کولت. آذ تبریزلی عالیم، فیلولوق عزیز دؤولت آبادی نین حیاتی حاقیندا معلوماتی تقدیم ائدیر:
ادبیاتشوناس عالیم عزیز دؤولت آبادی نین دونیایا گلمه‌سی تبریز عصیانیندان سونراکی دؤنه‌مه تصادف ائدیب. بئله کی، ۱۹۱۷-۱۹۱۹-جو ایللرده جنوبی آذربایجان‌دا اینگیلتره‌نین موستملکه‌چیلیک سیاستینه قارشی گوجلو خالق حرکاتی باشلاییب. شیخ خیابانینین رهبرلیگی آلتیندا تبریز عصیانچیلاری والینی شهردن قووورلار. ۱۹۲۰-جی ایل ایونون ۲۳-ده یارانان میللی حکومت سنتیابر آییندا جنوبی آذربایجان‌دا میللی آزادلیق حرکاتینین یاتیریلماسی ایله سوقوطا اوغراییر. باش وئرن بوتون بو حادثه‌لر جنوبی آذربایجان‌دا یاشایان خالقلارین تاریخینه و گله‌جک حیاتینا تاثیرسیز اؤتوشمه میش، او جمله‌دن عزیز دؤولت ابادی نین گله‌جک یارادیجیلیغینا اؤز تأثیرینی معین درجه‌ده گؤسترمیش‌دیر.

عزیز دؤولت ابادی ۱۹۲۲-جی ایل سنتیابر آیینین ۱-ده تبریزین منصور خیابانیندا دونیایا گؤز آچیب. آتاسی موسی سراب یاخینلیغیندا یئرلشن دؤولت اباد کندیندن‌دیر. تبریز بلدییه‌سینده حسابدار ایشله‌ین موسا کیشینین ایلک اؤولادی اولان عزیز کیچیک یاشلاریندان علمه هوسی ایله سئچیلیردی. ائودار قادین اولان آناسی قمر خانیم اؤولادلارینین تربییه‌سی ایله خصوصی ایله ماراقلانیب، اونلاری بیلییه و علمه داها دا هوسلندیریر. عزیز دؤولت ابادینین تبریز اونیورسیتتینی بیتیررک فارس دیلی و ادبیاتی اوزره باکالاور درجه‌سینی، ۱۹۴۳-جو ایلدن اعتباراً تحصیلینی داوام ائتدیرمک مقصدیله ماگیستر درجه‌سینی آلماسی بو دؤورلره تصادف ائدیر.

عزیز دؤولت آبادی وطنینده باش وئرمیش موهوم سیاسی اولایلار دؤنمی‌دن سونرا ۱۹۵۱-جی ایلده آسپیرانتورایا داخیل اولسا دا، بیر سیرا پروبلملرله اوزلشدییندن تحصیلینی یاریمچیق قویماق مجبوریتینده قالیر. عالیمین اؤزونون یازدیغینا گؤره بیر طرف‌دن تحصیل ناظیرلیینین اونون مرکزه کئچیرمه‌سینده یاراتدیغی پروبلملر، دیگر طرف‌دن مالییه پروبلملری اونون تحصیلینی یاریمچیق قویماغا مجبور ائدیب. چوخ گومان کی، تحصیلینین یاریمچیق قالما سببی ده اونون سید جعفر پیشوری ایله علاقه‌لرینین حاکم دایره‌لر طرفیندن آشکار ائدیلمه‌سی ایله علاقه دار اولوب. لاکین دوکتورلوق درجه‌سینی آلماماسی اونون نه علمی اثرلر یازماسینا، نه ده تدقیقاتلار آپارماسینا مانع اولماییب، عکسینه اوستادین بیلیکلرینین گله‌جک نسیللره چاتدیریلماسی یولوندا داها عضمله چالیشماسینا رواج وئریب

