آذربایجانین اساساً غرب بؤلگه‌سین‌ده یئتیشه‌ن خورما (خرمالو) بیر چوخ اینسانلار طرفین‌دن سئویله-سئویله یئییلن مئیوه اولماقلا یاناشی، سون دؤورلرده خاریجی اؤلکه‌لره ایخراج اولونان و اؤلکه‌میزه والیوتا گتیره‌ن اساس مئیوه‌لردن‌دیر. ایستیفاده چیلر خورما بیتکی‌سینی دادینا و شیرینلیینه گؤره لذتله یئسه‌لر ده، اونون ترکیبین‌ده‌کی ماده‌لرین زنگینلیین‌دن و بیر چوخ خسته‌لیکلرین معالیجه‌سین‌ده الا واسطه اولماسی حاقین‌دا تام بیلیک‌لی دئییللر.

آذربایجان دؤولت آقرار اونیورسیتتینین باغچیلیق کافدراسینین پروفسورو، مئیوه‌لرله معالیجه ساحه‌سین‌ده اوزون ایل‌لیک علمی آراشدیرمالارین مؤلفی زاور حسنوو آذرتاج-ا موصاحیبه‌سین‌ده خورمانین فایدالاری، بو مئیوه ایله قیدالانما و اونون معالیجه واسطه‌سی کیمی ایستیفاده قایدالاری حاقین‌دا دانیشیب.

زاور حسنوو بیلدیریب کی، زنگین ترکیبه مالیک خورما مئیوه‌لرین‌ده سو، قورو مادده، شکرلر، پولیفنول، یاغلار، کاروتین، یود، عضوی تورشولار، زولالی ماده‌لر، لیکونین و ج ویتامینی اولور. همچینین ۱۰۰ قرام میوه‌ده سورتلار اوزره موختلیف میقداردا المنتلر، او جمله‌دن آلومینیوم، باریوم، میس، خروم، دمیر، نیکئل، سیلیسیوم، وانادیوم، فوسفور، ماقنزیوم، ناتریوم، کالیوم، کالسیوم و سایر واردیر.

قورودولموش میوه‌لرده داها چوخ قورو ماده، شکرلر، عضوی تورشولار، دابباق ماده‌لری و سایر اولور.

خورما میوه‌لرین‌دن هم تزه، هم قورودولموش، هم ده اعمال اولونموش شکیل‌ده ایستیفاده ائدیلیر. اونلاردان موختلیف جئملر، مربا، پوویدلو، پاستیلا حاضرلانیر، اونلو خؤرکلرده ایچدولدورما (ناچینکا) اوچون ایشلنیر.

خورما مئیوه‌لری بؤیوک پهریز و معالیجوی اهمیته مالیکدیر. طب‌ده خیرنیک مئیوه‌لرین‌دن هیپرتونییا و آتئروسکلئروز، قالخانابنزر وزلرین معالیجه‌سین‌ده و تریوتوکسیکوز (زوبدان یارانمیش زهرله‌نمه‌لر) خسته‌لیگی زامانی ایستیفاده ائدیلیر. آذربایجان اجزاچیلارینین خورما میوه‌لریندن آلدیقلاری شیره (سوکدیوسکاکیل) زوبدان یونگول و اورتا درجه‌ده زهرله‌نمه‌لره قارشی گنیش ایستیفاده ائدیلیر.

خیرنیک میوه‌لری بوزوشدوروجو، جانلاندیریجی خصوصیتلره مالیک اولماقلا یاناشی، عینی زامان‌دا، اورقانیزمین سویوقلامایا و میکروبا داواملی اولماسینی تعمین ائدیر. او، همچینین درییه مثبت تأثیر گؤستریر.

خورما میوه‌لری موختلیف معده-باغیرساق خسته‌لیکلری، آنگینا، قانازلیغی، داماغین موختلیف منشأ‌لی خسته‌لیکلری، قان دؤورانینین پوزولماسی، بؤیرک، اؤد یوللارینین خسته‌لیکلری، حالسیزلیق، وره‌م، سینقا، ایسیتمه، قادین خسته‌لیکلری ایله معالیجه‌ده موباریزه واسطه‌سی کیمی ایستیفاده اولونور. بو مقصدله تزه، قورودولموش و دوندورولموش میوه‌لردن ایستیفاده ائدیله بیلر.

خورمانین لتینی قابیغی ایله برابر ایرینلی یارالارین اوزرینه قویدوقدا اونلار تئز ساغالیر.

خورما شیره‌سی اورقانیزمی تمیزلییجی خصوصیته مالیکدیر. او، آنتی‌باکتئریال خصوصیت‌لی اولدوغون‌دان باغیرساق چؤپلرینی و قیزیلی ایستافیلوکوکو محو ائده بیلیر. هله قدیم‌دن حکیملر خورما شیره‌سینی قان آزلیغی، حالسیزلیق، ورم، سویوقلامادان باش وئرمیش خسته‌لیکلر، قادین خسته‌لیکلری، سینقا، ایسیتمه، همچینین اورقانیزمین ضعیفلدیی حاللاردا ایستیفاده ائدیردیلر. شیره یئمکدن قاباق ۱/۴-۱/۲ ایستکان اولماقلا بیر قاشیق بال ایله قاریشدیریلیب ایچیلیر. قاتیلاشدیریلمیش خورما شیره‌سی (لتله بیرلیک‌ده) هیپئرتونییا، قانازلیغی، یوخاری تنفس یوللارین‌دا سئلیکلی قیشانین ایلتیهابی زامانی فایدالی ساییلیر.

خورما شیره‌سی آلماق اوچون مئیوه‌لر اولجه ۱۲-۱۵ ساعت مدتین‌ده ۳۰-۴۰ درجه تئمپئراتورو اولان سودا ساخلانیلیر. بوزوشدوروجولویونو ایتیرمیش بئله مئیوه‌لر شیره چکمک اوچون حاضر اولور.

قاتیلاشدیریلمیش خورما شیره‌سی (لتله بیرلیکده) هیپئرتونییا، قانازلیغی، یوخاری تنفس یوللارین‌دا سئلیکلی قیشانین ایلتیهابی زامانی قبول ائدیلیر.

شکرلی دیابت خسته‌لرینه (ساخاروزا چوخ اولدوغوندان) خورما یئمک مصلحت گؤرولمور.