ایران اسلام رسپوبلیکاسینین ائتنیک کیملیکلری یوخ ائدیب دنیانین بو قدیم مدنیت اوجاغیندا مختلف خالقلارین الیله یارادیلمیش بوتون عابدهلری و صنعت اثرلرینی، آرخئولوژی تاپینتیلاری، مادی-معنوی دیرلری «پرس» آدینا چیخماسی، فارسلاشدیرما سیاستی، انسان حاقلارینی کوبود شکلده پوزماسی، اورتا اسرلردکیندن سئچیلمهیهن وحشی جزا اصوللاری حاکمیته قارشی ائله بیر نفرت یارایب کی، بعضا خالق خارجی مداخلهلره ده امید یئری کیمی باخیر. بو مؤقعدن یاناشاندا ایران خالقلارینین تمثیلچیلری آراسیندا اسرائیل و آمریکا-نین هجومونا خلاص یولو و یا بو غدار رژیمدن انتقام آلماق امکانی کیمی سئوینهنلری باشا دوشمک چتین دئییل. لاکن ایران رژیمینه نفرت اسلاما نفرت دئییل. یئر اوزونده، اؤزلیکله غربده معنوی آشینمانین، انسانی انسان ائدن کیفیتلرین آیاقلار آلتینا آتیلیب یوخ ائدیلدیی بیر زماندا دینی دیرلری قوروماق دا جمعیتین خلاص یوللاریندان بیریدیر. کهنه عادت-عنعنهلره سؤیکهنهن و گئریقالمیشلیق ساییلان ملی حیات طرزی «سیویل» اپشتین اخلاقسیزلیغینین ایبهجرلیکلری فونوندا یئنی معنا قازانیر، اؤز اوستونلوکلرینی بیر داها نمایش ائتدیریر و انسان ایستر-ایستهمز اونون مدافعهچیسینه چئوریلیر.
ایران خالقلاری نئچه مدتدیر فارس-شیعه هگمونلوغونا خدمت ائدن آنتیدموکراتیک حاکمیتی دییشمک ایستهییرلر. لاکن آمریکا و اسرائیلین باشلادیغی محاربه اونلاری حاکمیت اطرافیندا بیرلشدیردی. بو گون ایران وطنداشلاری گؤزلنیلمز بیر یکدیللیکله اؤز وطنلرینین مدافعهسینه قالخیبلار.
۲۰۱۳-جو ایلده واشینگتندا آمریکا کنگرسمنی دانا روحرابخرله گؤروشرکهن، اونا ایران تورکلرینین حقوقلارینی مدافعه ائتدیینه گؤره تشکورومو بیلدیرمیش، عینی زماندا «اورتا دوغو پروژسی»نین خریطهسینی گؤسترهرک، ایرانین غربی آذربایجان استانینین گلهجک کردوستانین اراضیسی کیمی گؤستریلمهسینه اعتراض ائتمیشدیم. اونون «بونو جدی سند کیمی قبول ائتمهیین» سؤزونه بو جور اعتراض ائتمیشدیم: «اگر جدی سند دئییلسه، تکذیب ائدیلسین، ییغیشدیریلسین، آنجاق سیز اوزون ایللردیر انسانللارین گؤزونو بو خریطهیه، گلجهیین گیزلی خیانتلرینه آلیشدیریر، بیزیم رئاکسییامیزی یوخلاییرسینیز. بو، یانلیش و آمریکا-نین علیهاینه ایشلهیهن سیاستدیر. سیز ایرانا بو پلانلارلا گلجکسینیزسه، بیزلری مجبور ائدجکسینیز کی، اسلام حاکمیتینی دستکلیک، چونکی اونلاری بینمهسک ده، ساغ اولسونلار، هئچ اولماسا بیزیم تورپاقلاری باشقاسینا وئرمک حاقیندا دوشونمورلر».
ایندی ۱۳ ایل اؤنجه واشینگتندا دئدییم وضعیت یارانیب. اسرائیل و آمریکا–نین مدافعه ائتدیی و سلاحلاندیردیغی ترورچو تشکیلاتارین غربی آذربایجان استانینا، اورمیایا دوغرو یؤنلندیریلدیینی گؤرنده سلاحسیز خالق بینمهدییی حاکمیتین مدافعهسینه قالخیر.
خارجی مداخلهنین ایرانین ازیلهن خالقلارینی ناراضی اولدوقلاری حاکمیته قارشی آیاقلاندیراجاغی فکری گئنیش یاییلمیشدی. ایران دیاسپور تشکیلاتلارینین و یا گونئی آذربایجانداکی فعاللارین بو امیدلری دوغرولمادی.
