آخار. آز خبر وئریر کی، آذربایجانین خالق قهرمانی قاچاق نبی ۱۸۵۴-جو ایلده گنجه آشاغی موللا کندینده (ایندیکی قوبادلی رایونون‌دا) آنادان اولوب.

اونون قاچاق‌چی‌لیق ائتمه‌سینین ماراقلی تاریخچه‌سی وار.

نبینین آتاسی علی کیشی عائله‌سین‌ده‌کی چتین‌لیکلر اوجباتیندان اونو آشاغی موللا کندینده‌کی بیر وارلییا موزدور وئریر. یئرلی مولکدار کندلیلرین تورپاقلارینی توتماق ایستییر. نبی بو حاقسیزلیغا دؤزمه‌ییب مولکدارا مقاومت گؤستریر و بوندان سونرا قاچاق دوشور.
نبینین قاچاقچیلیق حیاتی ۱۸۷۵–جی ایلدن باشلاییر. کندلیلردن عبارت دسته دوزلدیب ناخچیوان و زنگزوردا چار رژیمینه و ظولمکار بی لره قارشی مباریزه‌یه باشلاییر.
نبینین قاچاقچیلیق فعالیتینه باشلاماسی سوسیال عدالتسیزلییه قارشی باریشماز موناسیبتیندن ایر‌لی گلسه ده، دفعه‌لرله حبس اولونماسی رژیمه نیفرتی داها دا آرتیریردی. نبی دسته‌سی ایله بیرگه کندلیلری ظالملاردان مدافعه ائدیر و مولکدارلارین وار-دؤولتینی اللریندن آلاراق اونلارا پایلاییردی.
قاچاق نبینین حیات یولداشی اؤز ایگیدلیگی و جسارتی ایله آد چیخارمیش هجر اونون ان یاخین سلاحداشی ایدی. هجر خانیم دا اونونلا بیرگه چیین-چیینه، الینده سلاح آت بئلینده ظولمکارلارا قارشی مباریزه آپاریردی.
چار حکومتی قاچاق نبینی و اونون دسته‌سینی محو ائتمک اوچون ۲۰ ایل چالیشسا دا، مقصدینه نایل اولا بیلمیر. سوندا نبی بیر خیانتین قوربانی اولور. ۱۸۹۶-جی ایلین مارت آییندا کربلادان دؤنرکن تورکییه ایله ایران سرحدی آراسینداکی لارنی کندینده روس جاسوسلاری طرفیندن حاضیرلانمیش پوسقویا دوشرک اؤلدورولور.
قاچاق نبینین خاطره‌سی ایندی ده آذربایجان خالقینین قلبینده یاشاییر. نبینین قهرمانلیغیندان بحث ائد‌ن داستانلار، ماهنیلار و شعیرلر قوشولموشدور. بو افسانوی خالق قهره‌مانی حاقیندا شاعر، دراماتورق سولیمان روستم «قاچاق نبی» شعرینی یازیب و نبینین ایگیدلییندن بحث ائد‌ن «آتلاری یهرلیین» آدلی بدیعی فیلم چکیلیب.

\