آمریکا-ایران محاربهسینین اساس هدفلریندن بیرینین هرمز بوغازی کئچیشلی انرژی خطینه آلتئرناتیو لایحهلرین ایشه سالینماسی اولدوغونو ادعا ائتمیشدیک. بیر نئچه گون اول عراق باش ناظری زیدینین آمریکادا امضالادیغی بیر چوخ سند بونو تصدیقلییر.
Axar.az خبر وئریر کی. بو سؤزلری پولیتولوگ حیدر اوغوز بیلدیریب.
«معلوماتا گؤره، زیدینین آمریکا سفرینده امضالادیغی اساس سندلردن بیری کرکوک-بانیاس بورو کمری ایله باغلی اولوب. واشینگتندا کئچیریلن امضالانما مراسمینده آمریکا انرژی ناظری کریس رایت، بو اؤلکهنین آنکاراداکی سفیری و سوریا و عراق اوزره خصوصی نمایندهسی توم باراک اشتراک ائدیب. بارراک توپلانتیدا چیخیشیندا آچیق شکیلده هرمزه آلترناتیو لایحهلرین ایشه سالیناجاغینی، امضالانان کرکوک-بانیاس بورو کمری ایله باغلی مقاویلهنین بو استقامتده آتیلمیش ایلک آددیملاردان بیری اولدوغونو بیلدیریب. او دئییب کی، معلوم نفت بورو کمری ایله باغلی راضیلاشمالار «هرمز بوغازینی انرژی تجهیزاتی باخیمیندان «ایکینجی درجهلی» مؤقعیه ائندیرهجک بیر پروسسین یولونو آچاجاق»، - پولیتولوگ قید ائدیب.
اوغوز خاطرلادیب کی، کرکوک-بانیاس نفت کمری ایله گونده ۲ میلیون بارل نفت نقلی نظرده توتولور:
«بیر چوخو بونون تورکیهنین «قالخینما یولو» پروژهسینه ده آلترناتیو اولدوغونو و بورو کمرینین چکیلمهسیندن ان چوخ زیان چکهنلردن بیرینین ده قارداش اؤلکه اولاجاغینی دوشونور. حالبوکی وضعیت تام ترسینهدیر. کرکوک-بانیاس بورو کمرینین آچیلماسیندان تورکیه نینکی ضرر چکهجک، عکسینه، دنیانین اساس انرژی ترانزیت اؤلکهسینه چئوریلهجک. اولا، اونا گؤره کی، واختیله فعالیت گؤسترسه ده، کرکوک-بانیاس نفت کمری چوخدان کؤهنهلیب و اونون یئنیدن چکیلمهسی لازیمدیر. یئنی خطین چکیلمهسی ایسه ۳۰ آی واخت آپاراجاق. هارداسا ۲.۵-۳ ایل سونرا آکتیو فعالیته باشلاماسی پروگنوزلاشدیریلان بو کمرین اؤزونه ده آلترناتیولر یارادیلمالیدیر. اساس آلترناتیو ایسه کرکوک-جیحان خطیدیر. تصادفی دئییل کی، ائله همین گون کرکوک-جیحان خطینین ده یئنیدن فعالیته باشلایاجاغی بیلدیریلدی.
ایکینجی اونا گؤره کی، هرمز بوغازی ایله گونده ۲۰ میلیون بارل نفت و دنیا گاز حاصلاتینین ۲۵%-ی داشینیردی. یوخاریدا دا قید ائتدییمیز کیمی، کرکوک-بانیاس نفت کمری ایله ماکسیموم ۲ میلیون بارل نفت داشینا بیلر کی، بو دا هرمزله داشینان نفتین جمعی ۱۰%-نی تشکیل ائدجک. دیگر ۹۰%-دن طبیعی کی، تورکییهیه ده اؤنملی پای دوشهجک.
کرکوکده گونده جمعی ۳۳۰ مین بارل نفت حاصیل اولونور. کرکوک-جیحان کمرینین نقل پوتنسیالی ایسه ۳۰۰-۳۵۰ بارل/گوندهلیک حجمیندهدیر. باشقا سؤزله دئسک، کرکوکده حاصیل اولونان نئفتین داشینماسی اوچون باشقا کمره احتیاج یوخدور. آیدیندیر کی، بو کمر فارس کؤرفزینین دیگر اؤلکهلرینین نفتینی داشیماق اوچون چکیلیر. بس بو اؤلکهلر هانسیلار اولا بیلر؟
ظنیمیزجه، بو سوالین جوابی ۲۰۲۴-جو ایلین آپرل آییندا ۴ کؤرفز اؤلکهسینین باغلادیغی بیر سازشده گیزلنیب. همین تاریخده عراق، تورکییه، قطر و امارات «قالخینما یولو» مارشروتو اوزره عملیات چرچیوهسینی معینلشدیرهن آنلاشما مموراندومو امضالامیشدیلار. آنلاشمایا گؤره، لایحهنین سمتا دیری تخمیناً ۱۷ میلیارد دلار اولاجاق و سندده نظرده توتولان عهدهلیکلر ۲۰۵۰-جی ایله قدر مرحلهلرله حیاتا کئچیریلهجک.
