نورماللاشما مسئله‌سی اورتایا چیخدیغی زامان ایلک آچیقلاما سورییانین خاریجی ایشلر ناظری فایسال میکداددان گلدی. او، شرط کیمی تورکییه‌نین اؤلکه‌دن چیخماسینی ایر‌لی سوردو. سونرا روسییا آرایا گیردی. پوتینین سورییا اوزره خصوصی نماینده‌سی آلکساندر لاورنتیئو اسدله گؤروشدو. اورادا ایسه سورییانین سووئرن‌لییی و اراضی بوتؤولویو چرچیوه‌سینده تورکییه ایله گؤروشمه‌یین ممکون اولدوغو بیلدیریلدی. رجب طاییب اردوغانین آچیقلاماسیندان سونرا پروسئسه کیمین مقاومت گؤستره بیلجه‌یی مسئله‌سی گونده‌مه گلدی.

بو سؤزلری Axar.az-آ تورکییه و سورییا مناسیبتلرینین نورماللاشما پروسئسی و مانعه‌لردن دانیشان باغچاشهر اونیورسیتتی‌نین استراتژی آراشدیرمالار مرکزینین رهبری، ترور و تهلوکه‌سیزلیک مسئله‌لری اوزره اکسپرت عبدالله آغار دئییب.

آغار محاربه‌نین یاراتدیغی عمومی تراومانین و بؤلگه‌ده گئوسییاسی ماراقلارین توققوشماسینین پروسئسه مانع اولدوغونو بیلدیریب:

«عینی واختدا کایسریده معلوم حادثه یاشاندی، آرخاسینجا سورییادا حربچیلریمیزه قارشی هجوملار اولدو. باش وئره‌نلر اؤلکه‌میزین ۲۳ ویلایتینده اغتیشاشلارا یول آچدی. بیز، البته، سورییادان ترورچولارین تمیزله‌نمه‌سینی، اورادا وضعیتین ثابیتلشمه‌سینی، ایللردیر داوام ائد‌ن وطنداش محاربه‌سینه گؤره اؤلکه‌میزه اوز توتان تخمیناً ۵ میلیون قاچقینین اؤز ائولرینه قاییتماسینی ایسته‌ییریک. آنجاق ایندی اورتادا سورییادا اوزون ایللر داوام ائد‌ن وطنداش محاربه‌سیندن میدانا گلن تراوما و بوندان قایناقلانان سوسیولوژی و پسیخولوژی مقاومت وار. بونونلا یاناشی، کناردان وضعیتی ایزله‌ین، بؤلگه‌ده قالماق اوچون همین سوسیولوژی و پسیخولوژی مقاومتدن فایدالانماق ایسته‌ین قوه‌لر ده مؤوجوددور. خصوصیله میداندا بعضی فیگورلارین، سلاحلی گروپلارین، ترورچولارین، مختلیف بؤیوک طایفالارین بونا مقاومت گؤسترجه‌یی ایله باغلی الیمیزده ایلکین سیقناللار وار. دیگر طرفدن هله اؤزونو چوخ بروزه وئرمه‌سه ده، ایدلیبله باغلی معمالی مقاملارین اولدوغو گؤرونور. اورادا آسسیمئتریک تحدیدله قارشیلاشا بیلجه‌ییمیزی نظره آلمالیییق. طبیعی کی، ان اساس مسئله‌لردن بیری ده دیگر گوجلرین، یعنی سورییایا مداخیله ائد‌ن اؤلکه‌لرین بونونلا باغلی سرگیله‌یه‌جکلری مؤقع‌دیر. اسد طرفین‌دن وئریله‌ن آچیقلامالارین ضدیت‌لی اولماسینین دا سببی همین اؤلکه‌لردن بیرینین تضییقی ایله الاقداردیر».

اکسپرت نورماللاشما مسئله‌سینده روسییا و ایران آراسیندا فیکیر آیریلیقلارینین اولدوغونو بیلدیریب:

«سواللارا جاواب تاپماق اوچون قونشو عراقا دا باخمالیییق. بغدادلا «انکیشاف یولو» دهلیزی ایله باغلی کونکرت آددیملار آتیلماغا باشلایاندا بو بؤیوک هیهجان یاراتدی. حتی پ.ک.ک ایستنیلمه‌ین تشکیلات اعلان ائدیلدی، بؤلگه‌میزده اورتاق کووردیناسییا مرکزینین قورولماسی ایله باغلی ایلکین راضیلیق الده اولوندو. آرخاسینجا ایسه عراق تهلوکه‌سیزلیک شوراسیندان ضدیتلی آچیقلاما وئریلدی و اؤلکه‌نین ان بؤیوک شیعه حرکاتی آدلاندیریلان «اصایب اهل ال-حاق»ین باش کاتیبی قایس خزعلی اؤلکه‌میزی تنقید، حتی تحدید ائد‌ن بیاناتلار وئردی. بیر سیرا دیگر گروپلار دا اونلارا قوشولدو. درحال سونرا ایسه اسد نالا-میخا وورماغا باشلادی. بس بونون آرخاسیندا هان‌سی اؤلکه دورور؟ ایلک عقلا گلن مناسیبتلرین نورماللاشماسیندان ناراحات اولان ایران‌دیر. چونکی اسماعیل قاآنی‌نین ۹ ایولدا سورییا، عراق و لیوان سفرلریندن سونرا بو آچیقلامالار وئریلمه‌یه باشلادی. اساس جاواب تاپیلمالی سوال ایسه روسییا اوزریندن حیاتا کئچیریلن تورکییه-سورییا نورماللاشما پروسئسینه ایرانین مناسیبتی‌دیر. باش وئره‌نلر اونون ناراحات اولدوغونو گؤستریر. تهران ماسادا اولماغا و مسئله‌لرین اؤز منفعتلرینه اویغون شکیلده حلینه چالیشیر. چونکی عرب اؤلکه‌لریندن فرق‌لی اولاراق، آنکارا ایله مناسیبتلرین نورماللاشماسینین کؤکلو دییشیک‌لیکلره گتیریب چیخاراجاغینی دوشونورلر. حاضردا سورییانی اؤزونون پروکسی‌سینه چئویرن ایران اورادا سوسیولوژی، دموگرافیگ و تئولوژی باخیمدان دییشیک‌لیکلر آپاریر و بو خطی لیوانین جنوبونا بیرلشدیرمک ایسته‌ییر. بوتون الده ائتدیکلرینی ایتیره‌جکلرینی دوشونورلر. ایندی اؤلکه‌میزله غرب آراسیندا گوون پروبلئمی وار. روسییا دا حرکت ائدرکن بو و دیگر مسئله‌لری نظره آلیر. اسد اؤزو ده منگه‌نه‌نین ایچینده‌دیر، چونکی سورییا روسییا و ایرانین پروکسی دؤولتینه چئوریلیب. اونلاردان اجازه‌سیز آددیم آتا بیلمیر. آنجاق او دا بوغولور و لیواندا محاربه‌نین باشلایاجاغی حالیندا اؤلکه‌نین جبهه‌یه چئوریلجه‌یینی بیلیر. اونا گؤره ده تورکییه ایله راضیلاشاراق شمال سرحدلرینین تهلوکسیزلیینی تامین ائتمک ایسته‌ییر. فیکریمجه، نورماللاشما هله چوخ واخت آلاجاق. اما مذاکیره‌لرله و عمومی چرچیوه‌نی معین ائتمکله اورتاق چیخیش یولونو تاپماق ممکون‌دور».