پرزیدنت ایلهام علیئوین بو گون چیخیشیندا سسلندیردیی ان دقت‌چکه‌ن فکرلردن بیری آذربایجانین آرتیق «اورتا گوج» کیمی قبول اولونماسی ایله باغلی ایدی. بو، تصادفی و یا سیاسی ریتوریکایا اساسلانان ایفاده دئییل.

بو سؤزلری Axar.az-آ آچیقلاماسیندا پولیتولوق آینور جمال پرزیدنت ایلهام علیئوین مایین ۲۵-ده کند تصرفاتی مسئله‌لرینه حصر اولونموش مشاوره‌ده‌کی چیخیشی حاقدا دئییب.

پولیتولوق وورغولاییب کی، سون ایللر بین‌الخالق مناسبتلر نظریه‌سینده «میدل پاور»، یعنی «اورتا گوج» آنلاییشی گئتدیکجه داها چوخ اؤنه چیخیر و دنیا سیاستینین یئنی رئاللیقلاری فونوندا خصوصی معنا داشییر:

«آذربایجانین آرتیق بو کاتگوریادا آدی چکیله‌ن دولتلر سیراسیندا گؤستریلمه‌سی بیزیم اوچون خصوصیله اؤنملیدیر. طبیعی کی، ایلک نوبه‌ده «اورتا گوج» آنلاییشینین نه‌یی احتیوا ائتدیی آکتواللاشیر.

اوزون ایللر بین‌الخالق سیستم اساساً «سوپرگوجلر» و «کیچیک دولتلر» آنلاییشی اوزرینده قورولوردو. آمریکا، چین، روسیا کیمی گلوبال گوجلر بین‌الخالق گونده‌لیی معین ائدیر، دیگر دولتلر ایسه داها چوخ بو گوجلرین تأثیر دایره‌سین‌ده قیمتلندیریلیردی. ۲۱-جی عصر ایسه یئنی سیاسی دینامیکا یاراتدی. آرتیق ائله دولتلر میدانا چیخدی کی، اونلار نه سوپرگوجدور، نه ده ضعیف اؤلکه. اما رگیونال و حتی گلوبال پروسسلره جدی تأثیر گؤستره بیلیر، دیپلماتیک پلاتفورمالار یارادیر، اقتصادی و انرژی تهلوکه‌سیزلیینده مهم رول اویناییر، بین‌الخالق واسطه‌چیلیک میسیاسی حیاتا کئچیریرلر. محض بو دولتلر «اورتا گوجلر» آدلاندیریلیر. بو کاتگوریایا عادته‌ن برازیلیا، ایندونزیا، تورکیه، سعودیه عربیستانی، جنوبی کورئیا، آوسترالیا، جنوبی آفریکا رسپوبلیکاسی، قطر، بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتی کیمی اؤلکه‌لر داخل ائدیلیر. اونلاری «اورتا گوج» ائد‌ن اساس میارلار سیراسینا رگیونال تأثیر امکانلاری، اقتصادی گوج و انرژی رسورسلاری، مستقل خارجی سیاست یوروتمک باجاریغی، بین‌الخالق پلاتفورمالاردا نفوذ، واسطه‌چیلیک و دیپلماتیک آکتیولیک، بؤیوک بین‌الخالق تدبیرلره ائو صاحبلیی ائتمک پوتنسیالی، حربی و تهلوکه‌سیزلیک امکانلاری، یومشاق گوج («سوفت پاور») المنتی و سایر عایددیر. محض بو پارامترلر باخیمیندان آذربایجان آرتیق خصوصی استاتوس قازانیب».

آینور جمال قید ائدیب کی، اصلینده آذربایجانین اورتا گوجه چئوریلمه پروسسی بیر نئچه مهم مرحله‌دن کئچیب:

«بیرینجی مرحله گوجلو اقتصادی بازانین فورمالاشدیریلماسی ایدی.

۱۹۹۰-جی ایللرین سونلاریندان باشلایاراق حیاتا کئچیریله‌ن انرژی استراتگیاسی آذربایجانین رگیونون اساس انرژی مرکزلریندن بیرینه چئوریلمه‌سینه سبب اولدو. باکی-تفلیس-جیهان، تاناپ، تاپ کیمی لاییحه‌لر اؤلکه‌نین یالنیز اقتصادی امکانلارینی آرتیرمادی، هم ده آوروپانین انرژی تهلوکه‌سیزلیینده وازکئچیلمز رولونو تامین ائتدی.

