کولت. آذ ایبراهیم رشیدینین (ساوالان) «قار» - یئددی مین ایللیک سؤز» یازیسینی تقدیم ائدیر:

شومر کیتابه‌لرینی اوخویوب ترجومه ائد‌ن عالیملره گؤره، شومرلر «ال»ا «قار» دئییردیلر («شومرنامه» - ایلیاس سولئیمانوو، س. ۶۰). بو سؤزون تؤره‌مه‌لری بوگونکو تورکجه‌ده گئنیش یاییلیب.

۱. قاریش: باش بارماغین اوجوندان چئچه‌له بارماغین اوجونا قدر اولان مسافه‌یه «قاریش» دئییریک. قاریش، قاراش، قاراچ، یا آچیق ال دئمک‌دیر. هله مئترین اولدوغونو بیلمه دییمیز گونلر بعضی یئرلری قاریشلا اؤلچه ردیک. محض اونا گؤره، «دیوانی-لغتی-تورک»ده «قاری» سؤزونون اؤلچو معیاری اولدوغو یازیلیب (س. ۵۳۴). «اول یئری قاریلادی» جمله‌سی نومونه گتیریلیب (س. ۵۷۱). یعنی اول شخص یئری علی ایله قاریشلاییب اؤلچدو. پروفئسسور احمد جعفر اوغلو دا اسکی اویغور تورکجه‌سینین لغتینده «قاریج» سؤزونو «اؤلچک» کیمی یازیب (س. ۱۱۱).

۲. قاراما: الین اورتاسی ایله باشقاسینین باشینا وورولان ضربه‌یه قاپاز، قاخینج، بامباچا و قاراما دئییریک.

۳. قاری: قولون دیرسک‌دن چیینه قدر قیسمینه قارو دئییلیر. «کیتابی-دده قورقود»دا (۱۰-جو بوی) بونا بئله بیر ترکیب‌ده راست گلیریک: «گئییمینی گئیدی، دیزجیک و قاروجیک باغلاندی» (س.۲۴۰). بورادا «قاروجوق» قولباق معناسیندا ایشله نیلیب.

۴. قارشی: ایکی نفرین بیر-بیرینه موخالیف اولماسینا، قارشی چیخمایا، قارشی-قارشییا گلمه‌یه دئییلیر.

۵. قارالاماق: توفیق حاجییئو «کیتابی-دده قورقود»آ یازدیغی لغتده قارالاماق مصدرینین ال‌له برک-برک توتماق کیمی قارشی‌لیغینی وئریب (س. ۳۴۴).

۶. قارماق: قارتال جایناغینا بنزر بیر حالدا پنجه توتموش بارماقلارا قارماق دئییلیر. محض اونا گؤره بوتون سورو علامتینه بنزر نسنه‌لره قارماق دئییریک. مثلاً، بالیق توتارکن ایستیفاده اولونان تیلوو هامی اوچون تانیش سؤزدور.

۷. قاروان: یئددی مین ایل تاریخی اولان کاروان، یاخود «قاروان» سؤزو قاطار کیمی آرد-آردا دوزولوب بیر-بیرینه باغلانمیش دوه، یاخود اینسان سوروسونه دئییلیر. بو سؤز بیر چوخ دیللره، او جمله‌دن روسجا (Караван) و اینگیلیسجه‌یه (جاراوان) ده کئچیب.

۸. قارقی و قارغیماق: آریق اوزون بارماقلارا قارقی دئییلیر. اللرین ایچینی باشقا آداما طرف چئویریب «آلا ائی!» دئمک قارغیش ائتمک‌دیر.

شومر آنا-آتالاریمیزدان یادیگار قالان «قار» سؤزون‌دن تؤره‌ین سؤزلر او قدر چوخدور کی، بو قیسا یازی اونلارین حاقینی وئره بیلمز. روس دیلینده جیب، کیسه، توربا آنلامیندا اولان «کارمان» سؤزو، آنا دیلیمیزده آرپا-بوغدا ییغدیغیمیز «خارمان» سؤزو و اونلاری بیر-بیرینه قاتارکن ایشله تدییمیز «قاریشدیرماق» سؤزو داها چوخ آچیقلامایا احتیاج دویور.
بیز بیرجه مثال ایله بو موباحیثهنی سونا چاتدیریریق. چیلینگاغاج اویونوندا بارماق اوجوندان چیینه قدر اوزانان اویون آغاجینا «قارو» دئییریک. اون آغاجی «آپ قارو»، یوز آغاجی «قاپ قارو» کیمی ایفاده ائدیریک. چینگیز آیتماتوو «الویداع، گولساری» رومانیندا بو اویونو و بو سؤزلری اؤلمزلشدیریب: آپقای-کاپقای-کاپقارو…