.عزیز دؤولتابادی ۱۹۵۵-جی ایلده حاجی محمد ناخچیوانی و حاجی حسین ناخچیوانی کیمی خئیرییه‌چیلرین قیمتلی کیتابلارینی باغیشلادیغی و تبریز اهالیسینین یاردیمی ایله تاسیس ائدیلن میللی کیتابخانانین ایلک باشچیسی اولوب. ۱۹۶۱-جی ایلده رازی و نومونه مکتبلرینه رهبرلیک ائد‌ن عزیز دؤولت ابادی عینی زاماندا تبریز و آزاد ایسلام اونیورسیتتلرینده ادبیات تاریخینی تدریس ائدیب. ۱۹۷۴-جو ایلدن تقاوده چیخاراق صرف یارادیجیلیقلا مشغول اولماغا باشلایان عالیمین ایندییه قدر اون اوچ اثری نشر اولونوب. بوندان علاوه، عزیز دؤولت ابادی کمال خوجندینین، ملیک محمود تبریزینین دیوانلارینی رئداکته ائتمیش، ایکی تزکیره‌دن علاوه، «معاصر فارس نثرینین اینکیشاف تاریخی»، «آذربایجان کیتابخانالاری»، «فارس متنلرینده تورک و مونقول سؤزلرینین لغتی» اثرلرینین مؤلفی‌دیر.

۲۰-جی عصرین اوللرینده جنوبی آذربایجان تاریخینده ان علامت دار حادثه آذربایجان دموکراتیک فیرقه‌سینین یارانماسی و سید جعفر پیشورینین آذربایجان میللی حکومتینین باش ناظری تعیین اولونماسی ایدی. میللی-دموکراتیک حرکاتین اجتماعی حیاتین بوتون ساحه‌لرینده الده ائتدیی اوغورلار شاه حکومتینده بؤیوک تشویشه سبب اولور. بو سبب‌دن ده بو حرکاتی بوغماق شاه رژیمینین باشلیجا وظیفه‌سینه چئوریلیر. ایران حکومتی پارلامنته سئچکیلره نظارت بهانه‌سی ایله آذربایجانا قوشون یئری‌دیر. اؤز حربی-تکنیکی اوستونلویوندن ایستیفاده ائد‌رک ایران قوشونلاری دئکابرین ۱۲-ده تبریزه داخیل اولور. مینلرله اینسان گولله‌لنیر و حبسه آتیلیر. بئله‌لیکله، ۱۹۴۱-۴۶-جی ایللر میللی-دموکراتیک حرکات مغلوبیته اوغراییر.

موبالیغه‌سیز دئمک اولار کی، میللی-آزادلیق حرکاتی مغلوبیته اوغراسا دا، خالقدا اؤزونودرک، میللی دیرلره سؤیکه‌نرک اؤز تاریخی و مدنیتینه باغلیلیق ایدئیاسینی مؤحکملندیریر. ایلک اؤنجه میللی-آزادلیق حرکاتی جنوبی آذربایجان مطبوعات تاریخی ایله پارالئل اینکیشاف ائدیب. بوندان علاوه، آنا دیلینده مکتبلر آچیلیر، رادیو وئریلیشلر یاییملانیر. «وطن یولوندا» آدلی قزئتین تاسیس اولونماسی ایله اونون نزدینده «شاعرلر مجموعه سی»نین یارانماسی کیمی علامتدار حادثه‌لر محض بو دؤنه‌مین پایینا دوشور. میللی-معنوی تفککورون کئشیینده دوران محمدعلی تربیت، حسن روشدییه و باشقا ضیالیلار آذربایجان مدنیتی و تاریخینده اؤز گله‌جک داوامچیلاری اوچون یوللار آچیب.

عزیز دؤولت ابادینین عؤمرونون اوتوز ایلی ایراندا سوسیال-اقتصادی و سیاسی بحرانین کسکینلشدیی دؤوره تصادف ائدیر. ۲۰۰۹-جو ایل آپرئل آیینین ۳۰-دا آغجیر خرچنگیندن دونیاسینی دییشن عالیم تبریزده مقبره الشعرادا تورپاغا تاپشیریلیب.