Kult.az «گونئی آذربایجانی تانییاق» لاییحه‌سی چرچیوه‌سینده غربی آذربایجان ایالتینین سویوقبولاق (مهاباد) محالی حاق‌دا معلوماتی تقدیم ائدیر:

جغرافی موقعیی و اینضیباطی بؤلگوسو

سویوقبولاق محالی غربی آذربایجان ایالتینین جنوبون‌دا یئرلشن دؤرد بؤیوک محال‌دان بیریدیر. محل مرکزی اورمییانین ۱۲۰ کیلومترلیین‌ده، سویوقبولاق چایینین شرق ساحلین‌ده یئرلشیر. محل دنیز سوییه‌سین‌دن ۱۳۴۰ مئتره یوکسکلیکده‌دیر.

سویوقبولاق ملاییم داغلیق ایقلیمه مالیک اولدوغو اوچون یایینین سرین، قیشینین ایسه چوخ سویوق کئچمه‌سی ایله سئچیلیر. محل شیمال‌دان سولدوز، شیمال-غربدن خانا، جنوب و جنوب-غرب‌دن سردشت، جنوب و جنوب-شرق‌دن بوکان، شرق و شیمال-شرق‌دن قوشاچای محاللاری ایله احاطه اولونوب.

اهالی‌سی، آدینین ائتیمولوگییاسی، اینانجی

سویوقبولاق محالینین ساحه‌سی ۲۵۹۲ کوادرات کیلومتردیر. بو، ایالتین ۹،۶ فایز اراضی‌سینی تشکیل ائدیر. محل بیر شهر، ایکی بؤلگه، ۵ کند رایونو و ۲۰۰ کنددن عبارت‌دیر. ۲۰۱۶-جی ایلده آپاریلان سیاهییاالمایا اساساً، سویوقبولاق‌دا ۲۵۵،۶۰۰ نفر یاشاییر. اونلارین ۱۲۸۱۰۰ نفری کیشی، ۱۲۷۵۰۰ نفری ایسه قادین‌دیر. محالین اهالی‌سینین تخمیناً ۶۰ فایزی شهرده، ۴۰ فایزی ایسه کندلرده مسکونلاشیب.

تاریخ‌چیلر، ائل‌جه ده آراشدیریجیلار محالین و محل مرکزینین آدینین سویوقبولاق-ساووجبولاق آدلی چای‌دان گؤتورولدویونو یازیرلار. گونئی آذربایجانین بیر چوخ یئرلرین‌ده اولدوغو کیمی، شهر و محلین آدی رضا پهلوی دؤورونده دییشدیریله‌رک «مهاباد» آدلاندیریلیب.

بونونلا بئله، حاضردا دا یئرلی اهالی اولان آذربایجان تورکلری شهری اسکی آدی ایله سویوقبولاق-ساووجبولاق آدلان‌دیریرلار.

سویوقبولاق چوخ ائتنوس‌لو محاللاردان ساییلیر. بورادا شیعه تورکلرله یاناشی، کورد دیلینین سوریانی لهجه‌سین‌ده دانیشان سنی-شافعی کوردلر، آز سای‌دا خریستیانلار و کلیمیلر (یهودیلر) بیرلیک‌ده یاشاماقدادیرلار.

سویوقبولاق شهرین‌ده صوفی تریقتینه منصوب اولانلار دا وار. بونا گؤره ده شهرده قدیم زامانلاردان بیر نئچه خانگاه فعالیت گؤستریر.

اقتصادیاتی، مشغول‌لوغو

سویوقبولاق محلی غربی آذربایجان ایالتینین یوخسول و صنایع باخیمین‌دان گئری قالمیش بؤلگه‌لرین‌دن ساییلیر. بئله شرایط ایسه بؤلگه‌ده ایشسیزلرین سایینین چوخ‌لوغونا تأثیر گؤستریر. اهالینین اساس دولانیشیق منبیی اکین‌چی‌لیک، مالدارلیق، تیجارت، خیدمتی ایشلر و سایردیر.

محل داغلیق اراضی‌ده یئرلشدیی و سویوق ایقلیمه مالیک اولدوغو اوچون بورادا داها چوخ دمیه تورپاقلار اکیلیر. اساساً بوغ‌دا، آرپا و باشقا دن‌لی بیتکیلر بئجریلیر. سویوقبولاق محلین‌دا خالچاچی‌لیق اهالینین بیر قیسمینین باش‌لیجا گلیر منبیی‌دیر. بورادا فردی و سئخلرده توخونان «تبریز»، «لچک»، «تورونجو»، «شاه عباس» و س. خالیلار اؤلکه‌نین بؤیوک شهرلرینین خالچا بازارلارین‌دا ساتیلماقلا یاناشی، خاریجی اؤلکه‌لره ده ایخراج ائدیلیر. بون‌دان باشقا، کیلیم توخوماق، مونجوق دوزمه و تیکمه، پاپاق‌چی‌لیق، بزک ایشلری، بیچاق‌چی‌لیق، اویما ایشلری، گؤن ممولاتلاری ایستحصالی و س. اهالینین مشغوللوغونون اساسینی تشکیل ائدیر.

