ایللردیر «رگیونا کنار قوه‌لرین گتیریلمه‌سی» اتهامی ایله آذربایجانی هدفه آلان ایرانین دئیه‌سه‌ن، «بصیرت گؤزو» آچیلماغا باشلاییب. ایرانین عالی رهبرینین حربی مشاوری، گنرال یحیی رحیم صفوی‌نین زنگزور دهلیزی ایله باغلی سون آچیقلامالاری، ائلجه ده ویتسه-پرزیدنت محمد رضا موسوی‌نین تریپپ لایحه‌سین‌دن ناراحات‌لیغینی افاده ائتمه‌سی دقتی بو استقامته چکیر و سواللار یارادیر: ایران رگیوندان کنار قوه‌لری جنوبی قفقازا گتیره‌نین ارمنستان اولدوغونو ایندی آنلاییر، یوخسا «گؤزلری آچیلیب؟»

بو سوالین جوابی غیری-معین اولاراق قالیر، لاکین آرتیق ایران سیاسی دایره‌لرینده ارمنستانین رگیونا آمریکانی گتیرمه‌یه چالیشدیغی باره‌ده سس‌لنه‌ن فکرلر تهرانین رئال‌لیقلا اوز-اوزه قالدیغینین ثبوتودور. چونکی واختیله «قیرمیزی خط» اعلان ائتدیکلری ارمنستان ایرانا قارشی اساس پلاتفورمایا چئوریلیب.

یاخشی خاطرلاییریق کی، ایران رسمیلری رگیون‌داکی پروسسلره مناسبت‌ده آچیق شکیل‌ده ارمنستانی مدافعه ائد‌ن مؤقع نمایش ائتدیریبلر. آذربایجانین بین‌الخالق حقوقا اساس‌لانان حاق‌لی موقعی اکثر حاللاردا یا گؤرمزلیکدن گلینیب، یا دا مختلف اتهاملارلا هدفه آلینیب. بو فوندا زنگزور دهلیزی مسئله‌سی اطرافین‌دا ان سرت رئاکسیالار دا محض تهران‌دان گلیب. زنگزور دهلیزینی گاه «ناتو یولو»، گاه «ارمنستان سرحدینین پوزولماسی» کیمی اویدورما فورمادا تقدیم ائد‌ن ایران آذربایجانا قارشی رئال‌لیقدان اوزاق ادعالارلا اتهاملار یاغدیریب. بونون فونون‌دا باکی‌یا قارشی «رگیونا کنار قوه‌لرین گتیریلمه‌سی»، «ایرانا قارشی پلاتفورما اولماسی» کیمی اساس‌سیز کامپانیالار آپاریلیب. حالبوکی باکی دفعه‌لرله بیان ائدیب کی، آذربایجانین ایرانا قارشی هر هانسی اراضی، سیاسی و یا حربی ادعاسی یوخدور. آذربایجان هئچ واخت ایران اوچون تهلوکه منبعی اولماییب. عکسینه، سون اون ایل‌لیکلر عرضین‌ده ایکی اؤلکه آراسیندا یارانان گرگین‌لیکلرین مهم حصه‌سی محض ایرانین سئچدیی سیاستین نتیجه‌سی کیمی اورتایا چیخیب. تهران‌داکی سفیرلییمیزه سلاحلی هجوم، ۴۴ گونلوک محاربه زمانی ایران اراضی‌سین‌دن ارمنستانا مختلف یوکلرین داشینماسی ایله باغلی یاییلان معلوماتلار، حتی ارمنستانین کئچمیش پرزیدنتی روبرت کؤچریانین بو مسئله‌یه دایر اعترافلاری، آراز چایی بویونجا کئچیریلن حربی تعلیملر اوزون مدت باکی‌دا جدی ناراحاتلیق یارادیب.

محاربه‌دن سونرا دا وضعیت دییشمه‌دی. آذربایجانین سوورن اراضیلرینده فعالیت گؤستره‌ن سپارات‌چی رژیمه زنگزور استقامتین‌دن قانون‌سوز یاناجاق داشینماسی فاکتلاری اورتایا چیخدی. قاراباغدا غیری-قانونی فعالیت گؤسترن گروپلارین تجهیزاتین‌دا ایران مارشروتونون آدی حاللاندی. پرزیدنت الهام علیئو ده دفعه‌لرله بو مسئله‌یه مناسبت بیلدیریب. دولت باشچی‌سی یئرلی تله‌کاناللارا مصاحبه‌سین‌ده قید ائدیب کی، لاچین یولونا ویزوال مشاهده الده ائدیلندن سونرا هر شئی اورتایا چیخدی.