بیزده ده قونشولوغوموزداکی محاربه گئنیش مذاکره اولونور و تأسف کی، فکر مختلفلیی بعضا قارشیلیقلی اتهاملارا، تحقیرلره چئوریلیر. فرقلی دوشونجهیه بو جور آگرسیو و دوشمهنجهسینه مناسبت گئتدیکجه گئنیش یاییلیر و ملی همرایلیی، بوتؤولووو پوزان تهلوکهلی بیر حال آلیر.
دنیا تاریخینده بونا بنزر حادثهلر هئچ واخت عینی جور بیتمهییب؛ گؤزلنیلمزلیکلر استثنا دئییل؛ بیر یاندان دا هله ایکینجی دنیا ساواشینین، تبریزده خارجی مداخلهنین کمکی ایله قورولموش ملی حکومتین تاریخی اونودولماییب.
لاکن آرادا چوخ جدی فرقلر وار. نه آمریکا، نه اسرائیل ایرانا هر هانسی خالق اوچون ملی حکومت قورماغا گلمیر. اونلارین ایران تورکلری و یا گونئی آذربایجان دئییلهن بیر قایغیلاری، پلانلاری یوخدور. مقصد آیریدیر و بو بارهده یئترینجه یازیلیب، دئییلیب.
آمریکا-نین باشلیجا نیتلریندن بیری ایرانین نووه پلانینی پوزماقدیر. ایلک باخیشدا بو طلب باشادوشلهندیر. ایرانین نووه سلاحی الده ائتمهسی بؤلگه اوچون یئنی تهلوکهلر دوغورار. لاکن بو منتیقله یاناشاندا گرک اسرائیل ده، آمریکا دا، چین ده، کورئیا دا اللرینده اولان نووه سلاحینی ضرسیزلشدیرسینلر کی، انسانلیق بو وحشی یاریشمانین گتیردیی تهلوکهدن و احتیاجلاردان خلاص اولسون. یوخسا «منه اولار، سنه اولماز» دئمکله ایش آشماز.
بو محاربه مین ایل اؤنجهدن باشلامیش خاچلی-سلیب یوروشونون داوامیدیر. اعتراف ائتدیلر-ائتمهدیلر، آوروپا او تاریخی اونوتماییب. آمریکا بو ساواشلا پلانتین شریکسیز آغاسی اولدوغونو ثبوت ائتمهیه چالیشیر. اما بوندان داها اؤنملی اولان دنیانین اساس نفت اخراج ائدن اؤلکهلریندن اولان ایرانین انرژی منبعلرینی اله کئچیرمک و بو نفته محتاج اولان اساس رقیبلرینی، اؤزللیکله چینی ضعیفلتمک ایستهییدیر. آیدین اولور کی، آمریکا و اسرائیلی عراق رژیمینی دییشمک آز ماراقلاندیریر. «نووه آختاریشینی دایاندیر، نفتینی بیزه وئر، سونرا نئجه ایستییرسن، یاشا». ایرانلا عرب اؤلکهلری آراسینداکی کنفیلیکتی درینلشدیرمک، بو یوللا اونسوز دا ضعیف اولان اسلام بیرلیینی سارسیتماق، بو بؤلگهدهکی دولتلری سونو گؤرونمهیهن بیر دشمنچیلیک بورولغانینا آتماق، یاخین شرقین یوکسک مدنیته مالک قدیم دولتلرینین یئرینده مقاومت گوجو اولمایان خیردا دولتجیکلر یاراتماق، دنیانین اوزاق کئچمیشینه ایشیق توتان تاریخی و مدنی عابدهلری یئر اوزوندن سیلمک و یا محو ائتمک، بیر سؤزله، ایرانی دا عراقین، لبنانین، سوریانین گونونه سالماق... مقصد بودور.
اسرائیلین نیتی ایسه رئاللیقدان اوزاق، میفیک تفکوره دایانان «وعد اولونموش تورپاقلار»آ صاحبلنمک و اؤز اراضیلرینی گئنیشلیندیرمک، بو مقصدله اویدورما «بؤیوک کوردوستان» ایدئیاسینی قیزیشدیریب سلاحلی کوردلری مین ایللرله ایچ-ایچه یاشادیقلاری خالقلارلا دشمن ائدیب، سونرا میداندا تک بوراخماق؛ ایران طرفیندن دستکلنهن و بؤلگه اؤلکهلرینده یووالانان ترور تشکیلاتلارینی ضررسیزلشدیرمک آدی ایله قونشو اؤلکهلره سوخولماق و بو بؤلگهدهکی گوج بالانسینی اؤز خیرینه دییشمکدیر.
