حیات یولداشی خسته‌لنمه‌سینه دؤزمه‌ییب دنیاسینی دییشدی، ارینین اؤلدویونو آخیراجان بیلمه‌دی

Kult.az بو موناسبتله اونون حاقیندا ماراقلی فاکتلاری تقدیم ائدیر.

نیگار خودادات قیزی رفی‌بیلی ۱۹۱۳-جو ایلین ایون آییندا گنجه‌ده آنادان اولوب. باباسی علی‌اکبر بی رفی‌بیلی تانینمیش معاریف‌چی، "دیفای" پارتییاسینین یارادیجیلاریندان بیریدی. آتاسی خودادات بی رفی‌بیلی ایسه آذربایجانین ایلک عالی تحصیللی جراحلاریندان ایدی.

نیگار خودادات بیله جواهر خانیمین اوچ اؤولادینین سونونجوسویدو. بو دنیادان ناکام گئتمیش بیبی‌سی سوغرا خانیمین آدینی وئرمیشدیلر اونا. اما ۴-۵ یاشینا چاتسا دا، آدی ایله چاغیرماغا اورک ائلمیرلر. بیر گون تورکیه‌لی شاعر نیگار خانیمین "افسوس" آدلی شعرلر کتابینی اوخویان جواهر خانیم قاییناتاسیندان یجازه ایستییر: "بو قیزین آدینی چاغیرماغا هئچ بیریمیزه اورک ائلمیریک. اگر ایزن وئرسه‌ن، آدینی دییشیب، نیگار قویاردیق". علی‌اکبر بیین خیر-دعاسی ایله سوغرا آدی نیگارلا اوز اولونور.

خودادات بی ده خالقینین آزادلیغی یولوندا مبارزه آپاران سیاسی و اجتماعی خادم ایدی. ۱۹۱۸-جی ایلده او، گنجه‌ده مستقل آذربایجان خالق جمهوریتینین ایلک صحیه و سوسیال تأمینات ناظیری، بیر ایل سونرا ایسه گنجه گنرال-گوبرناتورو وظیفه‌سینه تعیین ائدیلیر. ۱۹۲۰-جی ایل ۲۸ آپرل بولشویک چئوریلیشیندن سونرا وظیفه‌سیندن استعفا وئریر. همین ایلین ۱۲ ماییندا حبس اولونور. خودادات بیی یالنیز گنجه عصیانینین تشکیلینده دئییل، بیر نئچه مادده اوزره اتهام ائتدیلر. ارمنیلر اونون محاکیمه اولونماسی، آغیر جزا آلماسی اوچون بؤیوک جانفشانلیق گؤستریرلر و مقصدلرینه چاتیرلار. ۴۳ یاشلی خودادات بی محکمه‌نین حکمو ایله باکییا گتیریله‌رک نارگین آداسیندا گوله‌لنیر. همین واخت قیزی نیگارین ایسه ۷ یاشی واردی.

نیگار ابتدائی تحصیلینی گنجه‌ده آلیر. سونراکی تحصیلینی باکی پداگوژی تکنیکوموندا تحصیلینی داوام ائتدیریر ،هم ده بو ایللرده بدیعی یارادیجیلیقلا دا مشغول اولموشدو. نیگار رفی‌بیلینین "چادرا" آدلی ایلک شعری ۱۹۲۸-جی ایلده "دان اولدوزو" ژورنالیندا درج ائدیلیر.

خودادات بئی‌دن سونرا عائله‌سی چوخ آجیلار چکدی. اوشاقلاری آتا یوردلاریندان پرن-پرن دوشدولر.

اوزون ایللر سونرا ماسترو نیازی نیگار خانیما شاد خبر گتیریر: "قوهوملارینیزلا گؤروشدوک"، - دئییر. سونرالار نیگار خالا دا قارداشی و عائله‌سی ایله گؤروشدو".

نیگار خانیم باکییا ۱۹۲۷-جی ایلده گلمیشدی. کینوستودییادا ترجمه‌چی ایشله‌دی. ۱۹۳۰-جو ایلده رسول رضانی معاریف ائوینده گؤروب، تانیدی. ۱۹۳۷-جی ایلده اونلار باکی‌دا عائله قورورلار. اونلارین تویو ائله یاشادیقلاری بالاجا داخما کیمی ائوده کئچیریلیر.

