معلم یازیچی، اجتماعی تنقیدچی، ترجمه‌چی و آذربایجان فولکلورونون تدقیقاتچی‌سی صمد بهرنگینین دوغوم گونودور.

Kult.az خبر وئریر کی، دونیا ادبیاتیندا "بالاجا قارا بالیق" اثری ایله تانینان س. بئهرنگی ۲۴ ایون ۱۹۳۹-جو ایلده تبریزین تاریخی چرنداب محله‌سینده آنادان اولوب.

ایلک تحصیلینی تبریزین «تربیت» مکتبینده آلان صمد، داها سونرا تبریز پداقوژی تکنیکوموندا اوخویوب. تبریز اونیورسیتتینین فیلولوگییا فاکولته‌سینین اینگیلیس دیلی شعبه‌سین‌ده تحصیلنی باشا ووردوقدان سونرا (۱۹۵۶-۱۹۶۱) ۱۹۵۷-جی ایلده‌ن اعتباراً گونئی آذربایجانین اوجقار کند مکتبلرینده درس دئییب

صمد بهرنگی طلبه‌لیک ایللریندن یارادیجیلیغا باشلاییب و «خنده» (گولوش) آدلی هفته‌لیک دیوار قزئتی بوراخیب. ایلک ادبی تنقیدی و ساتیریک قلم تجروبه‌لرینی ده بو دؤورده یازیب.

"من گؤبلک کیمی یئردن چیخمامیشام، آتا-آناسیز اولمامیشام. آنجاق گؤبلک کیمی بؤیوموش، اؤز آیاغیم اوسته دورموش و تورپاغین درینلیکلرینده اولان نمیشلیگی چکه‌رک بؤیومه‌یه، یئتیشمه‌یه چالیشمیشام"،- صمد آغیر و یوخسول اوشاقلیق ایللری ایله باغلی خاطره‌سین‌ده یازیب.

صمد بهرنگی یاخین سلاحداشی و دوستو، آذربایجانلی معلم بهروز دهقانلا بیرلیکده گونئی آذربایجانین اوجقار کندلرینی، بؤلگه‌لرینی گزیب، فولکلور و شفاهی خالق ادبیاتینی توپلایاراق اونلارین آرادان گئتمه‌مه‌سینه چالیشیب.

بونونلا یاناشی دونیا و ایران ادبیاتیندان اهمیت‌لی اثرلری آذربایجان دیلینه چئویریب، سووئت سوسیالیست آذربایجان رسپوبلیکاسینین یازیچی و شاعرلرینین اثرلرینی عرب الیفباسینا کؤچوروب، فارس دیلینه چئویریب.

ایلک حکایه‌لری «عادت»، «بی‌نام» ۱۹۵۹-جو ایلده درج اولونوب. بوندان سونرا «اولدوز و قارغالار»، «چوغوندورساتان اوغلان»، «بالاجا قارا بالیق» و ب. حکایه و ناغیللارینی یازیب (۱۹۶۷-۱۹۶۹). ماراقلا قارشی‌لانان حکایه‌لریندن اولان «بالاجا قارا بالیق» آزادلیغا حصر اولونوب.

اوشاقلار اوچون یازدیغی اثرلری داها چوخ سوسیال پروبلئملری، جمعیت‌ده‌کی حاق‌سیزلیقلاری قابارتدیغی اوچون پهلوی رژیمی طرفین‌دن قاداغان ائدیلیب. اؤزو باره‌ده جینایت ایشی آچیلیب و بیر مدت معلم‌لیک فعالیتی دایاندیریلیب، ایشده‌ن قووولوب.

ایتالییانین بولونیا شهرینده کئچیریله‌ن اوشاق کیتابلاری مسابیقه‌سینده قیزیل مدالا لاییق گؤرولوب، کیتابلاری ایتالیان، فرانسیز، اینگیلیس، تورک دیللرینده نشر ائدیلیب.

باکی‌دا اونون «محبت ناغیلی» (۱۹۸۷) آدی ایله سئچیلمیش اثرلری کوتلوی تیراژلا بوراخیلیب.

اونا قدر اوشاق ادبیاتینا عایید کیتابلار یازان اولسا بئله ایران ادبیاتچیلاری قبول ائدیرلر کی، صمد بهرنگی ایران‌دا اوشاق ادبیاتینین قوروجوسودور. همکارلاری اونو «آذربایجان کندلیلرینین جانلی دیلی»، «میللی مدنیتین اویاق ویجدانی»، «خالقا اوز توتان»، «سیار معلم» آدلاندیریبلار.

صمد بهرنگی ۱۹۶۸-جی ایل آوگوستون ۳۱-دا گونئی آذربایجانین خمارلی یاشاییش منطقه‌سی یاخینلیغیندا آراز چاییندا معمالی شکیلده بوغولوب.

اونون ساواک طرفیندن اؤلدورولدویو باره‌ده چوخسایلی ادعالار اولسا دا، بو باره‌ده رسمی آراشدیرما آپاریلماییب، ادعا ثبوتا یئتیریلمه‌ییب.

صمد بهرنگی بهروز دهقان، اعلیرض نابدیل اوختای، کاظیم سعادتی، اشرف دهقان و او دؤورون باشقا بیر چوخ تانینمیش سیاسی فعالی، رژیم مخالیفی ایله سلاحداش اولوب. اونون دوستلارینین دئمک اولار کی، هامی‌سی پهلوی رژیمی، ۱۹۷۹-جو ایل انقلابیندان سونرا ایسه ملا رژیمی طرفین‌دن اؤلدورولوب.

اونون یاخین سلاحداشلاریندان و بو گونه کیمی ساغ قالان اشرف دهقان ایران خالق فدایلری پارتیزانلاری تشکیلاتینین باشچی‌سی‌دیر و حاضردا آوروپادا فعالیتینی داوام ائتدیریر.