بدیعی-سندلی فیلملرین مؤلفی، گونئیلی رئژیسور رضا سیامینین Kult.az-آ مصاحیبهسی:
- رضا بی، رژیسور کاریرانیز و اؤزونوز بارهده دانیشاردینیز…
- ۱۹۹۰-جی ایلده تهران اونیورسیتتینین کینورژیسورلوق بؤلومونو بیتیریب، ساوالان تی.وی-ده فعالیته باشلامیشام. بیر چوخ قیسامتراژلی بدیعی و سندلی فیلملر چکیردیم. بو دؤور اس.اس.ار.ای-نین داغیلماسی ایله اوست -اوسته دوشوردو. بیر چوخ اینسان آذربایجانین مختلیف رایونلاریندان آرازین بو تایینا، بیزیمکیلر ده او تایا آخین ائدیردی. قریبه گونلر ایدی و قریبه دویغولار یاشانیردی. او حادثهلرین تأثیری آلتیندا «وصال گونلری» آدلی سناری یازاراق ساوالان کانالینا تقدیم ائتدیم. کانال رگیونال اولدوغو اوچون تام متراژلی فیلم چکمهیه امکانلاری یوخ ایدی. سناری ۱۹۴۵-۴۶-جی ایللرده تبریزده قورولان پیشهوری حکومتینین چؤکوشوندن سونرا آرازین او تایانا کئچن بیر شخصین تالعیندن بحث ائدیردی. او، سووت اتفاقی داغیلاندان سونرا اردبیله قاییدیر، قارشیلاشدیغی اولایلار ایسه فیلمین اساس موضوسونو تشکیل ائدیردی.
- دئیهسهن، همین فیلمین باش رول ایفاچیسی دا آذربایجانلی آکتیوردور…
- ائلدیر. بو سنارینی چکمک و فیلمین باش رولونون ایفاچیسینی آذربایجان رسپوبلیکاسیندان سئچمک مقصدی ایله ۱۹۹۷-جی ایلین دکابر آییندا بیرینجی دفعه باکییا گلدیم. ایلک تانیشدیغیم شخص ایسه کهنه دوست دئیه بیلجییم کینورژیسور انور ابلوج اولور. اونونلا بیرگه بیر نئچه آکتیورلا گؤروشدوکدن سونرا آکتیور حسن مممدووو سئچمهیه راضیلاشدیق. همین گوندن منیم آذربایجان کینوسو ایله علاقهلریم یاراندی. ۱۹۹۸-جی ایلین فورالیندا حسن معلم چکیلیش اوچون ایرانا گلدی. تهران، مشهد، اردبیل، آستارا و بیر نئچه کندده چکیلیشلر حیاتا کئچیردیک. فیلم او ایللرده پروکاتا چیخا بیلمهسه ده، ایرانین بیر چوخ تلهکاناللاریندا اوریژینال آذربایجان تورکجهسی ایله، عینی زاماندا فارس دیلینده دوبلاژ اولوناراق یاییملانیر.
- آذربایجان کینو خادیملری ایله علاقهلرینیز یئنه داوام ائدیر؟
- بلی، هله ده داوام ائدیر. ۲۰۰۰-جی ایل «شیخ شامیل» بدیعی فیلمینین بعضی صحنهلرینی باکیدا چکمیشم. المیرا شابانووا او فیلمده رول آلیب. ۱۰ ایل عرضینده آذربایجاندا مغام، نووروز بایرامی عنعنهلری، اورتاق ادبی ارثیمیز و س. موضوعدا بیر نئچه سندلی فیلم ده چکمیشم. همچینین، ۲۰۲۲-جی ایلدهن ایلک جنوبلو رژیسور اولاراق آذربایجان کینماتوگرافچیلار ایتیفاقینین عضوویهم.
- بس آذربایجان کینوسو حاقیندا نه دئیه بیلیرسینیز؟
- آذربایجان کینوسو ایله هله اوشاق واختلاریمدان تانیشام. اردبیلده یاشایانلار اوچون آذربایجان تلویزییاسی آذربایجان کینوسو ایله علاقه واسطهسی ایدی. بیر چوخ سووئت آذربایجان فیلمینی ائله کیچیک یاشلاریمدان آزتی وی-دن ایزلمیشهم. حتی دونیا کینوسونو دا همیده خانیم عمرووانین تقدیماتیندا «رترو» وئریلیشیندن اؤیرهنیردیک.