اوچ اؤولادی دوغولور. آنار، فیدان و ترانه. قیزی فیدان محاربه ایللرینده ۱۹۴۳-جو ایلده آنادان اولوب.

اونلارین اوشاقلاری اولاندان سونرا ار-آرواد غریبه قرار قبول ائدیرلر. اوشاقلاری اونلارا هئچ واخت آتا و آنا دئیه مراجعت ائتمه‌سینلر. آدلاری ایله چاغیرسینلار. بو قایدا رسول و نیگارین سون گونونه قدر قوه‌ده قالیر. اوشاقلارین هر اوچو اونلارا آدلاری ایله مراجعت ائدیرلر.

نیگار رفی‌بیلی بی قیزی اولدوغو اوچون سووئت حکومتی طرفیندن تعقیب اولونوردو.

رسول رضانین جبهه‌دن گلیشی ایله نیگار خانیمین آیریلیق عذابلارینا سون قویولور. بعضا بو حسرت گؤزل، صمیمی شعرلره چئوریلیردی. نیگار رفی‌بیلی رسول رضایا "نئیلییم" آدلی شعر یازیر. سونرالار بسته‌کار ائمین ثابیت‌اوغلو اونا موسیقی بسته‌له‌دی. اما بو گؤزل ماهنینین یارانماسی تاریخچه‌سی کدرلی اولوب.

۱۹۸۱-جی ایلین اوللرینده رسول رضانین وضعیتی آغیرلاشدی. اونو یوکسک قان تضییقی دیاگنوزو ایله خسته‌خانایا یئرلشدیردیلر. نیگار خانیما دا "لچکومیسیا"دا آغیر دیاگنوز قویدولار: خرچنگ. خسته‌لیک آرتیق ایرلیلمیشدی. حکیملر معالجه اوچون مسکوایا آپارماغی مصلحت گؤردولر. آپرلین ۱-ده اوغلو آنار بو خبری رسول رضایا دئمک اوچون مردکانا گئدیر. خبری ائشیدن رسول رضا نیگار خانیمی مسکوایا یولا سالماق اوچون ییغیشماغا باشلاییر. لاکن هیجاندان تضییقی یوکسلیر. و دنیاسینی دییشیر.

رسول رضانین وفات ائتدیینی نیگار خانیما سؤیله‌میرلر. "نئیلییم" ماهنی‌سی دا همین گونلرده ائمین ثابیت‌اوغلو طرفیندن بسته‌لنیر. ماهنی نیگار خانیمین چوخ خوشونا گلیر. خسته‌خانادا یانینا کیم گلیرمیشسه، اوشاقلارینا دئیرمیش کی، ماگنیتوفونو قورون، رسولا یازیلان ماهنینی دینله‌یک. خسته‌خانادا اولاندا تعجبلنیرمیش کی، رسول کیمی هوسه‌له‌سیز آدام نیه اونا زنگ وورمور. اونو آلدادیرلار، دئییرلر، تضییقی یوکسک اولدوغونا گؤره حکیملر تلفونو پالاتاسیندان چیخاریبلار کی، دانیشماسین.

ایونون ۲۳-ده آد گونونده اوغلو آنار اونا بؤیوک بیر یاسمن دسته‌سی آلیب آپاریر و دئییر: "رسول بو گوللری مردکاندان سنه گؤندریب"
بیر مدت سونرا حکیملر اونون خسته‌لیینین علاج‌سیزلیغینی اعتراف ائدیرلر. نیگاری ائوه گتیریرلر. او، اوزونو قیزلارینا توتوب دئییر: "منیم قارا پالتاریمی گتیرین". تعجبله سوروشورلار: "نئیلییرسن قارا پالتاری؟". او ایسه تکرار ائدیر: "گتیرین". گتیریرر. گئیینیر. ائوده یاسا عاید هئچ نه قالماسا دا، سانکی رسولون یوخ‌لوغونو حس ائدیر، یاس ساخلاییر. بیر هفته سونرا - ۹ ایول ۱۹۸۱-جی ایلده دنیاسینی دییشیر.