خانیم (در اصل تأنیث خان بمعنای زن بزرگ)، خاتین، خاتون ( بانوی بزرگ و زنان اکابر و زن شوهر دار و خطابه محترمانه به زن)، بگیم (خانم بزرگ) آرواد (زن شوهردار)، کادون و … واژه‌هایی هستند که ترکان برای نامیدن جنس مؤنث به کار می‌برند و هر یک در سن یا موقعیت اجتماعی مشخص کاربرد دارد.ارزش و مقام زن در نزد ترک ها به قدری والاست که نه تنها در واژه بلکه در رقص ترکی هم ،مرد جلوی خانش زانو می زند و ماه یا خورشید را از آسمان برداشته و به او تقدیم می کند.

فولکلور ترکی گاه دختر را به سیب سرخ تشبیه می‌کند (قیز، قیزیل آلما) و گاه او را تکه ي طلایی درخشان بر می‌ شمارد (قیزدی قیزل پارچاسی، پالچیغا دوشار پاریلدار).هرچند موقعیت خاص اجتماعی در گذشته ،داشتن فرزند پسر را برای خانواده‌ های متکی به اقتصاد کشاورزی و دامداری طلب می‌کرد و پدر و مادر، فرزند پسر را برای تامین مالی و حمایت‌های دوران سالمندی خود بیشتر می‌ طلبیدند؛ اما دختر نیز نمک زندگی تلقی می‌شد و زنان بدون دختر را زنانی بی‌نمک برمی‌شمردند (قیز سیز آرواد، دوز سوز آرواد).
معنی کلمه " خانم خانم > خانوم > خانیم :

خان + یم (خان = سرور ، سلطان، ارباب ، پادشاه)+ یم = برای من ، مال من . در ترکی این دو حرف به معنی ( تعلق داشتن برای من ) می باشد. پس خانم در واقع خانیم یعنی سلطانم سرورم ....

ریشه کلمه آرواد :

" آرواد – آروات " یعنی چه؟، براستی کلمه ی (آرواد ) از کلمه ی عربی (عورت ) گرفته شده ؟ در مورد ریشه کلمه آرواد چند نظریه مطرح است :

۱- آرواد از کلمه " اوراقوت " در ترکی قدیم به معنی زن. (احتمالا بعنوان پیوند دهنده نسل ها) این ریشه در کلمه ی قزاقی اورپاق، بمعنای نسل نیز بکار رفته است.

۲-آرواد : آر = ار (مرد) + پات (نقیض و مقابل ) = نقیض مرد.

۳- از طرفی در زبان غنی تورکی نه به جنس زن، بلکه به زن شوهر دار " آرواد " می گویند. بعبارتی وقتی می خواهند بگویند فلان زن شوهر دار است می گویند: " اری واردیر " یا " آرواددیر ".

اما، آقایان همسران خود را با کدام نام بخوانند؟ خانیم یا آرواد؟ در خراسان خانیم یا خاتین و خاتون معمول است و در همه جا یکسان بکار می رود. دربعضی مناطق درگزین زنانی که فرزند بزرگزاده و یا بیگ بودند؛ به وی« خان ننه» می گفتند. هرچند در گذشته فرهنگ این منطقه قبلا بدون اسم بردن از زنان، تنها با کلماتی متاسفانه دور از شان زنان مثل هوی، اوو(منزل)او، و...(البته مردانی بودندکه با اسم زنان خود را صدا میزدند) زنان خود را مورد خطاب قرار میدادند.ولی اینک مردان شهری و حتی روستایی نیز زنان خود را با کلمه خانوم صدا میزنند.