» داشیسا دا، ارمنیستانین «تهلوکهسیزلیینین شاخهلندیریلمهسی» آدی آلتیندا غرب اؤلکهلرینین رگیونا حربی مداخلهسینین باشلانغیجی اولاجاق.
پرزیدنت ایلهام علیئوین بلینکنله تلفن صحبتینده آچیقلادیغی معلوماتلار دا بونو تصدیق ائدیر. دولت باشچیسی قید ائدیب کی، «اوندا اولان معلوماتا گؤره، اوچطرفلی گؤروشه حاضرلیق پروسسینده ارمنیستانا حربی دستک و بیرگه حربی تعلیملرین کئچیریلمهسی، آذربایجانلا سرحدیانی اراضیلرده حربی اینفراستروکتورون یارادیلماسی، آوروپا بیرلیینین آوروپا صلح مکانیزمی خطی ایله و آمریکا بودجهسی حسابینا ارمنستانین سلاحلاندیریلماسی کیمی مسئلهلر ده مذاکره اولونوب».
علیئو آنتیآذربایجان ماهیتی داشییان بو کیمی آددیملارین، او جملهدن فرانسا طرفیندن ده ارمنیستانین سلاحلاندیریلماسی سیاستینین رگیوندا سلاح یاریشینا رواج وئردیینی و تخریباتلارا گتیریب چیخاراجاغینی وورغولاییب. علاوه ائدیب کی، آپرلین ۵-ده کئچیریلمهسی پلانلاشدیریلان آمریکا، آوروپا بیرلیی و ارمنیستان اوچطرفلی گؤروشونون غیر-شفاف حاضرلانماسی، غیر-اینکلوزیو کاراکتر داشیماسی و آذربایجانین حاقلی ایرادلارینا باخمایاراق، تاخیره سالینماماسی جنوبی قفقازدا صلحه، امکداشلیغا دئییل، آییریجی خطلرین و نتیجه اعتباریله، گرگینلیین یارانماسینا گتیریب چیخاراجاق.
بروکسل گؤروشوندن سونرا جنوبی قفقازین گئوسییاسی پولیقونا چئوریلمهسی ریسکی موجوددور. حادثهلرین ممکن انکشافی دا بونو دئمهیه اساس وئریر:
- غربین سیاسی-حربی-اقتصادی دستیینی آلان ارمنیستان روسیا قوهلرینین چیخاریلماسی استقامتینده پراکتیکی آددیملارا استارت وئرجک؛
- ۳۰ ایل بؤلگهده روسیانین فورپستو اولان ارمنیستان بوندان سونرا فرانسا باشدا اولماقلا غرب قوهلرینین حربی پلاسدارمینا چئوریلهجک.
و بو سیتواسییا ارمنیستاندا، هم ده ارمنیستان اوزریندن جنوبی قفقازدا روسیا-غرب قارشیدورماسی آچیق موستوییه کئچهجک. حادثهلرین بو جور انکشافی رگیونا گرگینلیک وعد ائدیر. بلینکنین گتیردیی «آرگومنتلره» و وئردیی ایضاحاتا باخمایاراق، رئاللیغین بوندان عبارت اولدوغو معلومدور. پرزیدنت ایلهام علیئوین آچیقلادیغی معلوماتلار دا بونو دئمهیه اساس وئریر.
بوتون بونلارین فونوندا اساس دقتچکهن مقاملاردان بیری ایرانین سوسقونلوغودور. بؤلگهده سیاسی تارازلیغی آلت-اوست ائده بیلهجک گؤروشه آرتیق ساعتلار قالب، تهران ایسه سسیزلییه بورونوب. حالبوکی ایران رگیونا کنار قوهلرین گتیریلمهسینی «قیرمیزی خطلر»ایندن بیری کیمی تقدیم ائدیردی و بو ادعا ایله آذربایجانا قارشی قوندارما اتهاملار ایرلی سوروردو. حتی زنگیلاندا جامیش فرماسینین آچیلماسینی اسرائیلین حربی بازاسینین قورولماسی کیمی قلمه وئرجک قدر «حساس مؤقع» سرگیلییردی. ایندی ارمنیستان ایرانین «ان بؤیوک قورخوسو» اولان کنار قوهلری رگیونا گتیریر، اونون سرحدلری دیبینده آمریکا و آوروپا بیرلیینین حربی بازاسی قورولور، ناتو قوهلری بو و یا دیگر آدلار آلتیندا بؤلگهیه داخل اولور، تهران ایسه هئچ بیر رئاکسییا وئرمیر؟ نئجه اولور کی، زنگیلانداکی جامیش فرماسینی حربی بازا کیمی گؤرن ایران غربین ارمنیستانا داخل ائتدیی حربی کونتینگنتی و اونونلا سرحدده قوردوغو حربی بازالاری گؤرمور؟
ایرانین بو سوسقونلوغو «سیاسی کورلوقدان» قایناقلانمیر، عکسینه بونون آرخاسیندا جدی اساسلار وار و تهرانین سسیزلیینی ایکی استقامتده ایضاح ائتمک اولار:
بیرینجیسی، غربین ارمنیستاندان چیخارماق ایستدیی روسیانین یئرینده معین پایا صاحب اولماق: تهرانین ایروانا «تهلوکهسیزلیک» و «حربی بازا» تکلیفلری وئرمهسی حاقدا اینفورماسییالار فونوندا بو مقام خصوصیله اؤن پلانا چیخیر؛
ایکینجیسی، ایرانین غربله، خصوصیله فرانسا ایله گیزلی امکداشلیغی موجوددور: فرانسانین ایروانداکی سفیری اولیویه دکوتینی اؤتن آیین اولینده آچیقلادیغی «ایرانلا بیر چوخ مسئلهده فکر آیریلیغیمیز وار، اما ارمنیستانلا باغلی عینی موقعدییک» سؤزلری ده دقتی بو استقامته یؤنلدیر.
