اولی بورادا

۲۸ گونلوک پرزیدنت

عینی ایلده (۱۹۸۱) کئچیریلن ایکینجی پرزیدنت سئچکیلرینده قزوین دوغوملو محمد علی رجای ۱۴ میلیون سسدن ۱۲ میلیونونو آلاراق، ایران تاریخینین ایکینجی پرزیدنتی اولدو. اما رجاینین پرزیدنت‌لیگی ۲۸ گوندن چوخ چکمدی و او، پارتلاییش زامانی باش ناظر و بیر چوخ باشقا حکومت نمایندلری ایله بیرلیکده اؤلدو.

علی خامنه ای دؤنمی و میر حسین موساوی

۱۹۸۱-جی ایلین آوگوست آییندا کئچیریلن سئچکیلرده آیت الله خمینی نین تصدیقلدیی آتاسی آذربایجان تورکو، آناسی فارس اولان بوگونکو ایران دینی لیدری خامنه ای ایران تاریخینین اوچونجو و ایلک ملا پرزیدنتی سئچیلدی. او، ۳ آوگوست ۱۹۸۹-آ قدر بو مقامدا قالدیقدان سونرا عینی ایلین ۴ ایونوندا بیر گون اول اؤلن ایرانین بیرینجی دینی لیدری آیت الله خمینی نین یئرینه ایرانین ایکینجی دینی لیدری اولاراق خبره‌لر مجلیسی طرفیندن تعیین اولوندو. خامنه ای نین پرزیدنتلییه نامیزد اولماسینی دینی لیدر آیت الله خمینی مصلحت گؤرموشدو. خمینی نین دئدیینه گؤره، باشقا گوونه‌جک بیری اولمادیغی اوچون موقتی اولاراق خامنه ای پرزیدنت اولمالیدیر. خامنه اینین دؤنمینده پرزیدنتین صلاحیتلری چوخ گئنیش اولمادیغی اوچون حکومتی باش ناظر اداره ائدیردی.

خامنه اینین دؤورونده باش ناظر اولان میر حسین موسوی ایران ایسلام رسپوبلیکاسینین سول قانادیندان ایدی. بو قاناد خمینی نین یاشادیغی دؤنمده داها چوخ گوجه صاحب اولوب. بیر چوخ ایرانلی متخصصه گؤره، میر حسین ساواش شرایطینه (ایران-عراق محاربه‌سی) باخمایاراق، اؤلکه‌نین ایداره‌سینده اوغورلو آددیملار آتیب. اونون دؤنمین‌ده اؤلکه اقتصادیاتیندا دولتین رولو آرتیب و دؤولتدن آسیلی بیر طبقه‌نین یارانماسینا زمین یارادیلیب. بیر چوخ آدام سرمایه یاتیرمادیغی اوچون اؤلکنی ترک ائدیب.

بو دؤنمده دولتین عمومی بودجه‌نین جمعی یئددی‌ده بیرینی ساواشا آییرماسینا باخمایاراق، بودجه‌ده بؤیوک میقداردا کسر اولوب. وضعیت ائله بیر حال آلیب کی، ۱۹۸۹-جو ایلده حکومت ۵۲ فایزلیک بودجه کسری ایله رفسنجانییه تحویل وئریلیب. بو دؤنمده ایرانین عمومی داخیلی محصولو آزالیب و صنایع ایستحصالی آشاغی اولوب، یوخسولوق آرتیب. دئمک اولار کی، بو دؤنمده موسوی حکومتی، خالقا یئمک و ارزاق پایلاماقلا اؤلکه‌نی ایداره ائدیب. اما بو اصول اؤلکه اقتصادیاتیندا روشوت و اینضیباطی خطالارین آرتماسینا، توپلومدا دؤلت الیله حاقسیز یوللارلا سرمایه‌یه صاحب اولان بیر کسیمین یارانماسینا گتیریب چیخاریب. بوتون بونلارا باخمایاراق، موسوی توپلومدا ساواش باش ناظری اولاراق بؤیوک بیر اعتبارا صاحب اولوب.

بو دؤنمین ان دقت چکن مسئله‌لریندن بیری ده پرزیدنت خامنه ای ایله باش ناظر موسوی آراسینداکی ایختیلافلار اولوب. بو ایختیلافلار دؤولتده ایکی تیره‌لیک یارادیب. اما دینی لیدر آیت الله خمینی اینقیلابچی قوه‌لر آراسینداکی برابرلیگی قوروماق اوچون هر ایکی طرفه مقام وئره‌رک، طرازلیغی قورویوب. موسوی ایران ایسلام رسپوبلیکاسینین سول قانادینی تمثیل ائدرکن خامنه ای ساغ قانادی تمثیل ائدیب. بو ایکی تیره‌لیک ایستر-ایستمز دینی لیدرین وارلیغینا دا بیر چؤزوم نقطه‌سی کیمی زمین یارادیب. بو دؤنمده ساواش شرطلری، آیت الله خمینی نین خاریزماتیک لیدرلیگی و ایران ایسلام رسپوبلیکاسینین هله ده تام اولاراق اؤزونو تثبیت ائتمه‌مه‌سی، موقتی ده اولسا، بو ایکی حاکیمیتلیلیین قاباریق شکیلده ایکی سیاسی جریانا چئوریلمه‌سینین قارشی‌سینی آلیب. اما بو مناقشه اؤلکه ایداره‌سی مسئله‌سینده، ائلجه ده دونیا پریزماسیندا ایران ایسلامچیلاری آراسیندا ایکی فیکیر آخینینین اولدوغونو گؤسترن عامللردن بیری اولوب.

آردی وار