بو گون شاعر، یازی‌چی عبدالله شایقین آنیم گونودور. کولت. آذ بو موناسیبتله اونون حاقین‌دا ماراق‌لی فاکتلاری تقدیم ائدیر.

عبدالله شایق مصطفی اوغلو تالیب‌زاده ۱۸۸۱-جی ایل فئورالین ۲۱-ده تیف‌لی‌سین شئیتانبازار محله‌سین‌ده آنادان اولوب. اونون والیدئینلری آخوند مصطفی و مئهری خانیم تیفلیسه کؤچه‌رک اورادا مسکونلاشیبلار. عبدالله بؤیوک قارداشی یوسیف‌دن سونرا ائوین ایکینجی اؤولادی اولوب. اونون اکیزتایی اولان قیز اؤولادی دوغولان‌دان آز سونرا اؤلوب.

آتاسی آخوند مصطفی سولئیمان اوغلو دؤورونون ساییلیب سئچیله‌ن روحانی‌سی اولوب. او، ۱۸۸۱-جی ایلدک تیفلیس شهری اوزره قاضی معاوینی، سونرا ایسه قافقاز شئیخولیسلامینین موعاوینی ایشلمیش‌دی. عبدالله و قارداشی یوسیف ایلک تحصیللرینی تیفلیس‌ده موسلمان اوشاقلاری اوچون نظرده توتولان آلتی صینیف‌لی روحانی مکتبین‌ده آلیبلار. مکتبی بیتیردیک‌دن سونرا عبدالله شایق آناسی و قارداشی ایله بیرگه خراسانا زیارته گئدیر. شایق بورادا دؤورون قاباقجیل فیکیرلی گنجلرین‌دن اولان، اورمییادان کؤچوب گلمیش یوسیف ضیا آدلی بیر معلمله تانیش اولور. هر ایکی قارداشین فیکری اینکیشافین‌دا، ادبیاتا و یارادیجیلیغا اولان ماراقلارینین قوتله‌نمه‌سین‌ده زیانین خصوصی رولو و تأثیری اولوب. بؤیوک قارداش آخوند یوسیف معلمینه بسلدیی ائهتیراما اساساً اؤزونه «ضیا» تخللصو گؤتورموشدور.
۱۸۸۹-جو ایلین پاییزین‌دا مهری خانیم اوغلو یوسیفله بیرلیک‌ده تیفلیسه گئری دؤنور. عبدالله ایسه تحصیلینی تماملاماق اوچون خراسان‌داکی تانیشلارینین ائوین‌ده قالاراق باکی‌لی میرزه عبداللهدان و گنجه‌لی میرزه باغیردان منتیق و پوئتیکا، هابئله عرب شعیرلرینین تاریخینه دایر درس آلیر. او، خوراسان‌دا مکمل تحصیل آلیب، تاریخ، پسیخولوگییا علملرینی، شرق، آذربایجان، روس ادبیاتینی منیمسییر. بیر مدت سونرا آناسی خراسانا گله‌رک عبداللهنی دا تیفلیسه گتیریر. بیر نئچه آی بورادا قالدیق‌دان سونرا اولجه یوسیف، سونرا ایسه عبدالله باکییا کؤچور. او، باکییا گلن کیمی ایلک نؤوبه‌ده تیفلیس‌دن تانیدیغی نریمان نریمانوولا گؤروشور. ۱۹۰۱-جی ایل آپرئلین‌دن معلم‌لیک فعالیتی ایله مشغول اولور.

