مجتبی مینوی در ۱۹ بهمن ماه ۱۲۸۱ شمسی در تهران متولد شد. دوران کودکی او در سامره گذشت. پدرش شیخ عیسی شریعتمداری طلبه ای بود که در سامره نزد میرزامحمّدتقی شیرازی تدریس می‌کرد و مجتبی نیز تحصیلات مقدّماتی خود را در این شهر انجام داد. در سال ۱۲۹۰ به همراه خانواده به ایران بازگشت و به ادامۀ تحصیل در مدارس امانت و افتخاریه پرداخت. تحصیلات متوسّطه را در دارالفنون گذراند و با برخی شخصیت‌های ادبی آینده نظیر صادق هدایت هم‌درس بود. در سال ۱۲۹۸ در پی انتصاب پدر به ریاست عدلیه رشت به همراه خانواده به این شهر عزیمت کرد. از سال ۱۲۹۹ به تحصیل در دارالمعلمین پرداخت. در سال ۱۳۰۲ در پی اشتغال پدر در مجلس شورای ملی، به تهران بازگشت. از همان سال در مجلس شورای ملی به عنوان تندنویس به مدّت دو سال مشغول کار بود. در همین دوره آموزش زبان پهلوی را به همراه افرادی چون ملک الشّعرای بهار، سیّداحمد کسروی، رحیم زادۀ صفوی و سه چهار نفر دیگر در آذر ماه ۱۳۰۵ نزد ارنست هرتسفلد آلمانی آغاز کرد. او طی سال‌های بعد با محمّدعلی فروغی و سیّدحسن تقی‌زاده آشنایی یافت.

مینوی در سال ۱۳۰۷ به‌عنوان معاون دفتر سرپرستی محصّلین در سفارت ایران در فرانسه به آن کشور اعزام شد، ولی پس از چند ماه به ایران بازگشت. در همان سال به ریاست کتابخانۀ معارف منصوب شد که بعدها به کتابخانۀ ملّی تغییر نام یافت. در همین دوره با محمّد قزوینی آشنایی یافت و روش نقد تحقیقی متون را نزد وی فراگرفت. در سال ۱۳۰۸ برای اشتغال در دفتر سرپرستی محصّلین در سفارت ایران در لندن به انگلستان رفت. طی سال‌های بعد به تکمیل آموزش زبان‌های انگلیسی و فرانسوی پرداخت و طی دورۀ اقامت چند ساله در اروپا با تعدادی از خاورشناسان اروپایی آشنایی پیداکرد. در سال ۱۳۱۲ به ایران بازگشت و در تهیّه و چاپ دورۀ شاهنامه توسط کتاب‌فروشی بروخیم شرکت کرد و همچنین با محمّدعلی فروغی در تهیه خلاصۀ شاهنامه همکاری داشت. در سال ۱۳۱۳ در کنگرۀ بین‌المللی هزارۀ فردوسی در تهران حضور داشت و با بسیاری از خاورشناسان اروپایی که به ایران آمده بودند؛ آشنایی حاصل نمود. در همان سال مجدّداً به انگلستان عزیمت کرد و طی پانزده سال بعدی بیشتر در انگلستان اقامت داشت. اقامت طولانی او در این کشور موجب شد که با تعدادی از خاورشناسان سرشناس چون ولادیمیر مینورسکی، دنیسن راس، هارولد بیلی و والتر هنینگ مراوده داشته باشد. همچنین او در اسفند سال ۱۳۱۹ پس از مدت کوتاهی که از تأسیس بخش فارسی بی‌بی‌سی همکاری خود را با این رادیو آغار کرد. مینوی در مصاحبۀ خود با نجف دریابندری و ایرج افشار به همکاری ده سالۀ خود با بنگاه سخن پراکنی بی بی سی اشاره می کند. او دلیل قطع همکاری با این بنگاه را خستگی و ملال ناشی از زندگی طولانی و پانزده ساله در لندن و مساعد شدن شرایط برای بازگشت به ایران اعلام می کند.