Kult.az چاغداش گونئی آذربایجان ادبیاتی حاق‌دا مقاله‌نی تقدیم ائدیر:

۱۹-جو عصرین ایلک چریین‌ده آذربایجان تورپاقلارینین روسییا و ایران آراسیندا بؤلوشدورولمه‌سیندن سونرا تاریخ بویو عینی ادبی-مدنی اینکیشاف یولو کئچمیش شمال و جنوب‌دا ادبی پروسس ده فرقلی خصوصیتلر کسب ائتمه‌یه باشلاییر. اوزون اونیل‌لیکلر عرضین‌ده جنوبدا آذربایجان دیلینده تحصیل و یازی اولمادیغیندان، ادبیاتین اینکیشافی دا شمالداکین‌دان، طبیعی کی، خیلی گئرییه قالمیش اولور. یالنیز میللی آزادلیق حرکاتلاری دؤورونده قیسا مدته آزادلیغا چیخمیش جنوبی آذربایجاندا ادبی-مدنی حیات سرعتله انکشاف ائدیر، سونرا ایسه یئنه ده اوزون مدته شووینیست فارس ایرتجاعسینین قربانی اولور. بئله قیسامدت‌لی اویانما مرحله‌لریندن بیری ۱۹۱۸-۱۹۲۰-جی ایللرده شیخ محمد خیابانینین، دیگری ایسه ۱۹۴۵-۱۹۴۶-جی ایللرده سید جعفر پیشه‌ورینین باشچی‌لیغی آلتیندا حیاتا کئچیب. همین ایللرده آنا دیلینده کیتابلار، درسلیکلر نشر ائدیلیر، میللی مطبوعات‌دا، اساساً، وطنپرورلیک روحوندا یازیلمیش ادبی نمونه‌لر گئنیش یئر آلیردی. کئچن عصرین قیرخینجی ایللرینین اورتالاریندا ایلک دفعه الینه قلم آلمیش گنج ایستعدادلار بیر ده اوتوز ایلده‌ن آرتیق بیر مدت‌دن — اسلام انقلابینین غلبه‌سین‌دن سونرا آذربایجان دیلینده نشر اولونان "وارلیق" ژورنالینین صحیفه‌لرینده اؤز یارادیجیلیقلارینی داوام ائتدیرمه‌یه امکان تاپیبلار. جنوبلو صنعتکارلار آراسیندا بیر چوخو دونیاسینی دییشمیش، بعضیلری ایسه ایندی ده ادبی فعالیت گؤسترن حاممال، کریمی، نطقی، بی‌رییا، شیدا، سؤنمز، سهند، ساهیر، اوختای، ساوالان، فرزانه کیمی یازیچی و شاعرلرین آدلارینی چکه بیلریک. چاغداش جنوب ادبیاتینین اینکیشافیندا ایگیرمی ایلده‌ن آرتیق بیر مدت عرضین‌ده نشرینی داوام ائتدیره‌ن و اساسی آذربایجانین بؤیوک عالیم و اجتماعی خادیملرین‌دن جواد هئیت طرفین‌دن قویولموش "وارلیق" ژورنالینین موستثنی رولونو قید ائتمک لازیم‌دیر.

آنجاق جنوبی آذربایجان ادبیاتین‌دان دانیشارکن اونون چوخسای‌لی نماینده‌لری آراسین‌دا محمدحسین شهریارین (۱۹۰۴-۱۹۸۸) خصوصی یئرینی و رولونو دقته چاتدیرماق واجیب‌دیر. اورتا و عالی تحصیلینی فارس دیلین‌ده آلان شهریار ایلک گنجلییندن بؤیوک نظامی گنجوینین، حافظ شیرازینین، شیروانینین اثرلرینین تأثیری آلتیندا بدیعی یارادیجیلیغا باشلاییب، چاغداش ایران و آذربایجان پویزییاسینین گؤرکملی نماینده‌لریندن بیری کیمی تانینیب. صنعت‌ده اجتماعی لیریکایا اوستونلوک وئره‌ن شهریار چاغداش دونیامیزین آغریلی پروبلملرین‌دن گئنیش بحث ائدیر. آذربایجان دیلینده ان بؤیوک اثری ایکی حیصه‌دن عبارت "حیدربابایا سلام" پویماسی‌دیر. بو اثره ایستر جنوبی، ایستر شمالی آذربایجان‌دا، ایسترسه ده تورکییه‌ده اونلارلا جواب یازیلیب. حاضردا جنوبی آذربایجان‌دا ادبی پروسس گئت-گئده انکشاف ائتمک‌ده‌دیر. تالعین ایراده‌سی ایله یارادیجی‌لیغینی شمال‌دا داوام ائتدیرن ب. آذروغلو، علی توده، مدینه گولگون،حکیمه بولوری، سهراب طاهیر کیمی صنعتکارلار هر ایکی تایدا یارانان آذربایجان ادبیاتینی قیمتلی نمونه‌لرله زنگینلشدیریبلر.