شایق یارادیجی‌لیغینا ترجومه و قزلله باشلاسا دا، ایلک متبو اثری "لایلای" آدلی اوشاق شعری اولوب. او، ۱۹۰۶-جی ایلده‌ن باشلایاراق سیل‌سیله شئیرلری ایله یاناشی "تیق-تیق خانیم"، "تولکو هججه گئدیر"، "یاخشی آرخا" کیمی منزوم ناغیللار دا یازیب. شایق هم ده ۱۹۱۰-جو ایلده یازدیغی "گؤزل باهار" پیئ‌سی ایله میللی اوشاق تئاترینین اؤزولونو قویوب. نسر یارادیجی‌لیغینا ۱۹۰۵-جی ایلده رومانتیک "ایکی موزتریب و یا عذاب و ویجدان" یاریمچیق رومانی ایله باشلایان ادیب "مکتوب یئتیشمه‌دی"، "کؤچ"، "داشقین"، "اینتیهارمی، یاشاماق‌می"، "گؤبلک"، "ایبلی‌سین هوزورون‌دا"، "دورسون"، "عصریمیزین قهره‌مانلار"ı کیمی بیر چوخ حکایه، پووئست و رومانلار یازیب.
عبدالله شایقله صمد وورغون هم یاخین دوست، هم ده باجاناق اولوبلار. عبدالله شایق اؤولادلیغا گؤتوردویو همت علیزاده‌نین توی گونونه صمد وورغونو دا دعوت ائدیر. صمد وورغونون گله‌جک حیات یولداشی اون دؤرد یاش‌لی خاوری همین مجلیس‌ده گؤروب عبدالله شایق‌دن قیزین کیملیینی خبر آلیر. شایق ایسه بالدیزیم‌دیر، اما اؤولادیمیز کیمی‌دیر جاوابینی وئریر. ائرته‌سی گون ایسه صمد وورغون خاورله ائوله‌نمک آرزوسونو شایقه بیلدیریر. عائله قطعی سرعت‌ده اعتراض ائدیر. لاکین، عبدالله شایق اؤز ائوین‌ده صمد وورغونلا خاوری گؤروشدورور. صمد وورغون اؤزوندن اون ایکی یاش بالاجا اولان خاوره بیلدیریر کی، اگر اونا اره گلمه‌سه اؤزونو اؤلدوره‌جک. بیر مدت سونرا عبدالله شایقین کؤمک‌لیگی ایله خاورین آناسین‌دان راضی‌لیق آلان صمد وورغون ۱۹۳۴-جو ایل خاورله عائله قورور.
عبدالله شایقین ر‌سام‌لیق باجاریغی دا اولوب. شاعر فضولینین تأثیری ایله بیر سیرا قزللر ده یازیب. ایلک قزل یارادیجی‌لیغینا خوراسان‌دا اولارکه‌ن باشلاییب.

دئییلنه گؤره عبدالله شایق کیفایت قدر دیندار آدام اولسا دا، سووئت رژیمینه گؤره دینی باخیشلارینی گیزله‌مه‌لی اولوب. اوندان فرق‌لی اولاراق، قارداشی یوسیف ضیا دینی تحصیلینی داوام ائتدیریب و آخوند روتبه‌سی آلیب.

قارداشی یوسیف زیانین آجی تالئیی اولوب. آذربایجان‌دا سووئت حاکمیتی قورولان‌دان سونرا نریمان نریمانوو اونو ناخچیوانا حربی کومیسسار تعیین ائدیر. اما یوسیف ضیا اوردا چوخ ایشله‌یه بیلمیر، هیسس ائدیر کی، شورا حکومتی ایله اولدوزو باریشمایاجاق. یئنه نریمانووا مراجعت ائد‌رک اؤلکه‌دن گئتمک اوچون ایجازه ایستییر. بئله‌لیکله، یوسیف ضیا اول تورکییه‌یه، سونرا اورتا آسییایا یوللانیب باسماچیلارین سیراسین‌دا قیرمیزی اوردویا قارشی ووروشور و دؤیوشلرین بیرین‌ده هلاک اولور.

قارداشینا گؤره عبدالله شایقه چوخ بؤیوک تضییقلر اولوب. معین دؤوره قدر ائو دوستاق‌لیغی یاشاییب. اونا هئچ یئرده ایش وئرمه‌ییبلر. عائله‌نی آج قالماق‌دان شایقین خانیمینین قیزیللاری خلاص ائدیب. اری ایشسیز قالان ایللرده اونون خانیمی هر دفعه بیر قیزیلینی ساتاراق عائله‌نی خلاص ائدیب.

