۲۰۲۳-جو ایل مملکتیمیز اوچون تاریخی بیر ایل اولدو، اراضی بوتؤولویوموزون و سووئرئنلییمیزین تام برپاسی محتشم بیر حادثه‌دیر، روس و سووئت ایمپرییاسینین باسدیردیغی سپاراتیزم و ائتنیک مناقیشه‌لر «میناسینی» تمیزله‌یه بیله‌سسن یگانه اؤلکه آذربایجان اولدو – غروروئریجی حادثه‌دیر.

Axar.az خبر وئریر کی، بو سؤزلری اقتصادچی ناطیق جعفرلی ۲۰۲۳-جو ایلین یکونو ایله باغلی قید ائدیب.

او بیلدیریب کی، ۲۰۲۴-جو ایلده آذربایجان و ارمنیستان آراسیندا صولح سازیشی و یا سازیشین اونورغاسینی تشکیل ائد‌ن مختلیف پروتوکوللار ایمضالاناجاق:

«بو دا بؤلگه‌میزده دایانیق‌لی صولحون تملینی یاراداجاق. پرزیدنت سئچکیلرین‌دن سونرا حکومتین ترکیبی جدی دییشه‌جک. چوخ گومان، رفرندوم، آردین‌دان دا نوبدن‌کنار پارلامنت سئچکیلری اولاجاق، میللی مجلیسین ایندیکی ترکیبینین، ان آزی، یاری‌سی نؤوبتی سئچیله‌جک پارلامنت‌ده اولمایاجاق. مملکتین تمل سورونو اقتصادیاتدیر، بو مسئله‌نین حلی یولو ایسه سیاسی و حقوقی موستویده‌دیر، ایدارئتمه‌نین تکمیللشدیریلمه‌سینده‌دیر».

اکسپرت وورغولاییب کی، گلن ایل ماناتین دئوالیواسییاسی اولمایاجاق، اما بو موطلق گله‌جک ایللرده باش وئره‌جک:

«روسییا-اوکراینا مناقیشه‌سی چوخ گومان کی، بو ایل «دوندورولاجاق»، سونرا هانسی‌سا بین‌الخالق دانیشیق گروپو یارادیلاجاق، معناسیز و مزمون‌سوز دانیشیقلار سورجی باشلایاجاق. اوکراینا اؤز تورپاقلارینین ایتیریلمه‌سی ایله دژوره باریشیب هانسی‌سا سنده ایمضا آتماسا دا، دفاکتو باریشیب، یاشاماغا چالیشاجاق، اما زلنسکی و کومانداسینین سیاسی صحنه‌ده قالماسی چوخ بؤیوک پروبلم کیمی گؤرونور».

جفرلینین دیگر پروگنوزو آوروپا بیرلییی ایله باغلی‌دیر:

«ایللردیر خبردارلیق ائتدییمیز کیمی، آوروپا بیرلییی اؤلکه‌لرین‌ده آشیری ساغ-میللت‌چی سیاسی گروپلار گوجلنمکده داوام ائد‌جکلر، گلن ایل آوروپا بیرلییی پارلامنتینه و بعضی اؤلکه‌لرده باش توتاجاق سئچکی سورجلرینی اؤنده بیتیره‌جکلر. آوروپا بیرلیی اؤلکه‌لرین‌ده سیاسی الیتا دییشیکلیکلری باشلایاجاق، اما، تأسف کی، یئنی ادعالی سیاسی گروپلاردا دا جدی لیدرلیک کیفیت ایللردیر ی اولان سیاست‌چیلر آزدیر. سببی چوخ ساده‌دیر – سون ۲۰ ایلده غرب‌ده سیاستین اؤنمی، پریستیژی و مادی قازانجی آزالدی، یاخشی اوخویان، بیلیک‌لی، باجاریق‌لی اینسانلار بؤیوک بیزنئ‌سه اوستونلوک وئردیلر، شیرکتلرده ایشله‌مه‌یه جان آتدیلار، چونکی بؤیوک شیرکتلرده مااشلار-بونوسلار یوکسک، داها سربست ایش قرافیکی و مئدیانین، ایجتیماییتین نظارتین‌دن کنار یاشاماق ایمکانی وار».

اکسپرتین فیکرینجه، ۲۰۲۴-جو ایلده آمریکا دونیادا ایتیرمک‌ده اولدوغو یئرینی قایتارماغا، لیدرلیک فونکسییاسی برپا ائتمه‌یه چالیشاجاق:

«دموکراتلار پارتییاسی بو ایشی باجارمادی، سئچکیلرده رسپوبلیکاچیلارین غالیب اولما شانسی یوکسکدیر، اگر بو باش وئرسه، آمریکانین دونیا سیاستینده دنگه یارادان رولو برپا اولونا بیلر کی، بو دا ذاتاً قاچیلماز اولان گلوبال دونیادان فراگمنتال دونیایا کئچیدی داها روان و منطیق‌لی ائده، حتی محاربه و مناقیشه‌لری سنگیده بیلر».