محالین تاریخ یادداشین‌دان

سویوقبولاق کئچمیش‌ده کیچیک بیر کند اولسا دا، ۱۶۲۸-جی ایلده شاه عباس سفوینین حاکمیتینین سونلارین‌دا بؤلگه حاکمی بوداق سلطان حکومت مرکزینی بورایا کؤچوردوک‌دن سونرا اونون حیاتا کئچیردیی اصلاحاتلار و فعالیتی نتیجه‌سین‌ده شهر اینکیشاف ائد‌رک گئنیشلنیب.

بوداق سلطانین گؤستریشی ایله اینشا ائدیله‌ن چوخسای‌لی بینا و عابده‌لر آراسین‌دا یاشی ۴۰۰ ایله چاتان قیرمیزی مسجید، قیرمیزی کؤرپونو گؤسترمک اولار.

۱۹۴۵-جی ایل دئکابرین ۱۲-ده سید جعفر پیشورینین باش‌چی‌لیغی ایله گونئی آذربایجان‌دا میللی حکومت قورول‌دو. بون‌دان سونرا کورد خالقینین دئموکراتیک حرکاتینین دا مرکزی حاکمیت قارشی‌سین‌دا گوجلندیریلمه‌سی اوچون آذربایجان میللی حکومتی سویوقبولاق شهرین‌ده سید محمد قازینین باش‌چی‌لیغی آلتین‌دا کوردلرین موختار حکومتینین یارانماسینا یاردیم ائتدی. حاضردا بیر سیرا کورد تشکیلاتلاری و میللت‌چی دایره‌لرینین سویوقبولاغا ادعاسی دا بونونلا باغلی‌دیر.

طبیعتی، گزمه‌لی-گؤرمه‌لی یئرلری

سویوقبولاق بن‌دی. یوقوسلاولار طرفین‌دن سویوقبولاق چایینین اوزرین‌ده اینشا ائدیله‌ن بو صونعی سو هؤوزه‌سی اؤلکه‌نین ۱۰ ان بؤیوک و توتوم‌لو بندلرین‌دن ساییلیر. بند و اطرافی طبیعی گؤزللیینه، منزره‌سینه گؤره ان گؤرمه‌لی طبیعی یئرلردن‌دیر. بورالارا بالیق توتماق و اوزگوچولوک اوچون ده گلیرلر.

میللت پارکی و یا میکاییل باغی. سویوقبولاق بندینین یانین‌دا اولان بو باغین اورتاسین‌دان سویوقبولاق چایی کئچیر. بورا ان گزمه‌لی و گؤرمه‌لی یئرلردن‌دیر.

بوداق سلطان مقبره‌سی. سویوقبولاق شهرینین جنوب-قربین‌ده یئرلشه‌ن بو تاریخی عابده شاه عباس سفوینین سردارلارین‌دان سویوقبولاق حاکمی سلطان بوداقین مقبره‌سی‌دیر.

ساوالان ماغاراسی. بو ماغارا سویوقبولاق شهرین‌دن ۴۲ کیلومئتر جنوب-شرق‌ده یئرلشیر. ایچین‌ده طبیعی گؤل اولان ماغارادا سویون درین‌لیگی ۳۰ مئتره قدردیر. سویون سطحین‌دن تاوانا کیمی ماغارانین هوندورلویو ایسه تخمیناً ۵۰ مئتردیر. ماغارا طبیعی گؤزللیینه گؤره بؤلگه‌نین ان گؤرمه‌لی یئرلرین‌دن بیری‌دیر و اؤلکه‌نین طبیعی اثرلری سیاهی‌سینا داخیل ائدیلیب.

فاقیرگا داخماسی. میدییا دؤورونه عایید اولدوغو بیل‌دیریله‌ن مقبره ایندیرقاش کندینین یاخینلیغین‌دا یئرلشیر. داخما ایکی قات‌دان، دؤرد سوتون‌دان و ۳ بوش قبیردن عبارت‌دیر. سوتونلارینین قورولوشو و داش ایشله‌مه‌لرینه گؤره اؤز دؤورونون موهوم مقبره‌لرین‌دن اولدوغو بیلدیریلیر.

توووز تپه. ائرادان اول ایکینجی مینیل‌لییه عایید اولان بو قبیریستان‌لیق ۱۹۵۶-جی ایلده تاریخی عابده کیمی قئی‌ده آلینیب.

کؤهنه شهر. میدییا دؤورونه عایید اولان بو شهر ۱۹۳۱-جی ایلده قئی‌ده آلینیب.

شمسددین بورهان خانگاهی. قاجارلار دؤورونه عایید اولان عابده‌دیر. ۲۰۰۲-جی ایلده قئی‌ده آلینیب.

لج هامامی. صفویلر دؤورونه عاییددیر و لج کندین‌ده یئرلشیر.

قیزیلقاپی تپه‌سی. ائرادان اول بیرینجی مینیل‌لییه عاییددیر. ۲۰۰۳-جو ایلده قئی‌ده آلینیب.

ساوان تپه‌سی. ائرادان اول ایکینجی مینیل‌لییه عاییددیر.

بون‌دان باشقا، جامی مسجی‌دی، گیراوان ایستی سویو، میرزه رسول هامامی (حاضردا موزئیه چئوریلیب)، قدیم تپه و س. یئرلری سویوقبولاغین طبیعی، تاریخی گؤرمه‌لی یئرلرین‌دن‌دیر.