بو گون، ۳۱ مارت - آذربایجان‌لیلارین سویقیریمی گونودور.

Axar.az خبر وئریر کی، سویقیریم حادثه‌سین‌دن ۱۰۸ ایل اؤتور.

۱۹۱۸-جی ایل ۳۰ مارت و ۳ آپرئل تاریخلری آراسین‌دا باکی شهرین‌ده و باکی قوبرنییاسینین مختلف بؤلگه‌لرین‌ده، ائلجه ده شاماخی، قوبا، خاچماز، لنکران، هاجیقابول، سالیان، زنگزور، قاراباغ، ناخچیوان و دیگر اراضیلرده باکی سووئتی و داشناک ائرمه‌نی سلاح‌لی دسته‌لری آذربایجان‌لیلارا قارشی سویقیری‌می تؤردیبلر.

رس‌می منبع‌لره اساساً، سویقیری‌می نتیجه‌سین‌ده ۱۲ مینه یاخین آذربایجان‌لی قتله یئتیریلیب، اون مینلرله اینسان ایتکین دوشوب.

روسییادا باش وئرمیش ۱۹۱۷-جی ایل فئورال و اوکتیابر چئوریلیشلرین‌دن مهارتله ایستیفاده ائد‌ن ائرمه‌نیلر اؤز ادعالارینی بولشویک بایراغی آلتین‌دا رئاللاشدیرماغا نایل اولوبلار. ۱۹۱۸-جی ایلین مارت آیین‌دان اعتباراً باکی کومموناسی طرفین‌دن عکس‌انقلاب‌چی عنصرلرله مبارزه شعاری آلتین‌دا باکی قوبرنییاسینی آذربایجان‌لیلاردان تمیزله‌مک مقصدی گوده‌ن منفور پلانین حیاتا کئچیریلمه‌سینه باشلانیلیب.

مارت قیرغینلاری زمانی ارمنیلر بیر چوخ قدیم بینالاری، تاریخی عابده‌لری، او جمله‌دن زیارتگاهلاری، دنیا معمارلیغینین اینجیلریندن ساییلان اسماعیلییه بیناسینی توپ آتشینه توتاراق داغیدیبلار. خزر دنیزینده یئرلشدیریلمیش حربی دونانمانین آچدیغی آتش نتیجه‌سینده جمعه و تزه‌پیر مسجیدلرینین مناره‌لری آغیر زده آلیب. داشناک سلاحلی دسته‌لری کاروانسرادا وحشیجه‌سینه اؤلدوردوکلری انسانلارین مئییتلرینی ائله اوراداجا یاندیریبلار.

زاقافقازییانین سووتلشمه‌سین‌دن اؤز چیرکین مقصدلری اوچون استفاده ائد‌ن ارمنیلر ۱۹۲۰-جی ایلده زنگزورو و آذربایجانین بیر سیرا دیگر تورپاقلارینی ارمنستان اس.اس.ار-ین اراضی‌سی اعلان ائدیبلر. سونراکی دورده بو اراضیلرده‌کی آذربایجان‌لیلارین دپورتاسییا ائدیلمه‌سی سیاستینی داها دا گئنیشلندیرمک مقصدیله یئنی واسطه‌لره ال آتیبلار. بونون اوچون اونلار اس.اس.ار.ای ناظرلر سووتینین ۲۳ دکابر ۱۹۴۷-جی ایل "ارمنستان اس.اس.ار-دن کولخوزچولارین و باشقا آذربایجان‌لی اهالینین آذربایجان اس.اس.ار-این کور-آراز اووالیغینا کؤچورولمه‌سی حاقین‌دا" خصوصی قرارینا و بونون اساسین‌دا ۱۹۴۸-۱۹۵۳-جو ایللرده آذربایجان‌لیلارین اؤز تاریخی تورپاقلاریندان کوتلوی صورت‌ده دپورتاسیاسینا دولت سویه‌سین‌ده نایل اولوبلار.
۱۹۸۸-جی ایلده دپورتاسییا سیاستی داوام ائتدیریلیب و ارمنستان‌دا یاشایان ۳۰۰ مینه یاخین آذربایجان‌لی ائولریندن قووولوب.

قید ائدک کی، مارت قیرغینلاری ایله باغلی ۱۹۱۹ و ۱۹۲۰-جی ایلده مارت آیینین ۳۱-ی آذربایجان خالق جمهوریتی طرفیندن عموم ملی ماتم گونو کیمی قید ائدیلیب.

آذربایجان مستقیل‌لیک گازاندیقدان سونرا خالقین تاریخی کئچمیشینین اوبیکتیو منظره‌سینی یاراتماق امکانی الده ائدیلیب. عموم ملی لیدر حیدر علیئوین امضالادیغی "آذربایجان‌لیلارین سویقیریمی حاقین‌دا" ۲۶ مارت ۱۹۹۸-جی تاریخلی فرمان‌دا بو حادثه‌لره سیاسی قیمت وئریلیب و آذربایجان‌لیلارین ارمنیلر طرفین‌دن سویقیریمینا معروض قالماسی ایلک دفعه رسمی صورت‌ده بیان ائدیلیب. ۳۱ مارت - آذربایجان‌لیلارین سویقیری‌می گونو هر ایل اؤلکه‌میزده دولت سویه‌سین‌ده قید ائدیلیر. تصادفی دئییل کی، بو پروسس سونراکی مرحله‌ده آذربایجانین خاریجی سیاستینین اساس استقامتلریندن بیری کیمی معین‌لشیب.

سون دورده قوبادا ۱۹۱۸-جی ایل حادثه‌لری زمانی ارمنیلرین تؤرتدیکلری کوتلوی انسان قتللرینی آشکارلایان فاکتلار اوزه چیخاریلیب. تاپیلمیش سای‌سیز-حسابسیز انسان سوموکلری بو قیرغینلار زمانی ارمنی واندالیزمینی تصدیقله‌یه‌ن ایانی دلیللردیر. بو اراضی‌ده اون مینلرله انسانین قتله یئتیریلمه‌سینین ثبوتو کیمی و اونلارین خاطره‌سینه احترام علامتی اولاراق قوبا سویقیریمی مموریال کومپلکسی یارادیلیب. آذربایجان حربی پروکورورلوغونون مئموریال سویقیری‌می موزئیی ده آذربایجانین تاریخی حقیقتلرینین، ائرمه‌نی میللت‌چیلری طرفین‌دن خالقیمیزا قارشی حیاتا کئچیریلمیش قیرغینلارین، قت‌لیاملارین دونیا اجتماعیتینه چاتدیریلماسین‌دا مهم اهمیت کسب ائدیر.

قید ائدک کی، بین‌الخالق مقیاس‌دا بو سویقیریما هله ده حقوقی قیمت وئریلمه‌ییب.