يك بار به مناسبتي و با توجّه به اين سابقة ذهني كه اعتقاد داشتم واژه‌هايي كه واج « ق » در ساختمان آنها به‌كاررفته؛ فارسي نبوده و عمدتاَ از زبان‌هاي تركي و عربي به زبان فارسي راه يافته‌اند؛ تورّقي در فرهنگ عميد و فرهنگ معين كردم. در اين تورّق و تفحّص كه تنها بر روي واژه‌هاي آغاز شده با واج « ق » انجام گرفت؛ نتايجي چند به شرح زير حاصل كرد:

الف ـ از تعداد كلّ واژه‌هاي داراي « ق » آغازين پنجاه و پنج واژه به تصريح مؤلّف فرهنگ عمید تركي بودند. همچنين با احتساب واژه‌هاي: قرمز، قِربان (تيردان) ، قهقهه، قمري (نام پرنده) و قليا (قليه) كه مؤلّف آنها را به زبان‌هاي ديگري منسوب داشته بود؛ در حالي‌كه اين كلمات قطعاَ تركي هستند؛ تعداد كلمات تركي در اين بخش به شصت واژه رسيد. به عبارت ساده‌تر تنها در يك حرف از حروف الفبا آن هم در كوچك‌ترين فرهنگ فارسي تعداد واژگان تركي بالغ بر شصت واژه مي‌باشد و اگر چنين احصائي در كلّ اين فرهنگ انجام گيرد؛ به احتمال قريب به يقين اين رقم از هزار مورد نيز فراتر خواهدرفت.

ب ـ نتايج حاصله از احصا واژه‌ها در حرف « ق » در بخش لغات فرهنگ معين نيز به ما مي‌گويد: از مجموع ۱۹۳۴ واژة شمارش شده، تعداد ۲۹۳ كلمه به تصريح مؤلّف تركي هستند و يا اينكه تركي بودن آنها اظهرمن‌الشّمس است. اگر كلمات تركيبي: تركي ـ فارسي، تركي ـ عربي، تركي ـ مغولي را نيز كه حدود ۱۵۴ مورد شمارش شده، به رقم قبلي بيفزاييم، رقم ۳۴۷ به دست مي‌آيد و بيانگر آن است كه تعداد كلمات تركي موجود در فرهنگ متوسّط معين آن هم تنها در يك حرف رقم قابل توجّهي را تشكيل مي‌دهد. بگذريم از اينكه مؤلّف فرهنگ معين از زمرة مؤلّفاني است كه اصرار بسياري در مغولي، فارسي، عربي و سانسکریت نشان دادن بسياري از واژه‌هاي تركي دارد.

ج ـ در بخش اعلام فرهنگ معين در حرف « ق » ۶۵۳ كلمه شمارش شد كه از اين تعداد ۲۲۳ واژه به تصريح مؤلّف تركي هستند و ۲۰ واژه نيز به صورت تركيبي: تركي ـ عربي، عربي ـ تركي، تركي ـ فارسي و فارسي ـ تركي ثبت شده است كه رقم فوق را به ۲۴۳ كلمه مي‌رساند. باز هم بايد يادآوري كنم كه اگر چنين شمارشي در كلّ فرهنگ معين اعمّ از واژه‌ها و اعلام صورت بگيرد؛ رقم واژگان تركي در فارسي در اين فرهنگ متوسّط به عددي پنج رقمي بالغ خواهدشد.

نتایج همین تفحّص کوتاه برای رد نظر بی پایه و بلاهت آمیز مصطفی نصیری در باب ضعف لغوی زبان ترکی در مقایسه با فارسی کفایت می کند، هر چند که در این باره در بخش های بعدی باز هم سخن خواهیم گفت.