ایرانین علم ناظیرینین (حسین سیمایی صراف – رئد.) آذربایجاندا مکتبلرده آپاریلان گئییم اصلاحاتلارینا مناسبتده وئردیی آچیقلاما اونلارین دینی و سیاسی تمثیلچیلرینین اؤلکه‌میز علیه‌اینه مؤقعلریندن اصلا فرقله‌نمه‌دی. باشا دوشوله‌ندیر کی، سؤزوگئدن دینی-کلریکال اداره‌چی‌لیک سیستمی بوتون تاسیساتلاردا اؤزونون گوجلو تأثیرینی فورمالاشدیریب و بو سیستمدن کناردا هانسی‌سا ناظیرین فرقلی آچیقلاما وئرمه‌سی ده گؤزله‌نیله‌ن دئییل.

بو سؤزلری Axar.az-آ آچیقلاماسین‌دا ملت وکیلی زاهید اوروج دئییب.

«لاکن ان باشلیجا مسئله حاظیرکی دؤورده غالیب آذربایجانین اوبرازینین قونشو ایراندا دوغوردوغو رئاکسییالاردیر. تجاوزه اوغرامیش اراضیلریمیز، یاشادیغیمیز هومانیتار فاجعه‌لر، قاچقین و مجبوری کؤچکونلریمیزین پروبلملری همین دولتلرده اهالینی ملی آزادلیق ایدئیالاریندان یاییندیرماق و اونلارا تأثیر گؤسترمک اوچون بیر آلته چئوریلدی. بو پروسسلردن ایدئولوژی معنادا ماکسیموم درجه‌ده استفاده ائدیردیلر. دئییردیلر کی، سیزین آپاردیغینیز مبارزه‌نین سونو دا آغیر نتیجه‌لنه‌جک. چونکی باخین، آذربایجان بونا گؤره جدی ایتکیلر یاشاییر.

قیزلاریمیزی ایرانا دعوت ائد‌ن قوه‌لر اون ایللردیر کی، اصلینده، اوراداکی آذربایجانلیلارین مینیموم حقوقلارینی بئله تامین ائتمیرلر. خاطیرلاییرسینیزسا، اؤتن ایل عالی باش کوماندان ایلهام علیئو آدا اونیورسیتتینده کئچیریله‌ن بین‌الخالق فورومدا بو مسئله‌لره گئنیش یئر آییرمیشدی. او، بیان ائتمیشدی کی، نه اوچون اورادا ارمنی مکتبلری اولدوغو حالدا، میلیونلارلا آذربایجانلی اؤولادی اوچون آنا دیلینده تحصیل تامین ائدیلمیر؟ ندن ناراحاتدیرلار؟

چونکی باشا دوشورلر کی، بیلیک و علمله زنگینلشمک بیزیم قارداش و باجیلاریمیزین سیاسی حقوقلاری اوغروندا مبارزه‌یه قالخاجاغی، داها دا گوجلنجه‌یی، جمعیت حیاتینا نفوذ ائدجه‌یی و حاکمیتین حاضیرکی یوروتدویو سیاستی ایله راضیلاشمایاجاغی دئمکدیر.

آچیق دئمک لازم‌دیر کی، اردوموز قدر دیلیمیزدن ده قورخورلار. اللی میلیوندان آرتیق آذربایجانلینین عینی دیلده دانیشماسی، واحد فکر و ایدئیا اطرافیندا چیخیش ائتمه‌سی بیر چوخلارینی ناراحات ائدیر.

بیز بیلمه‌لییک کی، ایرانلی ناظیر اؤولادلاریمیزی اورا خوش مراملا دعوت ائتمیر. او دوشونور کی، گله‌جکده همین اؤولادلار حقوقسوز جمعیتین بیر پارچاسینا چئوریله‌جک، دینی حاکمیتی مدافعه ائد‌ن شخصلره چئوریله‌جکلر. اونلارین دیندار، محافظه‌کار و اؤز حقوقلارینی تامین ائده بیلمه‌یه‌ن انسانلار کیمی فورمالاشماسی هدفلنیر. تحصیل بهانه‌سی ایله رگیونال گرگینلیک یارادیلیر»، - ملت وکیلی بیلدیریب.

زاهید اوروجون سؤزلرینه گؤره، وطن محاربه‌سینده‌کی غلبه‌دن سونرا آذربایجانین گئوسییاسی گوجوندن، نفوذوندان و امکانلاریندان ایران ناراحاتدیر:

«بو شرایط‌ده سفیرلییمیزه قارشی هجوم باش وئردی. ایرانین معین دایره‌لری خانکندی، خوجالی و خوجاوند استقامتلرینده‌کی ارمنی سپاراتیزمینی قورویوب ساخلاماغا جهد گؤستریردیلر. لاکن بو جهدلر نتیجه وئرمه‌دی و آذربایجان اراضی بوتؤولویونو تامین ائتدی.

