در #زبان_مادری ما (تورکی) برخی کلمات مرکب و اصطلاحاتی وجود دارد که از ترکیب اسمِ یک عضو بدن با یک قید یا صفت به وجود آمده و در بیشتر موارد معنا و مفهومی متفاوت از معنای اجزای تشکیل دهنده اش دارد.

۱) اَلی دولو ( دست پُر)

۲) اَلی اوزون ( متجاوز)

۳) اَلی دالی ( فقیر)

۴) اَلی اَیری( دزد)

۵) اَلی یونگول ( بابرکت)

۶) اَلی آغیر ( بی خیر و برکت)

۷) اَلی بوش ( بیکار)

۸) اَلی سولو(ماهر - کاربلد)

۹) اَلی آچیق ( دست و دل باز)

۱۰) آل ایاقسیز ( دست و پا چلفتی)

۱۱) دیرناقسیز( بی انصاف- خسیس)

۱۲) قلبی قره ( متعصب شدید)

۱۳) قارنی زیغلی ( حسود)

۱۴) قیچی اوزون (کسی که یک جا بند نمیشود)

۱۵) دیلی اوزون ( زبان دراز)

۱۶) قورساق سیز ( کم صبر و تحمل)

۱۷)جیرت قوز، جیت قوز ( کسی که زود از کوره در میرود)

۱۸)گونو قالین( نفهم- یک دنده- لجباز)

۱۹) اوزو قره ( روسیاه)

۲۰) گؤزو قره ( عزیزِ دل)

۲۱)شور گؤز ( هیز)

۲۲) اَتی آجی (آدم نچسب - گوشت تلخ)

۲۳)آل یاناق ( خونگرم)

۲۴)بویوک باش ( کلّه گنده)

۲۵) باشی سویوق( بی قید ، بی تفاوت ،بی دقت)

۲۶) باشی اَشاغی( محجوب- سر به زیر)

۲۷) بوینو بوکوک( بیکس ،یتیم)

۲۸)بورنو هاوالی ( پرفیس و افاده)

۲۹) گودنسیز ( ندید بدید ،نامعقول)

۳۰)آلنی آچیق ( روسفید - کار درست)

۳۱) باشی داشلی( بدبخت - بیچاره)

۳۲) باشی آلچاق( بی آبرو- گناهکار)

۳۳) باشی اوجا ( سربلند)

۳۴) گؤزو دار ( بدخواه - پخیل)

۳۵)گؤزو توخ ( چشم پر- بی نیاز)

۳۶)قولاغی توکلو ( متحجر- خرافاتی)

۳۷) آغزی بوتون ( رازدار)

۳۸) آغزی آچیق ( متعجب)

۳۹) آغزی پوزوق ( فحاش)

۴۰) اَنگی بوش ( پر حرف)

۴۱) بوینو یوغون (ظالم، گردن کلفت)

۴۲)کال بئیین ( نفهم)

۴۳) قوش بئیین( کم عقل)

۴۴)گؤزو آج ( طمعکار)

۴۵)اورگی صاف ( ساده دل)

۴۶)دیلی آجی( کسی که زبانش تلخ است)

۴۷) قارنی ییرتیق ( سخن چین)

۴۸) آغزی چیریق ( سخن چین)

۴۹) اوزی قیرمیزی ( پررو - بی حیا)

۵۰) دیلی پورتموش(کسیکه زبانش اختلاف میندازد)