"نیسگیل" قالدیم سنه ای قانلی آذریم!

"نیسگیل" قالدیم سنه ای آنا دیلیم!
باری، اوغلوما "نیسگیل" اولما!

می‌نویسند معادل فارسی واژه‌ی نیسگیل "حسرت" است! امّا مگر "حسرت" آن سوز و بار معنایی "نیسگیل" ما تورک‌ها را دارد؟ واژه‌ای که تنها یک تورک قادر به ادراکش است و برای تفهیم آن به فارسی باید اینچنین گفت: "حسرتی که با خون دل و مظلوم واقع شدن همراه باشد."

قلبیم‌ده مین سؤزوم، مین صؤحبتیم وار
من دئییم، سیز دئیین، دیل یورولماسین.
ییغیلین، ییغیلین باشیما دوستلار،
منیم بیر گونوم‌ده سیزسیز اولماسین.
دوستلارین قلبیدیر یوردوم مسکنیم،
اوره‌ک‌ده بیر "نیسگیل"گرک اولماسین.
ساغلیغیم بیر یانا، آدوستلار منیم،
سویوق مزاریم‌دا هئچ تک اولماسین.
(بختیار وهابزاده)

جناب حسن اومود اوغلو در ماهنامه‌ی "هویّت" در فروردین سال ۹۵ در ص۲۲۲ در باره‌ی لغت "نیسگیل" اینچنین نوشته‌اند: "حسرت. آرزوی دست نیافته. از لغات دخیل سومر در تورکیست. کلمه‌ی اروپایی نوستالژی نیز ازین واژه است."

حال هر چه معنا کنیم! هر چه معادل برآن بسازیم! هیچ است. "نیسگیل" برای تور‌ک‌ها تمام ناشدنی است! چه زیبا شاعر فقیدمان "شهریار" حق این واژه را داده‌اند. "دئدین:
آذر ائلی‌نین بیر یارالی نیسگیلی‌یم من
نیسگیل اولسام‌دا، گولوم! بیر ابدی سئوگیلی‌یم من.
یاد منی آتسادا، اؤز گولشنیمین بولبویم من.
ائلیمین فارسی‌جادا دردینی سؤیلر دیلی‌یم من.
حقّه دوغرو نه قارانلیق ایسه، ائل مشعلی‌یم من.
ابدیّت گولویم من! "

پسری دارم که سال دوم دبستان را در حال تحصیل است. بسان سال گذشته بخاطر عدم درک زبان غیر مادریش به همراه مادرش در مشقّت و عذاب هستیم.
دیروز در کلاسشان جلسه اولیا ترتیب داده بودند! با توپی پُر خود را به آن جلسه رسانیدم! تا از درد و رنج فرزندم (فرزندانمان) بگویم!
مباحث جالبی را شاهد بودم! اکثریّت اولیا از سنگینی مطالب درسی گله‌مند بودند! امّا بسیار جالب بود که هیچکدام اذعان نداشتند که این بار تنها بر دوش فرزندان ما (غیر فارس زبانان) سنگین است! کودکان ما مجبور هستند به زبان غیر مادریشان، کتبی را آنهم در سال دوم ابتدایی بخوانند که معنای آیه‌ای از سوره‌ی اعراف را طلب میکند! بجای واژه‌های پرمحتوای مسلمانان یعنی "سلام و جمعه" از "درود و آدینه" بهره می‌جوید! "شاهنامه" را تقدیس میکند! خود نیز گیج مانده‌اند به کدام سو سرازیر شوند؟ سیستم نوینی از باستانگرایی افراطی ایرانی و اسلامی!!! یا در ریاضیّاتشان هنوز به خرد جمعی دست نیافته‌اند که صفر کوچکترین عدد تک رقمی است یا یک؟
به حال چنین سیستم آموزشی باید خون گریست!

اگر از سال ۱۳۲۵ شمسی، فرزندان آذربایجان را در مدارس بخاطر تکلم به زبان مادریشان تورکی، جریمه نمودند! این سالها جرایم سنگینتری وضع شده است. نقدی نیست. با تباهی آینده فرزاندانمان همراه خواهد بود!

تمامی سخنانم را گفتم اما چه سود توپ پُر من خالی نشد! بغض غریبی گلویم را فشرده بود!
عمر من در "نیسگیل" گذشت! تحصیل زبان مادری برایم بسان آرزویی دست نیافته باقی ماند! چه کنم؟ به کجا پناه ببرم که این "نیسگیل" فردا روزی گریبانگیر فرزندم نباشد؟