سؤزسوز کی، ۲۰۵۰-جی ایله قدر هله چوخ وار و او واختا قدر بلکه ده دنیانین انرژی منبعلری دییشهجک، بئلهجه، آنلاشمادا نظرده توتولان عهدهلیکلری یئرینه یئتیرمهیه ده احتیاج قالمایاجاق. اما هر حالدا یاخین شرقین بو ۴ اؤلکهسی هرمز بوغازینی «بی-پاس» ائدن بیر مقاویله امضالاییبلار و بو استقامتده ده بعضی آددیملار آتیلیب.
احتمال اولونان لایحهلردن بیری کویتین بصره-حادثه (آنبار) خطیدیر. معلوماتا گؤره، بو بورو کمرینین اوزونلوغو ۷۰۰ کم اولاجاق و تام استفادهیه وئریلندن سونرا گونده ۲.۵ میلیون بارل نفت نقل ائده بیلهجک. بو ایسه هر گون هرمز بوغازیندان داشینان نفتین ۱۰%-دن چوخونون نقلی دمکدیر.
دوزدور، بصره-حادثه نفت کمری اساساً ایوردانییانین آکابئ لیمانینا اوزاناجاق، اما لاییحهده تورکییهنین جیحان لیمانینا نفت نقل ائدیلمهسی ده نظرده توتولوب.
هرمز بوغازینا آلترناتیو لاییحهلر آراسیندا تورکیهدن یان کئچهن واریانتلار دا وار. اونلاردان بیری ترانس-عربستان نفت کمریدیر («تاپلینئ»). فارس کؤرفزیندن باشلاییب لیوانین سیدون لیمانینا اوزانان بو کمر اصلینده چوخدان چکیلیب. ۱۹۵۰–۱۹۷۶-جی ایللرده تام گوجویله فعالیت ده گؤستریب. ۱۹۷۵-جی ایلده لیواندا باشلایان وطنداش محاربهسی و ۱۹۷۹-جو ایلده ایران ایسلام اینقیلابی نتیجهسینده اهمیتینی ایتیرهن بو کمر ۱۹۸۳-جو ایلده فعالیتینی جدی اؤلچوده مهدودلاشدیردی و ۱۹۹۰-جی ایلده ایسه تامامیله دایاندی. ماراقلیدیر کی، لیوانداکی وطنداش محاربهسی ده محض ۱۹۹۰-جی ایلده باشا چاتدی. هر کس بوندان سونرا «تاپلاین»این یئنیدن فعالیته کئچجیینی دوشوندویو حالدا لیوانین چیچکلهنمهسینه بؤیوک تهفهلر وئرهن بو لاییحه بیر داها ایشلهمهدی. گؤرونهن بو ایدی کی، لیوان وطنداش محاربهسی ده «تاپلاین»این باغلانماسی اوچون ایمیش.
بورو کمرینین ایلکین اؤتورمه گوجو گونده ۳۰۰.۰۰۰ باررئل (۴۸.۰۰۰ م۳/گون) (بپد) ایدی و بیر نئچه ناسوس ایستانسییاسینین علاوه ائدیلمهسی ایله ماکسیموم نقل ایمکانی تخمیناً ۵۰۰.۰۰۰ بارل/گوندهلیک (۷۹.۰۰۰ م۳/گون) سویهسینه چاتا بیلردی.
ظنیمجه، لیوانین حزبوللاه مسئلهسی حل اولوندوقدان سونرا بو کمر یئنیدن ایشلهمک امکانی قازاناجاق.
