روسیا ایمپرییاسی دورون‌ده تفلیس‌ده روس دیلین‌ده نشر اولونان «قفقاز» رسمی حکومت قزئتی قاجار خاندانینی، تهران و تبریزده باش وئره‌ن حادثه‌لری دقتله ایزلییر، اورا اعزام ائدیلن امکداشلاری طرفیندن گؤندریله‌ن خبرلری درحال درج ائدیردی.

۱۸۹۶-جی ایلده مظفرالدین شاه تبریزدن آیریلیب تهرانا تاخت-تاجا گئتمه‌لی اولور. مظفرالدین شاه ناصرالدین شاه اوغلو قوانلی-قاجار اوزون مدت آذربایجان والیسی اولموش و تبریزده یاشامیشدیر. آتاسینین قتلین‌دن سونرا ۱۸۹۶-جی ایلده قاجار ایمپرییاسینین شاهلیق تاختینا ایلشمیشدیر. بو باره‌ده قزئتین ۵ ایون ۱۸۹۶-جی ۱۴۷-جی سایین‌دا خصوصی بیر یازی درج ائدیلیر.

یازیدا شاهین تبریزدن یولا دوشمه‌سی، خالقلا وداعلاشماسی و آذربایجانی اؤز اوغلو محمد علی میرزایه تاپشیرماسی باره‌ده گئنیش معلومات وئریلیر.

شاه تبریزین اعیانلاری، روحانیلری و خالق نماینده‌لری قارشی‌سیندا وداع نطقی سؤیلیرکن اوغلونو اونلارا تقدیم ائد‌رک بو سؤزلری دئمیشدی:

«من ان عزیز وارلیغی‌می (اوغلومو) ان عزیز یئریمه (آذربایجانا) امانت ائدیره‌م. آذربایجان منیم ائویم‌دیر، اونو دنیادا هر شئی‌دن چوخ سئویرم... او، هر بیر آذربایجانلی اوچون آتا اولمالیدیر. من اؤزوم اوتوز یئددی ایللیک حاکمیتیم دورونده آذربایجان‌لیلارا آتا کیمی یاناشمیشام. اعتزادالسلطان منیم نمونه‌می ایزله‌مه‌لیدیر».

او، بو مراجعتی ایله هم ده اوغلونا آذربایجانین سلاله اوچون نه درجه‌ده اهمیت‌لی اولدوغونو خاطرادیردی.

«قفقاز» قزئتینین مخبری تبریزدن یازیردی:

«شاه آذربایجانی «دولتین دایاغی» (مدارالمملکه) و اؤزونون دوغما ائوی آدلاندیریردی».

مظفرالدین شاه تبریزده کئچیردیی ۳۰ ایلده‌ن چوخ مدت‌ده سارای‌دا و گونده‌لیک حیات‌دا اساساً آذربایجان تورکجه‌سینده دانیشیب و بو ملت‌دن اولماسی ایله فخر ائدیب. عثمانلی دولتینه سفری زمانی دا دانیشیقلاری تورک دیلین‌ده آپاریب.

مظفرددین شاه تهرانا گئتدیکدن سونرا دا تبریزدن گلن هر بیر خبره قارشی چوخ حساس ایدی. حتی دئییلنه گؤره، او، عمرونون سونونا قدر «تبریز هواسی» اوچون داریخدیغینی تئز-تئز دیله گتیررمیش.