آذربایجان مدنیتینین، علمینین فورمالاشماسین‌دا مهم رول اوینایان ایکی بؤیوک شخصیتین – حسین جاوید و حاجی زین العابدین تاغییئوین یولو تاریخین صحیفه‌لرینده ده بیرلشیر.

Axar.az خبر وئریر کی، حاجی زین العابدین تاغییئوین گؤردویو ایشلر او دؤنه‌م هله گنج اولان گؤرکملی حسین جاویدین ده دقتیندن یایینمیر. حسین جاوید فارسجا قلمه آلدیغی قصیده‌سین‌ده تاغییئوین فعالیتینی مصراع-مصراع گؤستریر.

جاویدین ایلک قلم تجروبه‌لریندن اولان و میلیونچو حاجی زین العابدین تاغییئوا حصر‌ ائتدیی همین شعیری تقدیم ائدیریک.

حاجی زین العابدین تاغییئوین یاردیمی مناسیبتیله

ادیبلرین قلمی بئله حکایه یازدی،

بولبوللرین دیلیندن گولزاره نامه یازدی.

شن نغمه‌لی طوطیلر یاشیل رنگلی قلمله،

چوخ بزکلر یاراتدی، گولشنسرایه یازدی.

هر اؤلکه‌ده، دیاردا، شهر، کند مکتبینه،

نامه‌لرله برابر چوخلو خیتابه یازدی.

مجلیسلرده دئییلن سؤزلر، خیتابه‌لردن،

اونون اوچون کاتیبلر بیر چوخ حکایه یازدی.

نخچیوان‌دا گؤزل بیر یئنی مکتب آچیلدی،

او بؤیوک شخص آدینا داشدا عابده یازدی.

مسلمانلار اونونلا سئویندی، فرحله‌ندی،

سؤزسوز بو بیر درمان‌دیر، خالقین دردینه یازدی.

بودور او سخاوت‌لی حاجی حاجی زین العابدین،

سویادی تاغییئودیر، همین عنوانه یازدی.

مین مانات بخشیش وئریب، بؤیوک بیر یاردیم ایله،

یئرلرده و گؤیلرده بیر پارلاق آیه یازدی.

توکنمز عطاسیله عمومخالق آراسیندا،

گونش کیمی نور ساچمیش گئنیش سمایه یازدی.

قیزلارین تحصلی چون بیر چوخ مکتبلر آچدی،

اونلار اوچون آرخایین، محکه‌م حمایه یازدی.

قادینلارا اوخوماق، بؤیوک یا کیچیک اولسون،

داها لازیمدیر هر بیر شئید‌ن زیاده یازدی.

باکی‌دا مدنیت ایشیقلاری یاندیردی،

مطبوعات اونون حاق‌دا هر گون بیر نامه یازدی.

دمیریول ایشلرینی الینه آلماسییلا،

شانی موسلمانلارین قالخدی اوجایه یازدی.

کیمدیر حاتم تایی کی، اونا برابر اولسون،

تایی یوخ، سلیمانا اونو حمپایه یازدی.

آوروپاداکی مشهور ژورنال، قزئتلر بئله،

حاقین‌دا چوخ تعریفلر دئییب مقاله یازدی.

نوشیروانا بنزر، اؤلمزدیر او، یاشایار،

آدی ایتمز، عمرونه اولماز نهایه یازدی.

سخاوتین گوجیله بوتون دردلر ساغالار،

سخاوتله میس بئله دؤنر کیمیایه یازدی.

علم اساسینی قویان، معاریفین هامی‌سی،

علم اهلینه سود وئرن مهربان دایه یازدی.

بیر چوخ پوللار صرف ائتدی علم، هنر یولوندا،

مدریک آدی، شهرتی قالخیر سمایه یازدی.

بیلیین فایداسی وار هم دونیا، هم عقبی‌دا،

بیلیکله الده اولار مقصد و غایه یازدی.

علم – گلستان‌دیرسا، او، علمین باغبانی‌دیر،

چیچکلنه‌جک مکتب یاخین زمانه یازدی.

آغاجلار یاشیللاشیر علمین ایشیغی ایله،

گئییندیریر اونلاری یاشیل قبایه یازدی.

چوخ چکمه‌دن آغاجلار گؤزل میو‌ه‌لر ایله،

رنگارنگ اینجیلردن آلار پیرایه یازدی.

ایندی قفقاز اهلینه واجیبدیر علم اوخوماق،

گؤز آچمالیدیر اهلی ایشیق دونیایه یازدی.

باشقا میللتلر هامی بهره آلمیش علمدن،

بیزه قالمیشدیر آنجاق باخماق عطایه یازدی.

خاریجی خالقلار دایم حرکتده زامانه‌تک،

امیدی مسلمانین قالمیش آه-وایه یازدی.

ایندی هامیدان آرتیق علم گرکدیر بیزلره،

ساوادسیزلیق قول ائدر، سالار بلایه یازدی.

ناخچیوان‌دا باشلانمیش یئنی تدبیر بو یولدا،

شوکر اولسون او قدرتلی، بؤیوک خدایه یازدی.

دیگر خالقلارتک بو خالق علمه صاحب اولاجاق،

بو خالقین اومیدینه یوخدور نهایه یازدی.

خالق الچیلری عمرو اوزون اولسون، ابدی،

علمین طالبلری ده چاتسین صفایه یازدی.

چوخ چکمز کی، بیزلر ده مدنیت آلاریق،

شوکور بؤیوک اللها، او بی همتایه یازدی.

حاجی زین العابدین اوزون ایللر عمر ائتسین،

رحیم الله‌دان اولسون اونا حمایه یازدی.

تای ایستردی اولسون سخاوتده ایکینجی،

داملا اولماز برابر سونسوز دریایه یازدی.

اوندان مینلرله یاردیم ائدیلدی مکتبلره،

چاتدیراق شرق خالقینی پارلاق ضیایه یازدی.

دوردوقجا دونیا، آدی چیخمایاجاق یادلاردان،

هئچ واخت اولمایاجاق او، خالقا بیگانه، یازدی.

الله بنده‌سی ایچره سن یگانه یارانمیش،

دؤوران شاهی تک سالدین سن یئره سایه یازدی.

آدین بؤیوک، لاکین چوخ تواضع‌کار اولموسان،

سنی کیچیلدن نادان دوشسون بلایه یازدی.

اوخوتدون یئنی سیستئم معلم مکتبینده،

باخما، دئییل‌دی سنه مینلر کینایه، یازدی.

گؤندریلدی بو شعایر شاگیردیندن صیدقییه،

نقصان‌لی اولسا دا او، بؤیوک اوستاده یازدی.

بو سؤزلری ان کیچیک شاگیردین یازمیش سنه،

اودلو شام اطرافین‌دا اوچان پروانه یازدی.