محمّدامين اديب طوسي در سال ۱۲۸۳ شمسي در نوغان مشهد متولّد شد. پدرش آيت اللّه محمّدحسين تنكابني از اهالي سادات محلّه‌ رامسر بود كه پس از اتمام تحصيلات حوزوي در نجف اشرف و نيل به درجه اجتهاد در مشهد اقامت گزيد. اديب طوسي در پنج سالگي به مكتب خانه رفت و خواندن و نوشتن را به سبك و سياق مرسوم در مكتب خانه‌ها را ياد گرفت و سپس در محضر پدر به فراگيري قرآن و مقدّمات شرعيّات و اصول فقه و صرف و نحو و معاني و بيان و دروس ديني پرداخت و در نوجواني به لباس روحانيّت درآمد. آنگاه جهت تحصيل ادبيّات به خدمت عبدالجواد اديب نيشابوري رفت.

پس از تحصیل در محضر استاداني چون ملاعباسعلي فاضل و آقابزرگ حكيم به عراق رفت و در حوزه‌هاي نجف اشرف و كربلا به تحصيل علوم ديني پرداخت. بين سال‌هاي ۱۳۰۴ تا ۱۳۰۷ از عراق به لبنان، مصر، سوريّه و هند سفر كرد و با کسانی چون ارنست هرتسفلد آلماني و مستر ويلسن آمريكايي آشنا شد و در محضر آنان زبان‌هاي عبري، كلداني، سنسكريت و پهلوي را آموخت. وي مدّتی بعد به ايران بازگشت و به خدمت وزارت معارف درآمد. ادیب طوسی در سال ۱۳۰۹ مديريّت مدرسه «احمدي» مشهد را بر عهده گرفت و به تعليم و تدريس پرداخت و به تدریج در محافل ادبی شناخته گردید.

آن گونه كه خود تعريف مي‌كند اديب نیشابوری در حضور ساير شاگردانش و نيز نزد شعرا و ادباي شهر، ادیب طوسی را به عنوان يك طلبه خوش ذوق و با استعداد كه طبع شعر هم دارد؛ تشويق و تحسين كرده و به او لقب اديب داد و از آن به بعد اديب طوسي مشهور گرديد.
اديب طوسي در سال ۱۳۱۱ به تهران آمد و به تدريس مشغول شد. در سال ۱۳۱۲ كتاب دستور نوين زبان فارسي و نيز مجموعه شعر ايّام كودكي را به چاپ رسانيد و در سال ۱۳۱۳ منظومۀ «هزارۀ فردوسي» را به مناسبت هزارمين سال ولادت فردوسي و احداث آرامگاه او سرود و سپس در سال ۱۳۱۴ به تبريز رفت و در دبيرستان فردوسي تبريز به تدريس ادامه داد. در سال ۱۳۱۷ سردبيري نشريّۀ ماهتاب را برعهده گرفت. انتشار مجلّه ادبي و اجتماعي «ماهتاب» در تبريز و تأليف كتاب‌هاي تاريخ ديني ايران قديم و شرح تهذيب المنطق سعدالدّين تفتازاني و رسالۀ «تخت سليمان» و كتاب «تعليم و تربيت از نظر غزّالي» و چاپ چندين داستان و رمان و مقالات متعدّد در روزنامه ها و مجلّات حاصل فعاليت‌هاي ادبي و فرهنگي ادیب طوسی تا سال ۱۳۲۲ مي‌باشد .

ادیب طوسی در سال ۱۳۲۳ به تهران آمد و در اداره كلّ نگارش وزارت فرهنگ به خدمت مشغول شده و هم‌زمان به تحصيلات دانشگاهي تا اخذ دكتري ادبيّات فارسي در دانشگاه تهران ادامه داد. در سال ۱۳۲۵ به عضويّت انجمن ادبي فرهنگستان ايران درآمد. او در سال ۱۳۲۸ همراه با دكترخان بابا بياني به تبريز رفت و به مدّت ۳۰ سال به عنوان استاد كرسي تاريخ ادبيّات ايران به تدريس و تحقيق و مطالعه مشغول بود. ادیب طوسی در سوم خرداد ۱۳۶۱ در تهران چشم از جهان فروبست.