اینسانلار بورایا قربان کسمه‌یه، آرزولارینین یئرینه یئتمه‌سی اوچون دعا ائتمه‌یه، بیر چوخلاری ایسه ساده‌جه اسرارنگیز طبیعت عابده‌سینی ایزلمک اوچون اوز توتورلار

اسرارنگیز منظره، تمیز هاوا و اینانجلار بورانی یای آیلارین‌دا بؤلگه‌نین ان چوخ اوز توتولان زیارتگاهینا چئویریر. اینسانلار بورایا قربان کسمه‌یه، آرزولارینین یئرینه یئتمه‌سی اوچون دعا ائتمه‌یه، بیر چوخلاری ایسه ساده‌جه اسرارنگیز طبیعت عابده‌سینی ایزلمکچون اوز توتورلار. صحبت گدبی و توووز رایونلاری آراسین‌دا، دنیز سوییه‌سین‌دن ۲۲۰۰ مئتر یوکسکلیک‌ده یئرلشه‌ن هاچاقایا داغین‌دان گئدیر.

هاچاقایا داغی اینضیباطی بؤلگوده توووز رایونو اراضی‌سینه دوشسه ده، بورایا نیسبتا راحت یوللا گدبی اراضی‌سین‌دن گئتمک مومکوندور. بیر-بیرین‌دن دوز بوجاق فورماسین‌دا آیری دوشن ۳ بؤیوک قایا ۱۰۰ ایللردیر اؤز گؤرکه‌میله اینسانلاردا بیر ماراق یارادیر. نتیجه‌ده حاقین‌دا روایتلر دولاشیر، افسانه‌لر یارانیر. هاچاقایا داغی حاقین‌دا ان چوخ دانیشیلان و اونون زیارتگاها چئوریلمه‌سینه سبب اولان افسانه ایسه ۴-جو خلیفه‌سی علی ابن ابو طالبین آدی ایله باغلی‌دیر.

افسانه‌یه گؤره، خلیفه علییه خبر چاتیر کی، توووز-قازاخ ائللرینده سالسال آدلی بیر پهلوان مسلمانلارا ظلم ائدیر. بونا گؤره آذربایجانا گلن حضرت علی هاچاقایا داغلاریندا سالسال پهلوانلا اوز-اوزه گلیر. قیلینجی ایله پهلوانا ضربه ائندیرسه ده، سالسالی کسمیر. حض. علی حیرصلنه‌رک قیلینجی داغا چیرپیر. داغ ایکی یئره بؤلونور و هاچاقایا یارانیر.

روایته گؤره، حض. علی ظالم پهلوانی زیه‌م چایینا آتاراق غالیب گلیر. بوندان سونرا بورادا نماز قیلیر، سوفره آچیب یئمک یئییر و اؤلکه‌سینه قاییدیر. بو افسانه‌یه اویغون اولاراق اوزون ایللردیر اینسانلار هاچاقایا داغینا گله‌رک حض. علینین سوفره آچدیغی یئرده قوربان کسیر، قایالارین آراسینی گزیر و سون‌دا خلیفه‌نین دیرسک و آتینین نال ایزی اولدوغو سؤیله‌نیله‌ن قایانی زیارت ائد‌رک ائولرینه دؤنورلر. بعضی زیارت‌چیلر هاچاقایادان داش پارچاسی قوپاراراق برکت، روزی رمزی اولاراق ائولرینه آپاریرلار.

هاچاقایا داغی هانسی نیتله گئدیلمه‌سیندن آسی‌لی اولمایاراق، آذربایجانین گزمه‌لی و گؤرمه‌لی یئرلریندن بیری حساب ائدیلیر.