حرکت ملی آذربایجان ،یک حرکت سیاسی و اجتماعی است که برای کسب اقتدار ملی خود و اثبات وجود هویتی در جغرافیای ایران به وجود آمده است.بیداری ملی آذربایجان بعد از یک قرن بر انکار وجود ملیتها بویژه ملت تورک تحت تاثیر سیاست های رژیم پهلوی و رژیم جمهوری اسلامی ایران با هدف یکسان سازی هویتی بر پایه آریایی فارسی شکل گرفت.امروزه بعد از یک صد سال از حکومت فارس بر ملت های محصور در ایران می گذرد امروز شاهد شکست پروسه مرکز گرایی فرهنگی،سیاسی،اقتصادی و حتی سیاست خارجی در مورد اتنیک های اقلیت و ملت اکثریت تورک هستیم.

با توجه به اینکه آذربایجان پرچمدار نهضت های آزادی بخش در ایران و منطقه قفقاز بوده است امروزه نیز چنین نقشی را در جغرافیای ایران ایفا می کند ، نه تنها آذربایجان در حال صادر کردن تفکر مبارزه با تبعیض های نژادی و مبارزه با بی عدالتی در جامعه ایران است بلکه الگویی برای ملت سازی و آماده ساختن ملل دیگر برای یک رویداد مهم تاریخی به مشابه جغرافیای قاره اروپا با کشور های به ابعاد یک استان است.اما زمان بسیاری لازم است تا همزیستی که می بایست از اتفاق مهم تاریخی مشروطه با قیام های خیابانی و ستارخان به نتیجه مطلوب امروزی می رسید مسیر این همزیستی با شیوه های مختلف اختلافات دینی،اختلافات ملی،اختلافات طایفه ای و شهری به دست ارتجاعیون مذهبی به صدها سال به تأخیر انداخته شد.اروپای امروزی مدل اصلاح شده و بومی سازی شده جنبش مشروطه آذربایجان است.