ایرانین دا سیاستی گؤز اؤنوندهدیر. شیعهچیلیک پردهسی آلتیندا فارس تأثیرینی گئنیشلهندیرمک، مذهب آیریلغینی درینلشدیرمک، حتی اسلامین دینی مرکزی اولان مکهیه قارشی کربلانی بؤیوتمک، اؤز ایچینده یاشایان خالقلاری مذهب تعصبکئشلیی آدی ایله آسیمیلیاسییا ائتمک و ایرانین مغلوبائدیلمز اساتیرینی یایماق.
حادثهلرین نه ایله سونوجلاناجاغینی دئمک چتیندیر. اما بیر شی آیدیندیر کی، ترامپین «محاربه بیزیم گؤزلهدییمیزدن ده سرعتله گئدیر، تئزلیکله بیتهجک» بیاناتی اؤزونو دوغرولتمادی. بو محاربه ایله کوبانین، گرینلندین و بیر سیرا باشقا بؤلگهلرین اشغالی اوچون قورخو محیطی یاراتماق دا باش توتمادی. عکسینه، ترامپ هم دنیادا، هم اؤز اؤلکهسینده مسخره هدفینه چئوریلدی. ایران نه قدر داغیدیلسا دا، هله دیرنیب دورور و اونونلا یاناشی اسرائیل ده ساغالماز یارالار آلیر. آمریکا-نین «ایرانلا دانیشیقلار آپاریلیر» دئیه-دئیه بؤلگهیه علاوه قوهلر توپلاماسی، قورو حرکاتینا باشلاماق ایستهیی ده اونون چارهسیز دورومونو اؤرت-باسدیر ائلمیر.
بیز یاخین قونشوموزون تئزلیکله بو هجوملاردان خلاص اولوب دینج حیاتا قوووشماسینی آرزولاییریق. ایران تاریخاً تورکلرین فارسلارلا یاناشی یاشادیقلاری، بیرگه اداره ائتدیکلری دولت اولوب. بونو سون دؤورلرده ایشیق اوزو گؤرن «ایران تورکلرینین تاریخی». «تورکلرین ایرانی»، «ایران تورکلری» فوندامنتال علمی اثرلری ده ثبوت ائدیر. بو گون قونشو دولتده آذربایجانلیلارلا فارسلار چیین-چیینه مبارزه آپاریر و شهید اولورلار. آنجاق آلدیغیمیز خبرلر گؤستریر کی، چتین شرایطده اولماسینا باخمایاراق، ایران رسمیلری بیر نئچه آی اؤنجه اعتراض میتینگلرینده اشتراک ائتمیش انسانلارا قارشی غدارلیغیندان دا ال چکمیرلر.
شبههسیز بیزی ان چوخ گونئیلی سویداشلاریمیزین دورومو دوشوندورور، ناراحات ائدیر. اونلار هم ایراندا، هم خارجده بیر نئچه جبههیه بؤلونوبلر. واختیله گونئی آذربایجانین ایراندان آیریلیب مستقل دولت قورماسینی ایستهیهنلرین ده چوخو ایندی ایرانین بوتؤولویو طرفداری کیمی چیخیش ائدیرلر. سببینی یوخاریدا یازدیم. اون ایللر بویو گونئی آذربایجانلیلارینین طالعیی ایله ماراقلانمایان بعضی سیاستبازلار دا ایندی اورتایا دوشوب اؤزلرینین معناسیز ایدئیالاری و فکرلرینی جنوبا سیریماغا چالیشیرلار. اما رئاللیق گؤز قاباغیندادیر. ایران تورکلرینین بینالخالق عالمده سؤز صاحبی اولان و خالقین ملی ماراقلارینی ایفاده ائدن هئچ بیر جدی سیاسی تشکیلاتلاری یوخدور. بو ادعادا اولانلارینین چوخونون اطرافی بوشدور. ۳۰ ایله یاخین بیر مدتده ایران تورکرینین انسان حاقلارینین پوزولماسینی دنیا اؤلکهلرینه چاتدیران، آذربایجانلیلارین حقوقلارینی مدافعه ائدن، دیاسپورونون تشکیلاتلانماسینا چالیشان دنیا آذربایجانلیلاری کنگرسینه قارشی آپاریلان گیزلی و آچیق بؤلوجولوک حرکاتینین، یالان تبلیغاتلارین نه قدر آنتیملی بیر ایش اولدوغونو بو گون داها آیدین گؤروروک. بوشبوغازلار سیاسی حرکات آدینا ائوجیک-ائوجیک اوینایاندا، اؤز عائله عضولریندن عبارت سیاسی پارتییالار یارادیب بیرلشمک چاغیریشلاریندان اوزاق قاچاندا بو گونو دوشونملیدیلر. لاکن حیات داوام ائدیر و ایراندا یاشایان سویداشلاریمیز تاریخین گتیرجهیی هر جور سورپریزه حاضر اولمالیدیرلار.