بو گون آذربایجان آوروپانین انرژی خریطه‌سینده استراتژی طرفداش کیمی چیخیش ائدیر.

ایکینجی مرحله سیاسی ثابتلیک و مستقل خارجی سیاست ایدی.

آذربایجان اوزون ایللردیر مختلف گلوبال گوجلر آراسیندا بالانسلی سیاست یوروده‌رک هم غربله، هم تورک دنیاسی ایله، هم ده رگیون دولتلری ایله مناسبتلرینی قوروماغی باجاریب. محض بو بالانس باکینین اعتبارلی طرفداش ایمیجینی گوجلندیریب.

اوچونجو و ان مهم مرحله ایسه شبهه‌سیز کی، سووئرنلیینی، اراضی بوتؤولویونو تامین ائتمه‌سی اولدو.

۴۴ گونلوک وطن محاربه‌سی تکجه آذربایجانین اراضی بوتؤولویونو برپا ائتمه‌دی. بو غلبه رگیونون گئوسییاسی خریطه‌سینی دییشدیردی. آذربایجان بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتی تهلوکه‌سیزلیک شوراسی قطعنامه‌لرینین طلبلرینی اؤز حربی گوجو ایله یئرینه یئتیرمکله امکانلارینی نمایش ائتدیرمیش اولدو.

چونکی بین‌الخالق مناسبتلرده «اورتا گوج» استاتوسو یالنیز اقتصادیات و دیپلماتیا ایله معین اولونمور. دولت اؤز ملی ماراقلارینی قوروماق و لازم گلدیکده تامین ائتمک امکانینا دا مالک اولمالیدیر.

آذربایجان محض بونو دنیایا ثبوت ائتمه‌یی باجاردی».

پولیتولوقون سؤزلرینه گؤره، بو گون باکی آرتیق بیر اؤلکه‌نین و رگیونون مرکزی اولماقدان علاوه، بین‌الخالق دیالوگ پلاتفورماسینا چئوریلیب:

«سون ایللرده بورادا کئچیریله‌ن تدبیرلرین مقیاسی بونو آچیق گؤستریر. قوشولماما حرکاتینین زیروه گؤروشو، تورک دولتلری تشکیلاتینین تدبیرلری، بین‌الخالق انرژی فوروملاری، دینی و مدنیتلرآراسی دیالوگ پلاتفورمالاری، کوپ۲۹، دنیا شهر سالما فورومو کیمی گلوبال اهمیتلی تدبیرلره آذربایجانین ائو صاحبلیی ائتمه‌سی قطعیا تصادفی دئییل.

دنیا یالنیز گوجلو اقتصادیاتا مالک اؤلکه‌لره یوخ، هم ده اعتبارلی و تهلوکه‌سیز پلاتفورما یارادان دولتلره احتیاج دویور. باکی ایسه آرتیق محض بئله مکانلاردان بیری کیمی قبول ائدیلیر.

آذربایجانین باشقا مهم اوستونلویو ایسه اونون جغرافی و سیاسی کؤرپو رولودور. اؤلکه شرقله غربین، شماللا جنوبون کسیشمه‌سینده یئرلشیر. اورتا دهلیز لاییحه‌سی، زنگزور دهلیزی پرسپکتیوی، تورک دنیاسی ایله اینتگراسیا و آوروپانین انرژی تهلوکه‌سیزلیینده اوینادیغی رول باکینین استراتژی اهمیتینی داها دا آرتیریر.

ان واجب مقام ایسه بودور: آذربایجان آرتیق بین‌الخالق پروسسلرده یالنیز اشتراک ائد‌ن اؤلکه دئییل. گوندم فورمالاشدیران، تشببوس ایر‌لی سورن و سیاسی چکیسی نظره آلینان آکتورا چئوریلیب. بو ایسه «اورتا گوج» آنلاییشینین اساس ماهیتیدیر.

پرزیدنت ایلهام علیئوین بو گون سسلندیردیی فکر اصلینده آذربایجانین سون ۲۰ ایلده کئچدیی یولون سیاسی یکونودور. بیر زمانلار اشغالا قارشی مبارزه آپاران اؤلکه ایندی رگیونون سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک مرکزلریندن بیرینه چئوریلیب. و آیدین گؤرونه‌ن اودور کی، آذربایجان آرتیق یالنیز جنوبی قافقازین دئییل، داها گئنیش جغرافیانین مهم گوج مرکزلریندن بیری کیمی قبول اولونور».