- آذربایجان کینو آگنتلیگی ایله باغلی نه دوشونورسونوز، میللی کینونون اینکیشافینا مثبت تأثیرلری اولا بیلرمی؟
- کینو آگنتلیینین نیظامنامهسینی اوخوموشام. یاخشی، اطرافلی و مکمل مقاملارا توخونولوب. بونلاری ایندی پراکتیک حالا گتیرمک چوخ دا آسان دئییل. بعضی دئتاللارین اوزرینده کینو اجتیماعیتی متمادی مذاکیره ائدیب، دانیشمالیدیر.
- سیزین تکلیفلرینیز ندیر؟
- ایران و تورکییه کینولاریندا تجروبه اولونموش اصوللارا توخونماق ایستردیم. هر ایکیسی ده مثبت نتیجهلر وئریب. آذربایجان کینوسوندا تطبیق اولونا بیلر.
بئله کی، کینو تحصیلی و تعلیمینی اونیورسیتتلردن کنار ایلک اولاراق ۱۵ یاشلی یئنییئتمهلردن باشلاماق لازیمدیر. بو اوصلوب ۱۹۸۰-جی ایللرده ایراندا باشلاییب. درسدن تام فرقلی ایدی. کینو تاریخی فیلان کئچیریلمیردی، حتی طلبهلر اوچون فیلم ده نماییش اولونموردو. اونون یئرینه فوتو چکمک، رساملیق، رئپورتاژ یازماق کیمی کورسلار تشکیل اولونوردو. ۱ ایل عرضینده مکتبلی اوشاقلار هفتهده ۳ گون، آخشام واختی ۳ ساعت کورسلارا گلیردیلر و بو اونلارین تحصیلینه هئچ ده انگل اولموردو.
ایکینجی تجروبه کینو ایستحصالاتینین اؤزللشدیرمهسیدیر کی، بو تورکییه کینوسوندا تطبیق اولونوب. تورکییهده دولته عایید هئچ بیر کینو ایستحصالی ایله مشغول اولان فیرما و تشکیلات یوخدور. دؤولتین بیرباشا فیلم ایستحصال ائتمهسی سووت سیستمینه عاییددیر، بوگونکو آذربایجانین اقتصادی مدلینه هئچ ده اویغون دئییل. آغیر اولسا دا، دئمهلییهم، کینوستودییانی موزیه چئویرمک لازیمدیر کی، دولت آییردیغی وسایتی اؤزل شیرکتلره دستک کیمی ورسین. هر فیلمین تام بودجهسی اولمامالیدیر. چونکی فیرمالار اؤزلری ده ایسپونسور، یاخود دا مختلیف فوندلاردان وسایت تاپماغا جهد ائتملیدیرلر. بو ایکی یوللا گئدیلرسه، آذرباجان کینوسوندا ۵ ایلین ایچینده اینکیشافا شاهید اولا بیلریک.
- گونئی آذربایجاندا کینو ساحهسینین اینکیشافی نه یئردهدیر؟
- بو تایدا اولان کینونون وضعیتی حاقدا بیر نئچه مقاما توخونماق اولار. استتیکا و اوضلوب اولاراق بیزیم آذربایجان فیلملری ائله ایران کینوسو ایله عینیدیر. یعنی، باشقا بیر کینو دیلی - فیلان اورتادا یوخدور. اما ۱۰-۱۵ ایل وار کی، گنجلریمیز اؤز قیسا، بدیعی و سندلی فیلملرینی آذربایجان تورکجهسینده چکیرلر. بو فیلملر بیر چوخ بینالخالق فستیواللاردا اشتراک ائدیب، مکافات قازانیب. ۲۰۱۵-جی ایلدهن بو یانا تام متراژلی بدیعی فیلملرین ایستحصالی بیر آخین، حتی ایران کینوسوندا یئنی دالغایا چئوریلدی. اوندان اول ده فیلملر چکیلمیشدی، اما ایران کینوسوندا هله اؤز یئرینی تاپا بیلممیشدی.