جعفرلی وورغولاییب کی، دونیا اقتصادیاتی «آغیر خسته‌دیر»، ۲۰۰۸-جی ایلده باشلانان بحران آرادان قالدیریلمادی، اقتصادی «یانغین» پروبلملرین سیستملی حلی ایله دئییل ده، آنجاق پول چاپ ائتمکله «سؤندورولدو»:

«بیر آنلیق اصل یانغین تصور ائدین – چوخ اوطاق‌لی ائوین، مثلاً، ۲ اوتاغی یانیر، یانغین سؤندوره‌نلر سو، کؤپوک، قوم و س. واسطه‌لرله یانغینی سؤندورمه‌یه چالیشیرلار، همین یانان ۲ اوطاق‌دا یانغین سؤندورولسه ده، سو، کؤپوک، قوم و س. یانغینی سؤندورمک اوچون ایستیفاده ائدیله‌نلر دیگر اوتاقلارا یانغیندان چوخ زیان وورور – ۲۰۰۸-ده محض بو باش وئردی، لوکال یانغین «سؤندورولدو»، اما گلوبال اقتصادیاتدا «شارلار» یاراندی. سونرا ۲۰۲۰-جی ایلده «پاندمییا» آدلانان سورجی باجاریقسیز، حتی اینسانلیق آدینا رزالتله ایداره ائتدیلر، نتیجه‌ده دونیا اقتصادیاتینا علاوه اولاراق ۱۸ تریلیون دلار پول آخیتدیلار، بو دفعه ده «یانغینی» برباد اصوللارلا «سؤندوردولر»، نتیجه‌ده «شارلار» داها دا شیشدی، پارتلاماغا حاضر حالا گلدی.

دونیا اؤلکه‌لرینین بورجو ۳۱۰ تریلیون دلاردیر کی، بو دا دونیا اودم-نین ۳۳۶%-نی تشکیل ائدیر – هئچ واخت بئله تهلوکه‌لی وضعیت اولماییب. آچیغی، بو وضعیتدن آغریسیز چیخیش یولو یوخدور، دونیادا اؤلکه‌لری، شیرکتلر و اینسانلار بانکروت اولاجاقلار.

دونیا اؤلکه‌لری تمل پروبلملری حل ائتمکدنسه میفیک، پروململر اویدورورلار، بونلاردان بیری ده «ایقلیم دییشیکلیکلری» آدی آلتیندا اینسانلارین باشینی قاتماقدیر. دونیادا جدی اکولوژی پروبلملر وار، اینسان اولادی طبیعتله اورگانیک یاشاماغی، زیان وورماماغی اؤیره‌نمه‌لیدیر، اما بو واجیب مسئله‌نی «ایقلیم دییشیکلیکلری» کیمی تقدیم ائد‌رک اصل پروبلملردن قاچیرلار – بشریت تاریخینده ایقلیم دییشیکلیکلری اولوب، وار، اولاجاق دا. پلانتین اؤزونو تنظیمله‌مه آلتلری وار، بونلار ایشه دوشور و پروبلملر دؤوری حال آلیر. دونیادا اینسان سایی آز اولان‌دا دا گلوبال ایستیلشمه، گلوبال بوزلاشما اولوب-اولاجاق. اینسان اؤولادی طبیعتی قورومالی، رسورسلاردان عقللا ایستیفاده ائتمه‌لیدیر – بو واجیبدیر، اما گلوبال ایقلیم دییشیکلیکلری آدی آلتیندا اؤلکه‌لری، اینسانلاری یئنی قاپانمالارا، «گئتتولارا» حاضرلاماق جینایتدیر. بیر چوخلاری ائله بیلیرلر کی، مثلاً، الکترومبیلی جریانا قوشوب سورورسن، بونونلا دا ایقلیم دییشیکلیکلرینه مانع اولورسان – اما آنلامیرلار کی، مثلاً، «تسلا»نین ۲۰ باتارئیاسی وار، اونلاردان بیرینی ایستحصال ائتمک اوچون ۱۱-۱۲ المنت، همین المنتلری الده ائتمک اوچون ایسه ۵۶۰ م۲ یئر-معدن قازیلمالی، همین المنتلر سونرا سو ایستیفاده ائدیلمکله ایستحصال اولونمالیدیر. ایندی اؤزونوز حسابلایین ۱ الکترومبیل اوچون نه قدر یئر سطحی قازیلیر، نه قدر اکولوگییایا زیان وورولور. هله من همین ماشینی الکتریکله تعمین ائتمک اوچون انرژینین آلینماسی زامانی باش وئرن اکولوگییایا زیان ووراجاق پروسسلردن هئچ دانیشمادیم. عینی مسئله گونش پانلری و کولک ایستانسییالارینین ایستحصالینا دا عاییددیر، هله بونلارین، او جمله‌دن آوتومبیل باتارئیالارینین اوتیلیزاسییا پروبلمینی، بو ساحه‌لرین آنجاق سوبسیدییالارلا آیاقدا قالماسینین ممکن اولدوغو مسئله‌سینی ده ایشین ایچینه قاتاندا پلانته وورولان زیانین منظره‌سی تام فرق‌لی اولور...»