بوتون بونلارا باخمایاراق، همین قوه‌لر رگیوندا گرگینلیگی قورویوب ساخلاماغا چالیشیرلار. بو باخیمدان، ایرانلی ناظره وئریله‌ن جواب (علم و تحصیل ناظیرلیینین بیاناتی – رئد.) دوزگوندور و آدکواتدیر. بو موقعیی بوتون حاکمیت اینستیتوتلارینین قارشی‌سیندا دا قالدیرمالییق. ایراندا یاشایان سویداشلاریمیزین المنتار حقوقلاری ایله باغلی مسئله‌لری گله‌جک دؤورده استراتژی استقامت کیمی معیینلشدیرمه‌لی، ۵۰ میلیون آذربایجانلینین واحد وطن دویغوسونو ملی ایدئولوگییا سوییه‌سینده گوجله‌ندیرمه‌یه چالیشمالییق.

مینیللردیر کی، دولتیمیز و تورپاقلاریمیز کیمی، دیلیمیز ده تضییقلره معروض قالیب. چالیشمالییق کی، ایراندا یاشایان سویداشلاریمیز دا تاریخیمیزی، کئچمیشیمیزی، بیرلیکده کئچدییمیز یولو معنوی و سیاسی باخیمدان یاددا ساخلاسینلار. بونون اوچون مدنی تدبیرلر، رقمسال لاییحه‌لر، کتابلار و درسلیکلر واسطه‌سیله ممکون قدر واحد الکترون پلاتفورمالار یاراتمالی، ادبیاتیمیزی و اورتاق کئچمیشیمیزی احاطه ائد‌ن رسورسلاری گئنیش شکلده تقدیم ائتمه‌لییک.
عینی زمان‌دا، سویداشلاریمیزین حقوقلارینین قورونماسینا خصوصی دقت یئتیرمه‌لییک. دوشونورم کی، بو استقامتده ده آذربایجاندا مختلف مدیا قورولوشلاری، پارتییالارین بو مسئله‌لره داواملی مناسبتی، او جمله‌دن پارلامنتدن دائمی آچیقلامالار وئریلمکده‌دیر».

زاهید اوروج آذربایجان دینی دولت اولمادیغینی دقته چاتدیریب:

«بیز مسلمان اؤلکه‌سییک، لاکن اسلام دولتی دئییلیک. تأسفلر اولسون کی، سیاسی اسلامی محتکیرلیک آلتینه چئویرن، اونو ایدئولوگییا کیمی دنیادا گویا اؤزونون تمثیلچی‌سی کیمی تقدیم ائد‌نلر، عکسینه، دینین بؤیوک، مقدس دیرلرینی ضربه آلتینا قویورلار. ایرانین سیاستی آذربایجان دیلینین و کیملیینین، اسلامین صلح ایده‌آلی کیمی تقدیم اولونماسینین قارشیسینی آلیر.

بیز فرقیندییک کی، بعضی وطنداشلاریمیزین مقدس دویغولاریندان، صمیمی ایستکلریندن و اعتقادلاریندان مختلف دایره‌لر استفاده ائتمه‌یه چالیشیر. مثبت حالدیر کی، بو پروسس آرتیق معین فورمادا تنضیمله‌نمکده‌دیر. اؤلکه داخلینده‌کی وضعیت ثابتلشیر. اما مکتب استراتژی پلاتفورمادیر. ملتی و دولتی قوران بیر سیستم‌دیر، مهم بیر اینستیتوتدور.

مکتبی مبارزه‌نین، محاربه‌نین هدفینده ساخلاماق خارجی دایره‌لرین نیتیدیر. اونلار دوشونورلر کی، بیزیم غلبه‌میزه گئدن یول مکتبلریمیزدن کئچیب.

حتی یوکسک بیلیک گؤستریجی‌سی اولمایان شاگردلر وطن محاربه‌سیندن سونرا یوکسک بال توپلادیلار، ان یوکسک قیمتلری الده ائتدیلر. بئله بیر شانلی تاریخ سالنامه‌سی او قوه‌لری قورخودور. قدیم‌ده‌کی کیمی، او انسانلاری حقوقسوز وضعیتده ساخلاماق اوچون آددیملار آتیرلار.

آنجاق آذربایجان بوندان سونرا دا اؤز ایده‌آللاری ایله داوام ائد‌جکدیر و حساب ائدیرم کی، بو، بیزیم طرفدارلاریمیزین سایینی قات-قات آرتیراجاقدیر. آذربایجانلی کیملیی ایله غرور دویانلارین سایی چوخالاجاقدیر».

مقاله آذربایجان رسپوبلیکاسی مدیا و یاییم شوراسینین مالیه دستیی ایله «دینی و ملی تولرانتلیق، ملتلرآراسی مناسبتلرین انکشاف ائتدیریلمه‌سی» استقامتی اوزره حاضیرلانیب.