- تجروبهلی رژیسور اولاراق گنجلره یول گؤستریرسینیز؟
- من هم تورکییهده، هم ده آذربایجاندا گنج کینماتوگرافچیلارین اثرلریندن عبارت فیلم هفتهلری کئچیرمیشم. تورکییهده ایلک دفعه ۲۰۱۵-جی ایلده «ایپک یولو» فیلم فستیوالیندا محمت گولریوز بو یولو بیزه آچدی. سونرالار کینویازار رضا اویلوملا بیرلیکده مالاتیا و ایستانبولدا پروگراملاریمیز اولوب. سوات کؤچر و ایحسان کابیل ده بو پروگراملارا دستک وئریبلر.
۲۰۱۸-جی ایلده آذربایجان رسپوبلیکاسینین ۱۰۰ ایللیینده باکیدا اینجهصنعت و مدنیت اونیورسیتتینده رافیق قولیئوین دستیی، ایلقار نجفین یاردیمی ایل گونئیلی کینماتوگرافچیلارین چکدیی فیلملر نواییش اولونوب. باکی بینالخالق قیسا فیلملر فستیوالینین دیرکتورو فهروز شامیئو فستیوالدا «دیلی بیزیم» آدلی بیر بؤلوم آچاراق، ۳ ایلدیر بیزیم قیسا فیلملری نوماییش ائتدیریر. ۱۰-۱۲ فیلمیمیزی آذربایجان کینئماتوقرافچیلار اتفاقی ایله بیرلیکده باکی و باشقا شهرلرده نوماییش ائتدیرمک ایستییریک. اتفاقین کاتیبی علی عیسی جباروو بونو حیاتا کئچیمک اوچون چوخ جهد گؤستردی، اما تأسف کی، ایکی اؤلکه آراسیندا یاشانان سیاسی گرگینلیک بو گونه کیمی پلانلاریمیزین حیاتا کئچیریلمهسینه امکان وئرمهییب.
- گؤرونهن اودور کی، گونئی و قوزئی آذربایجان کینوسونون بیر-بیری ایله سیخ علاقهسی وار. بس، اورتاق فیلملر چکمک فیکرینیز وارمی؟
- آذربایجان رسپوبلیکاسی ایله اورتاق فیلم چکمک، بیزیم آرزولاریمیزدان بیریدیر. بیر نئچه اکران ایشیمیز چکیلیب، اما بونو بیر حرکاتا چئویرمک لازیمدیر. ۲۰۱۹-جو ایلده بیر کمدییا سناریم اوچون جهد ائلدیم و یاخشی نتیجهلر ده آلیندی. اما پاندمییا سببیندن یاریمچیق قالدی. معین سببلردن هله ده باشلایا بیلمیریک.
- سون گونلر حاقیندا چوخ دانیشیلان «جیلوولوق» فیلمی حاقیندا دا معلومات وئرردینیز…
- بو، تام متراژلی بدیعی-سندلی فیلمدیر. جیلوولوق بیرینجی دونیا محاربهسینین سونلاریندا اورمییا، سالماس و خوی کیمی شهرلرده باش وئرن فاجعهنین آدیدیر. او زامان عثمانلی تورپاقلاریندان بیزیم اراضیلره آخین ائدیب قاچقین کیمی گلن آسوری و سوریانیلره رحمی گلن خالقیمیز اونلارا یاردیم ائدیر. اما اونلار یاواش-یاواش یئرلی ارمنیلرله بیلشهرک روس، فرانسیز گوجلرینین دستیی ایله سیلاحلانیب تورکلره قارشی سویقیریم تؤردیرلر. تاریخچیلرین یازدیغینا گؤره، ۱۲۰ مین مسلمان او اولایلاردا قتله یئتیریلیب. سویقیریم گونئی آذربایجانلا یاناشی آنادولونون شرقینده، وان و حکاریده، پارالل اولاراق باکی، قوبا و شاماخیدا دا حیاتا کئچیریلیب. بو حادثه آرازین شیمالیندا ۳۱ مارت آذربایجانلیلارین سویقیریمی کیمی قید اولونور. ایلک دفعه اولاراق من بو فیلمده ۳ اولایین بیری-بیری ایله علاقهسینه و واحید پلان اولدوغونا توخونموشام. فیلمده غربین تورپاقلاریمیزدا خریستیان دولتی قورماق نیتینه آیدینلیق گتیریلیر. اکران ایشینی ایرانلا یاناشی، آذربایجان و تورکییهده ده نوماییش ائتدیرمک فیکریمیز وار. اومید ائدیرهم کی، بو ایل حیاتا کئچیره بیلجییک.