سعودیه عربستانینین هرمز بوغازینا آلتئرناتیو اولان دیگر تجهیزات ختلری ده وار. بونلاردان بیری فارس کؤرفزیندن قیرمیزی دنیزه تخمیناً ۷۵۰ میل (تخمیناً ۱۲۰۰ کم) اوزونلوغوندا اولان شرق-قرب بورو کمری خام نفتی کؤرفز ساحلیندهکی آبقایق بؤلگهسیندن غربدهکی یانبو لیمانینا نقل ائدیر. گئنیشلندیرمه ایشلریندن سونرا اونون گوندهلیک توتومو ۷ میلیون بارله قدر آرتیریلیب. هرمز بوغازینداکی ریسکلره گؤره ملی نفت شیکتی «آرامکو» بو بورو کمری واسطهسیله آسیا بازاری موشتریلرینه تداروکلری قیرمیزی دنیزه کؤچوروب.
آبقایق-یانبو طبیعی گاز مایعلری (ان.جی.ال) بورو کمری: نفتدن علاوه، نفت-کیمیا صنایعسی اوچون واجیب اولان طبیعی گاز مایعلری ده اونا پارالل بورو کمری واسطهسیله هرمز بوغازیندان یان کئچهرک قیرمیزی دنیز لیمانلارینا نقل اولونور.
عراق-اردن-سعودیه عربستانی بیرگه بورو کمری: گوندهلیک توتومو ۲،۲۵ میلیون باررئل اولان بو بورو کمری لاییحهسی عراقین جنوبوندان بسره نئفتینی سعودیه عربستانینین حدیسه بؤلگهسی واسطهسیله ایوردانییاداکی آقابا لیمانینا بیرلشدیرمیی هدفلییر و رئگیونال تجهیزات تهلوکهسیزلیگی اوچون آلتئرناتیو شبکه یارادیر.
نظره آلساق کی، سعودیه عربستانینین گوندهلیک نفت حاصلاتی ۱۰ میلیون بارلدیر، ریاض بو کمرلر واسطهسیله اصلینده ایندیدن اؤز پروبلمینی حل ائتمیش کیمی گؤرونور.
هرمزو یان کئچن بیر باشقا کمر اماراتا عایددیر. جبسحان-فجیره نفت بورو کمری (آدجوپ): ابو دابینین جنوب-قربیندهکی هبسهان نئفت یاتاقلاریندان باشلایان بو بورو کمری هؤرموز بوغازینی تامامیله یان کئچهرک، گوندهلیک ۱،۸ میلیون باررئل نئفت اؤتورمه گوجونه مالیک فجیره ترمینالینا قدر اوزانیر. بو بورو کمری اماراتین ان واجیب خیلاص ائتمه خطیدیر و هرمز بوغازی باغلاناندا خام نئفتی قلوبال بازارلارا فاصیلهسیز ایخراج ائتمهیه ایمکان وئریر.
یئنی غرب-شرق بورو کمری لایحهسی (غرب-شرق ۱): ابوظبی ولیعهد شاهزادهسی شیخ خالد بین محمد بن زایدین گؤستریشلریندن سونرا دولت نفت شیرکتی آدنوج موجود بورو کمرینه پارالل اولاراق ایشلهیهجک بو یئنی لایحهنی سرعتلندیریب. ۲۰۲۷-جی ایله قدر تماملانماسی پلانلاشدیریلان بو بورو کمری هرمز بوغازینی کئچهرک اماراتین نفت اخراجات گوجونو ایکی قات آرتیراجاق و گونده ۳،۶ میلیون بارله چاتاجاق.
«میددل ایست ای»نین معلوماتینا گؤره، امارات گونده ۳.۸ میلیون بارل نفت حاصیل ائدیر. اؤلکهنین اوپک-ا وئردیی حساباتدا دا بو رقم اؤز عکسینی تاپیب و اونون ۲۰۲۰-جی ایلدهن بری ان یوکسک گؤستریجی اولدوغو وورغولانیر. قیساجاسی، اماراتین ده هرمز بوغازی باغلانارسا، درد چکمک اوچون هئچ بیر بهانهسی یوخدور.
گؤروندویو کیمی، کؤرفز اؤلکهلرینین بؤیوک اکثریتی هرمزسوز یاشاماغا چوخدان حاضردیر. یئرده قالان قطر، بحرین کیمی اؤلکهلر ده یا «قالخینما یولو»، یا دا سعودیه عربستانی و یا اماراتین تکلیف ائتدیی مارشروتلار اوزره اؤز نفتینی، گازینی اخراج ائده بیلهجک. ایران ایسه بئله گؤرونور کی، اؤز سئویملی هؤرموز بوغازی ایله باش-باشا قالاجاق».
اکسپرتین فکرینجه، آمریکا بونا گؤره ایرانا آغیر و باهالی هجوم حیاتا کئچیرمیر.