آنجاق قریبه اولان اودور کی، رپر‌سییا ایللرین‌ده بوتون دوستلاری حبس ائدیلدیی حال‌دا، عبدالله شایقه توخونان اولمور. حتی ان یاخین دوستو حسین جاوید ده رپر‌سییا اولونور. عبدالله شایقین نوه‌سی مصاحیبه‌لرینین بیرین‌ده دئییر: آتام دانیشیردی کی، بیر گون سحر قاپی دؤیولدو، آنام قاپینی آچدی. بیر نفر دئدی کی، حسین جاویدی سیبیره آپاریرلار، واغزال‌دادی، منه تاپشیردی، شایقین ائوینه گئت، ایستی پال-پالتار گؤندرسین. آتام دئییر کی، بون‌دان سونرا بابان منی موشکیناز خالاگیله گؤندردی. من هر شئیی اونا دانیشدیم. موشکوناز خالا دا بیزیم ائوه گلدی، بیرلیک‌ده آذوقه دوزلت‌دیلر. شایق سوغاتی گؤتوروب اؤزو تک گئدیر واغزالا. نئچه ساعت گؤزلییر. هئچ کس گلمیر. سن دئمه بو تخریبات ایمیش. عبدالله شایقی حسین جاوید بهانه‌سی ایله اورا آپارماق ایستییرمیشلر. بیر نئچه گون‌دن سونرا یازی‌چیلار اتفاقین‌دا ایجلاس کئچیریلیر، بو مسئله ده مذاکیره اولونور.

دئیی‌لنه گؤره رپر‌سییا اولونماماسین‌دا معلم‌لیگی اونون دادینا چاتیب... طلبه‌لری شایقی ۳۷-جی ایلین قان‌لی گونلرین‌دن خلاص ائدیبلر. طلبه‌سی روهوللا آخوندوو هله رپر‌سییا اولونمازدان اول خالق کومیسساری ایشلییردی. او، عبدالله شایقی شوشایا درس دئمه‌یه گؤندریر کی، گؤزدن عراق اولسون. میرزه ایبراهیموو ایسه اؤزونون اؤن سؤزو ایله عبدالله شایقین اثرلرینی نشر ائدیر و اونو صرف سووئت یازی‌چی‌سی کیمی تقدیم ائدیر. عبدالله شایق ۳۷-جی ایلین رپر‌سییاسین‌دان بو جور خلاص اولور.

قیرخینجی ایللرین سونلارین‌دا عبدالله شایق خسته یاتاغین‌دا اولان‌دا اونو اوغلو ایله بیرگه ک گ ب-ا چاغیریرلار. شایق خسته اولدوغو اوچون گئده بیلمیر. اونا خبر گؤندریرلر کی، قارداشی اؤلمه‌ییب ساغدیر، آلمانییادا سووئت آذربایجانینا قارشی تخریبات ایشلری آپاریر. لاکین عبدالله شایق بیلدیریر کی، قارداشی ایله هئچ بیر علاقه‌سی اولماییب. اونون قان‌لی کؤینیینی و اوستون‌ده قانی اولان قورانی او، دونیاسینی دییشه‌ن ایل اونا گؤندریبلر. عبدالله شایق همین قورانی اؤل‌نه قدر اؤزون‌ده ساخلاییب، سونرا ایسه باجی‌سینا وصیعت ائدیر.

عبدالله شایق ۱۹۵۹-جو ایل ایونون ۲۴-ده ۷۸ یاشین‌دا باکی‌دا سحر ساعت دوققوزا ایگیری‌می دقیقه قالمیش رحمته گئدیب. ادیبین ائو موزئیین‌ده‌کی کفکیرلی ساعت اونون اؤلومو گونو اوغلو طرفین‌دن دایاندیریلیب. موزئی‌ده اولان ساعتلارین هامی‌سی دا سونرادان اونون خاطره‌سینه احتیرام علامتی اولاراق عینی واخت‌دا دایاندیریلیب.