۱۹۴۶-جی ایلین دئکابر آیین‌دان مهاجیرت ائتمیش آذربایجان انقلاب‌چیلارینین بیر حیصه‌سی سوئت آذربایجانینا گلدی. آذربایجاننین ۳۴ رایون و شهرین‌ده اونلارین یئرلشدیریلمه‌سینه شخصاً پیشه‌وری اؤزو رهبرلیک ائتمیشدی.

اونون گونئی آذربایجان دولتینین یارانماسی ایستیقامتین‌ده شیمالی آذربایجان‌دا فعالیتی بعضی قوه‌لری ناراحات ائدیردی. ۱۹۴۷-جی ایلین ایستی یای گونلرینده میر جعفر پیشه‌وری گنجه‌ده ایدی. او، تک دئییلدی. قوناقلار آراسین‌دا رسپوبلیکا دولت تهلوکه‌سیزلیگی کمیته‌سی کاتیبلیینین رئیسی، اس اس ار ای-نین تبریزده‌کی کونسولونون معاوینی ایشلدیی ایللردن پیشه‌ورینین تانیدیغی نورو قولیئو، گنرال غلام یحیی دا واردی...

قوناقلار گنرال غلام یحیی‌نین «هودزون» مارکالی آوتوماشینین‌دا یای گئجه‌سینین ساکیتلیینده شکییه طرف ایر‌لیله‌مکده ایدیلر. «هودزون»اون سوروجوسو کیم ایدی؟ کارنیک مکییان.

اونون منشعی د.ت.ک رهبرلرینه یاخشیجا معلوم ایدی. آتاسی ایران‌دا داشناکسوتیون پارتییاسینین لیدئری ایمیش. آروادی واختیله بریتانییانین ایران‌داکی سفیرلیین‌ده ایشلییرمیش. کارنیک مکییانین آدینا آذربایجان اس اس ار دولت تهلوکه‌سیزلیگی ناظیرلیینین شعبه‌سین‌ده شخصی ورقه آچیلیبمیش. ملیکیان ایکی ایل آبادان‌داکی اینگیلیس شیرکتی ری‌سینین سوروجوسو ایشلمیش و اعتراف ائتدیینه گؤره اینگیلیسلرین جاسوسو اولاراق جنوبی آذربایجان دئموکراتیک حرکاتینا قوشولموش و اونلارلا برابر سووئت اتفاقینا قاچمیش‌دی.

۱۹۴۴-۴۹-جو ایللرده رئسپوبلیکا دؤولت تهلوکه‌سیزلیگی کومیته‌سی یئولاخ رایون شعبه‌سینین مودیری وظیفه‌سین‌ده ایشلمیش لتیف سالایئوین شاهید ایفاده‌سین‌ده دئییلدیی کیمی، کارنیک ملیکیانین خاریجی کشفیاتین آگئنتی اولماسی دؤولت تهلوکه‌سیزلیگی کومیته‌سینین صدری یئمئلیانووا معلوم ایدی. بونا باخمایاراق، ائرمه‌نی سوروجو گئنئرال قولام یهیانین ماشینینی سورمک‌ده ایدی. اونا حتی پیشورینی ده گزدیرمیی تاپشیرمیش‌دیلار. آذربایجان خالقینین قاتیللرینه نؤکرلیک ائد‌ن ک.ملیکیان یئولاخین ۱۴ کیلومئترلیین‌ده ماشینی قزایا اوغراتمیش‌دی... گویا ماشینی گئجه واختی سوردویون‌دن سوکان آرخاسین‌دا اونو یوخو توتوبموش. سوروجودن سوروشان اولمامیش‌دی کی، سوکانین ایکییه بؤلونمه‌سینه باخمایاراق، سنه هئچ بیر ختر دیمدیی حال‌دا نئجه اولوب کی، سنین یانین‌دا ایلشه‌ن پیشوری قابیرغاسی ازیلمیش، آیاغی سینمیش، باشی یارالانمیش‌دیر؟

دانیشیردیلار کی، س. ج. پیشوری قزادان بیر نئچه گون اول آکپ مک-نین بورو ایجلاسین‌دا تکببورلو بیر گئنئراللا سؤزلشیبمیش. جنوبی آذربایجانا عایید اولان هان‌سی‌سا مسئله اوسته موباهی‌سه ائدیبمیش. او قدر هیجانلانیبمیش کی، یئرین‌دن آیاغا قالخیبمیش. ایناندیریجی دلیللرله گئنئرالین فیکرینین سهو اولدوغونو گؤستریبمیش. بو زامان م. ج. باغیروو هیددتلنیبمیش. اوزونو س. ج. پیشورییه توتوب حؤرمت‌سیزلیکله: - اششی، اوتور یئرین‌ده، - دئییبمیش. سونرا گؤزلرین‌دن ائینیی چیخاریب دسماللا سیلیبمیش... سانکی بو، س. ج. پیشورینین یئر اوزون‌دن سیلینمیینه بیر ایشاره اولوبموش...

اولجه‌دن قورولموش ماشین قزاسین‌دا پیشورینین ساغ قالماسی "عملیاتین" تام حیاتا کئچیریلمه‌مه‌سی دئمک ایدی. اونا گؤره ده پیشورینین اؤلومو، نئجه دئیرلر، تشکیل اولونمالی ایدی.

۱۹۴۷-جی ایل ایول آیینین ۱۱-ده پیشوری اؤلومجول حال‌دا یئولاخ رایون خستخاناسینا گتیریله‌ن‌ده هوشو اؤزون‌ده ایدی. هکیملردن خاهیش ائتدی کی، باکی‌دان دوگما قارداشینی گتیرسینلر، او، هکیم-جرراه‌دیر. اوزین‌ده خانکه‌ن‌دی‌دن جرراه عصرییان گل‌دی. پیشوری گنجه‌ده‌کی ایگیرمی یاش‌لی اوغلونو یانین‌دا گؤرمک ایسته‌دی. خبر چات‌دیرمادیلار. ایولون ۱۲-ده باکی‌دان هکیملری گتیره‌ن تییاره یئولاخا ائندی. آرتیق گئج ایدی. پیشوری جرراهییه عملیاتین‌دان آیاغا قالخمادی...

ائرمه‌نی هکی‌می ارسینیانین ووردوغو زهرلی اینه اونون حیاتینا سون قوی‌دو!

خستخانادا باش وئره‌نلر هئچ واخت معلوم اولمور. نهایت، ایکی گون سونرا اونون جنازه‌سی عائله‌سینه وئریلیر. بعضیلرینه گؤره قزادان بیر گون سونرا، یعنی ایولون ۱۲-ده پیشویری وفات ائدیب. حتی اؤلوسونون یانینا بئله کنار آداملارین بوراخیلماسینا ایجازه وئریلمیر. اونون باکی‌دا دفن ائدیلمه‌سینه ده ایجازه وئریلمدیک‌دن سونرا بوزوونادا دفن ائدیلیر. داها سونرا پیشورینین مزاری باکی‌دا بیرینجی فخری خیابانا کؤچورولور.

بیر چوخ آراش‌دیرماچی و تاریخ‌چییه گؤره، سید جعفر پیشوری بیرباشا موسکوانین امری ایله قتله یئتیریلیب. همین ایللرده اونون اؤلومونو آراش‌دیران بیر تدقیقاتچینین دا موسکوادا بیر اوتئل‌ده مو‌ممالی شکیل‌ده اؤلمه‌سی بو ادعایا ثبوت کیمی گؤستریله بیلر.

قئید: بو گون ۲۱ آذر حرکاتینین ۷۷-جی ایلدؤنومودور.