«ایکینجی قاراباغ محاربه‌سی باشا چاتاندان، آرتیق بیز لاچین یولونا ویزوال مشاهده الده ائد‌ندن سونرا گؤرمه‌یه باشلادیق کی، ایران‌دان گلن یاناجاقداشییان یوک ماشینلاری منتطم اولاراق قاراباغا ارمنستان‌دان سفرلر ائدیرلر. ساختا ارمنی ماشین نمره‌لرینی ایران یاناجاقداشییان یوک ماشینلارینین اوزرینه یاپیش‌دیرماقلا سانکی بو، ارمنستان ماشینلاریدیر. اما اونلارین اوزرینده فارسجا یازیلار دا وار ایدی. بو بیزی چوخ تعجبلندیردی. اؤزو ده بیز آراشدیرماغا باشلادیق. گؤردوک کی، عینی نمره بیر نئچه ماشینا یاپیشدیریلیر، یعنی، نمره عینی، ماشینلار فرق‌لی ایدی. یعنی، بو ساختاکارلیغی دا او قدر سلیقه‌سیز ائتمیشدیلر کی، آدام، واللاه، سؤز تاپا بیلمیر. اوندان سونرا بیز آرتیق بیر ماشینی ساخلادیق، سوروجولر ساخلانیلدی و بیز گؤردوک کی، اونلارین یول سندلرینده یازیلیب کی، ایستپاناکرت، ارمنستان. یعنی، بو، آچیق بیزیم اراضی بوتولویوموزه، سوورنلییمیزه حرمت‌سیزلیک ایدی»، - دولت باشچی‌سی قید ائدیب.

بوندان علاوه، ۴۴ گونلوک محاربه‌دن سونرا ایران‌دان قاراباغا گؤندریلن شخصلرله باغلی مختلف معلوماتلار یاییلدی. همین دورده آذربایجان مئدیاسیندا و اکسپرت دایره‌لرینده بو مسئله جدی مذاکره اولونوردو. بوتون بونلار باکینین ناراحاتلیغینین اساس‌سیز اولمادیغینی گؤستریردی. لاکین تهران اوزون مدت بو رئاللیقلاری گؤرمک ایسته‌مه‌دی. اوزینده زنگزور دهلیزی اطرافیندا صنعی تهلوکه اوبرازی یارادیلدی، آذربایجانین نقلیات لایحه‌لری رگیونون ثابیتلیینه تهدید کیمی تقدیم ائدیلدی.

ایندی ایسه وضعیت دییشیر. ارمنستانین سون ایللرده آمریکا و آوروپا ایستروکتورلاری ایله حربی-سیاسی امکداشلیغی گئنیشلندیرمه‌سی، واشینگتنون جنوبی قفقازداکی فعاللیغینین آرتماسی، مختلف بین‌الخالق لایحه‌لر واسطه‌سیله رگیوندا محکمله‌نمک جهدلری آرتیق تهرانین اؤزونده ده ناراحات‌لیق یاراتماغا باشلاییب. باشقا سؤزله، ایران رسمیلری ایندی ارمنستانین ایللردیر حیاتا کئچیردیی سیاستین ماهیتینی آنلاماغا باشلاییرلار. آنلاییرلار کی، ارمنستان هئچ واخت ایرانین استراتژی طرفداشی اولماییب. ایروانین اساس مقصدی ده هر زمان داها بؤیوک گئوسیاسی اویونچولاری بؤلگه‌یه جلب ائتمک، اونلارین دستییندن استفاده ائتمکله اؤز مؤقعلرینی گوجلندیرمک اولوب.

ماراقلی‌دیر کی، بو حقیقتلر سسلندیریلرکن، واختیله آذربایجانا قارشی ان سرت اتهاملار ایر‌لی سوره‌ن شخصلرین سسی ائشیدیلمیر. خصوصیله ایرانین ارمنستان‌داکی کئچمیش سفیری مهدی صبحانینین ایللرله زنگزور دهلیزی ایله باغلی سسلندیردیی بیاناتلار یادا دوشور. صبحانی دئمک اولار کی، هر چیخیشین‌دا آذربایجانی اتهام ائدیر، رگیون‌دا تهلوکه‌نین محض باکی‌نین سیاستیندن قایناقلاندیغینی ادعا ائدیردی. بو گون ایسه ایرانین اؤز سیاسی الیتاسین‌دا ارمنستانین رگیونا آمریکانی گتیرمک جهدلری باره‌ده آچیق دانیشیلیر. دئمه‌لی، پروبلم آذربایجانین حیاتا کئچیرمک ایستدیی نقلیات لایحه‌لرین‌ده یوخ، ایروانین آرخاسین‌دا دایانان و رگیونا داخیل اولماغا چالیشان خاریجی گوجلرین پلانلاریندادیر.

تهرانین بو حقیقتی آنلاماسی مثبت حال‌دیر. آنجاق سوال دییشمیر: ایران بونو نیه بو قدر گئج باشا دوشدو؟

ارمنستانین توتدوغو یول، سئچدیی گئوسیاسی کورس و خاریجی قوه‌لری رگیونا جلب ائتمک جهدلری اصلین‌ده چوخدان هر کسه معلوم ایدی. ساده‌جه، بعضی دایره‌لر بونو گؤرمک ایسته‌میردی. ایندی ایسه گؤرونن اودور کی، تهران‌دا عنوانلار دییشمه‌یه باشلاییر. اگر اوللر بوتون ایرادلار باکی‌یا یؤنلیردیسه، آرتیق همین سواللارین بیر حصه‌سی ایروانا عنوان‌لانیر. بو ایسه رگیون‌داکی یئنی گئوسیاسی رئال‌لیقلارین ان ماراقلی نتیجه‌لریندن بیریدیر. ایران «قارداش» اعلان ائتدیی ارمنستانین «خیانتی» ایله اوز-اوزه قالیب.