ایران و فرانسانین گیزلی امکداشلیغینین تاریخی ۱۹۷۹-جو ایل انقلابینا دایانیر. شاه رژیمیندن قاچان خمینی او زمان فرانسادا سیاسی سیغیناجاق آلمیشدی و ایرانا انقلاب ایدئیالارینی دا اورادان «اخراج ائدیردی». خمینینین حاکمیته گلیشینده (گتیریلمهسینده) اساس مقصدین همین واخت مسکوا ایله مناسبتلری لویاللاشدیران شاه رژیمینین دئوریلمهسی و اس.اس.ار.ای-نین سرحدلرینده «دینی رژیمین» قورولماسی ایله کمونیزمین یاییلماسی تهلوکهسینه قارشی سددین چکیلمهسی ایدی. عکس تقدیرده، حاکمیته گلیشی ایله غربه «محاربه اعلان» ائدن خمینی فرانسادا سیغیناجاق آلا بیلمزدی. اونون اقتداری اله کئچیرندن سونرا غربله «قارشیدورماسی» دا داها چوخ دانیشیلمیش اویونا بنزییردی و بو اویونون هله ده داوام ائتدیینه دایر فکرلر وار. فرانسا و ایران آراسیندا گیزلی امکداشلیغا دایر مقاملار نووه دانیشیقلاریندا دا سئزیلیردی. پاریس گرگین دانیشیقلار ماساسیندا تهرانین ماراقلارینی بو و یا دیگر فورمادا نظره آلیر، نووه مسئلهسینه گؤره ایرانا حربی مداخلهیه قارشی چیخیردی. اسرائیلین اؤتن ایلین مارتیندا ایرانا مداخله ایله باغلی بینالخالق کوالیسییا یاراتماق پلانلارینی پوزان اساس اؤلکهنین ده محض فرانسا اولدوغو حاقدا معلوماتلار وار.
۴۴ گونلوک محاربهدن سونرا ایران و فرانسانین گیزلی امکداشلیغی ارمنیستاندا داها آچیق شکلده اؤزونو گؤستردی. ارمنیستانین اساس دستکچیسی کیمی غربده فرانسا، رگیوندا ایسه ایران چیخیش ائدیر و هر ایکی اؤلکهنین ایروانلا باغلی «قیرمیزی خطلری» ده عینیدیر. مشاهدهلر گؤستریر کی، غیر-رسمی فورمادا ایران-ارمنیستان-فرانسا اوچبوجاغی فورمالاشیب و بو اوچلوک اورتاق مؤقعدن چیخیش ائدیر.
- ایرانین فرانسانین لوبیچیلیی ایله هیندیستاندان ارمنیستانا گتیریلهن سلاحلارا ترانزیت کئچید وئردیی حاقدا صحیه معلوماتلار موجوددور؛
- زنگزور دهلیزینه قارشی چیخان فرانسا و ایران فارس کؤرفزی-قارا دنیز (ایران-ارمنیستان-گرجستان-قارا دنیز-آوروپا) مارشروتونو بیرگه دستکلییر؛
- فرانسا و ایران ارمنیستانین ماراقلارینا گؤره آذربایجانا قارشی مؤقع سرگیلییر.
گؤرونور، ایرانین سرحدلری دیبینه غرب قوهلرینی گتیرن ارمنیستانا هئچ بیر رئاکسییا وئرمهمهسی ده پاریس-تهران خطیندهکی گیزلی سوودهلشمهنین ترکیب حصهسیدیر. استثنا دئییل کی، ایران غربین جنوبی قفقاز پلانلاریندا یئر آلیر.
