شوشانین اشغالین‌دان بیر گون اول تهران‌دا آذربایجان، ارمنیستان و ایران نماینده هیئتلری آراسین‌دا گؤروش کئچیریلمیشدی. گؤروشده آذربایجانی اؤلکه‌میزین او زمانکی عالی مجلس صدری، پرزیدنت صلاحیتلرینین اجراچی‌سی یعقوب ممدوو، ارمنیستانی پرزیدنت لون تر-پتروسیان، ایرانی پرزیدنت علی اکبر هاشمی رفسنجانی تمثیل ائلمیشدی.

تشببوسکار تهرانین ادعاسینا گؤره، گؤروشون اساس مقصدی «قاراباغ‌دا گئدن دؤیوشلری دایاندیرماق و صلح دانیشیقلاری یولو ایله مناقشه‌نین حلینه نایل اولماق» ایدی. اما طرفلر آراسین‌دا تهران بیاناتی امضالاندیقدان بیر گون سونرا - ۱۹۹۲-جی ایل مایین ۸-ده ارمنیستان سلاح‌لی قوه‌لری شوشا شهرینی اشغال ائتمیشدیلر.

تر-پتروسیانین تهرانا سفری بین‌الخالق اجتماعیتین دقتینی یاییندیرماق و آذربایجان طرفینده «آتشکس اولاجاق» آرخایینلیغی یاراتماق اوچون بیر مانور ایدی. بیر چوخ سیاسی اکسپرت حساب ائدیر کی، ایران کشفیاتی ارمنیلرین شوشایا هجوم حاضیرلیغین‌دان خبرسیز اولا بیلمزدی. بونا باخمایاراق، تر-پتروسیانی بؤیوک طنطنه ایله قارشیلاماغا داوام ائتدیلر.

ایران طرفی آذربایجان رهبرلیینی دانیشیقلار ماساسینا چکه‌رک دقتی جبهه‌دن یاییندیردیغی حال‌دا، ارمنیستان بو واختدان استفاده ائد‌رک حربی هجومو رئاللاشدیردی. ایران اشغال‌دان سونرا ارمنیستانا قارشی هئچ بیر جدی سانکسییا تطبیق ائتمه‌دی، عکسینه، ارمنیستانلا اقتصادی-سیاسی علاقه‌لری داوام ائتدیردی.

مایین ۸-ده چهل ستون سارایین‌دا ارمنیستان پرزیدنتینین شرفینه ایران رسمیلری قوناقلیق وئریریردی. شوشانین تام نظارته گؤتورولمه‌سی خبری تر-پتروسیانا ضیافت زمانی کاغذ شکلینده وئریلیر.

او، کاغیذی اوخودوقدان سونرا هئچ بیر رئاکسییا وئرمیر، ساده‌جه یانین‌داکی کمکچی‌سینه نسه پیچیلداییر و ضیافتی داوام ائتدیریر و ایران رسمیلری ایله باده‌لر قالدیریلیر.

آذربایجان طرفی درحال ایران رهبرلیینه مراجعت ائد‌رک ارمنیستانین سازشی پوزدوغونو بیلدیرسه ده، ایران طرفی هئچ بیر رئاکسییا وئرمیر و ارمنیلره دستیینی آچیق گؤستریر.

ملالار «هر شی دوزله‌جک» دئیه‌رک آذربایجان هیئتینی هتل‌ده گؤزله‌دیردیلر. همین ساعتلاردا ایرانین واسطه‌چی نماینده‌سی محمود واعزی آذربایجان هیئتینه دئییردی: «ناراحات اولمایین، بیز ایروانلا دانیشدیق، آتش دایاندیریلاجاق».

ارمنی منبع‌لری ایللر سونرا اعتراف ائدیردیلر کی، تر-پتروسیان اصفهان‌داکی همین بانکتده فاکتیکی اولاراق شوشانین اله کئچیریلمه‌سینی قید ائدیردی.

ایران طرفی نه ائده بیلردی؟ «رسمی سفر ایدی و دیپلماتیک قایدالار وار» دئینلره جواب وئریم کی، ان آزیندان ایضاحات طلب ائده بیلردی، یاخود سفری درحال دایاندیریب اشغالی پیسله‌یه‌ن بیانات یایمالی ایدی، آردینجا ایسه ارمنیستانا سانکسییالار تطبیق ائده بیلردی. ایرانین سانکسییالاری ارمنیستانی محو ائده بیلردی.

واسطه‌چی‌لیک باره‌ده بین‌الخالق قایدالارا اویغون اولاراق، ایران واسطه‌چی دولت کیمی ارمنیستانین سازشی (تهران بیاناتینی) پوزدوغونو بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتیندا و اسلام امکداشلیق تشکیلاتین‌دا ان سرت شکل‌ده قالدیرا، ارمنیستانی تجاوزکار دولت اعلان ائده بیلردی.

شوشانین سقوطو تام یقینلشدیکدن سونرا تر-پتروسیان ضیافتی ترک ائدیب درحال ارمنیستانا قاییتماق ایسته‌دی. ایران طرفی اونا خصوصی طیاره و سرعتلی دهلیز تامین ائتدی کی، او، بین‌الخالق اجتماعیتین سواللاریندان یاییناراق «ظفرینی» ایروان‌دا قید ائتسین.

بو، آذربایجان طرفی اوچون «آرخادان وورولان ضربه» ایدی و بو ضربه‌نی ایران رژیمی، ملالار ووردولار. اصفهان‌داکی او بانکتده ارمنیلر و فارسلار بیرگه قدهلری آذربایجانین مغلوبیتینه قالدیرمیشدی.

حادثه‌دن بیر نئچه ایل سونرا ایرانین بو آددیمینی اساسلاندیرماسی باره‌ده مدیایا سیزان بعضی دیپلماتیک قیدلرده بئله بیر فکر کئچیردی:

«گوج‌لو و مستقل آذربایجان ایرانین شمال سرحدلرینده ایدئولوژی پارتلاییش دئمکدیر».

بیر سؤزله، او ایللرده بئله بیر دئییم یارانمیشدی: «ملالار هر جمعه گونو قدسون آزادلیغی اوچون دعا ائدیر، اما هر گون ارمنی تانکلارینا یاناجاق داشییر کی، مسلمان آذربایجان خالقی محو اولسون و تورپاقلاری اشغال ائدیلسین».