بو گون بؤیوک کریم-تاتار متفکری، تورک خالقلاری آراسیندا اورتاق ادبی دیلین یارانما ایدئیاسینین مؤلفی اسماعیل قاسپیرالینین آنیم گونودور.

Kult.az خبر وئریر کی، او، ۱۸۵۱-جی ایل مارتین ۸-ده کیریم یاریماداسینین آوجیکؤی، ایندیکی باغچاسارای ولایتینده آنادان اولوب.

آغ‌مسجد، مسکوا، ورونژ، استانبول و پاریسده تحصیل آلان متفکر کریم-تاتار مکتبلرینده روس دیلی معلمی کیمی فعالیت گؤستریب.

او، دوشونجه‌لرینی ۱۸۸۳-جو ایلده قوردوغو و ۱۹۱۸-جی ایله قدر وارلیغینی داوام ائتدیرن "ترجمان" آدلی قزئتی ایله یاییب. نشرلرینده تورک خالقلارینی بیرلیک و همرایلییه چاغیریب.

قاسپیرالی، ایندی ده اؤز آکتواللیغینی قورویوب ساخلایان "دیلده، فکرده، ایشده بیرلیک!" شعاری ایله تورک خالقلاری آراسینداکی بیرلیین اساس استقامتلرینی معیینلشدیریب.

او، معاصرلشمه‌نین آوروپالیلاشما اولدوغونو مدافعه ائدیب. معاصرلشمه‌نین تک یولونون تحصیل اولدوغونا اینانیب. او، اسلام مکتبلرینده‌کی دینه اساسلانان تحصیل سیستمینی تنقید ائد‌رک، اوشاقلارین آنا دیللرینی داها یاخشی منیمسمه‌لرینی تامین ائد‌جک یئنی بیر تحصیل سیستمی تکلیف ائدیب.

قاسپیرالی بونا اویغون اولاراق یئنی تدریس پلانینی تقدیم ائد‌رک، ۱۸۸۱-جی ایل تاریخلی بیر یازیسیندا یازیب:

«گئری قالمیشلیغیمیزین تک سببی جهالتیمیزدیر. آوروپادا نیین ایجاد ائدیلدیینه و یا نلر اولدوغونا دایر هئچ بیر فکریمیز یوخدور. بو ایزولیاسییادان خلاص اولماق اوچون بونلاری اوخویا بیلمییمیز لازمدیر؛ آوروپا فکرلرینی آوروپا قایناقلاریندان اؤیرنملییک. ایلک و اورتا مکتبلریمیزین تدریس پلانلارینا بو درسلری قویمالییق کی، گؤز ببکلریمیز، یعنی شاگردلریمیز بو فکرلره چاتا بیلسین".

اسماعیل قاسپیرالینین اثرلری تورک دنیاسینین سیاسی و بدیعی فکرلرینین فورمالاشماسیندا بؤیوک رول اویناییب.

بؤیوک متفکر و معارفچی ۱۹۱۴-جو ایلین سنتیابر آیینین ۱۱-ده دنیاسینی دییشیب. او، باخچاسارایداکی زنجیرلی مدرسه مزارلیغیندا دفن ائدیلیب.