آذربایجان و تورکیهنین مسئلهلره تمکینلی یاناشماسی، ایرانا گؤستردیکلری مادی و معنوی یاردیم دوغرو سیاستدیر. بونونلا بئله، ایرانداکی تورکلر حادثهلرین سونراکی گئدیشینده یئنه اؤز انسان حاقلارینین تاپدانماسینا، دیلسیز، مکتبسیز قالمالارینا شرایط یارادان مظلوم اطاعتکارلیقدان خلاص اولمالیدیرلار.
بیرمعنالی شکلده دئمک اولار کی، ایران جمعیتینین بؤیوک حصهسی دییشیکلیک ایستییر. ایراندا ماراغی اولان گلوبال گوجلر ایسه بو وضعیتدن اؤز مقصدلری اوچون فایدالانماغا چالیشیرلار. بللی خارجی گوجلری ایران وطنداشی اولان هانسیسا تورکون، فارسین، بلوچون، کوردون و یا عربین پوزولموش حقوقلارینین برپاسی یوخ، زنگین طبیعی احتیاطلارا مالک دولتین سوکانینی اله کئچیرمک ماراقلاندیریرسا، دموکراتیا وعدلری خیلی ایرونیک گؤرونور. چونکی اگر حقیقتا ده آمریکا-نین دیکتاتورانی دموکراتییایا چئویرن ایکسیری وارسا، نیه گؤره ایندیدک اونو صدامین دئوریلمهسیندن سونرا بیر میلیونا یاخین شخصی قتله یئتیردیی عراقدا، یوز مینلرله انسانین اؤلدورولدویو سوریادا، ائلجه ده لیویا و افغانیستاندا تطبیق ائتمهییب؟!
قارشیدا گؤزلهنیلهن دییشیکلیک مرحلهسینده ایراندا حلائدیجی عامل اولان تورک ائتنوسونون ماراقلارینین نوبتی دفعه تاپدانماسینا اذن وئرمهیی تاریخ گونئیدهکی سویداشلاریمیزا، تورکیه و آذربایجانا باغیشلاماز. ایستهنیلهن یئنی سیاسی کونفیگوراسییا زمانی ایران تورکلرینین ملی حقوقلارینین رسمی شکلده تانینماسینین واجبلیی قیرمیزی خط اولمالیدیر. انقلابی دییشیکلیک اولاجاغی تقدیرده آذربایجان و ایران تورکلرینین ملی ماراقلاری اساساً ایکی واریانتدان بیرینین رئاللاشدیریلماسینی طلب ائدیر: بیرینجیسی، ایرانین خلاص دوستورو و یا تورک ترانسفورماسییاسیدیر. بو حالدا ایرانین اراضی بوتؤولویو قوروناراق تورکلرین ۱۹۲۵-جی ایلده دولتین ادارهچیلیینده ایتیردیی مؤقعلری برپا اولونور. تورکلرین ایران ادارهچیلیینده مین ایلدن آرتیق مدتده بوتون اتنوسلارین ماراقلارینین قورونماسینی تامین ائتمکله برقرار اولان ثابت رولونو انکار ائتمک ممکون دئییل. پرزیدنت مسعود پزشکیان ایندیکی سیاسی سیستمین یئتیرمهسی اولسا دا، پولیتنیک ایران جمعیتینده چوخلوغون قبول ائتدیی لیدر کیمی اؤنه چیخمیشدیر.
ایکینجیسی، گونئی آذربایجان مختاریت قازانیر و آذربایجانلیلار ملی حقوقلاری محدود اراضی چرچیوهسینده برپا ائدیلیر.
بو واریانتلارین هئچ بیری گئرچکلشمهسه، گوندلکده گونئی آذربایجانین بینالخالق بیرلیین مستقل سوبیئکتینه چئوریلمهسی دایانمالیدیر.