کمکچی نطق حصه لری

ایندییه قدر اؤیرندیییمیز نطق حصه لری ائله سؤزلر ایدی کی، اونلارین هر بیریسینین آیریلیقدا مستقیل معناسی واردی. اونلاری ائشیدنده انساندا معین تصور یارانیردی. بونلاردان باشقا دیلیمیزده ائله سؤزلر ده واردیر کی، اونلارین مستقیل معناسی اولماز. مثلا: یا- اونا- گؤره- هم- اؤتری...

بو کلمه لر جمله لرده اساس نطق حصه لرینی بیری-بیرینه باغلار، اونلارا کمک ائدر کی، بیری-بیرینه باغلانسینلار. بونا گؤره ده اونلارا کمکچی نطق حصه لری دئییلیر. کمکچی نطق حصه لری اوچدور: قوشما- باغلاییجی- ادات.

قوشمالار.

قوشمالار ائله نطق حصه سیدیر کی، مستقیل معناسی اولماز، اما اسملرین ییه لیک، یؤنلوک، چیخیشلیق حاللارینا قوشولاندا، اونلارین معناسینی زئی شکیلده دییشیر، یعنی اونلارین سمتین، سببین، زامان مقدارینی... بیلدیریر. بونا گؤره ده اونلارا قوشما دئییلیر.

قوشمالارین خصوصیتلری بونلاردیر: ١- مستقیل معنالاری اولماز. ٢- هئچ بیر سوالا جواب وئرمز. ٣- جمله عضوو اولا بیلمز. ٤- قوشولدوقلاری اسمی اسمه و یا فعله باغلار. ۵- قوشمالار فقط خبر شکیلچیلری قبول ائدر. ۶- اسمین سونونا قوشولار و وورغو قبول ائتمز.

قوشمالار دؤرد جور اولور:

١- هم قوشما، همده بیر نطق حصه سی اولانلار. –اول، سونرا، قاباق، بری، طرف، باشقا، اؤزگه، آیری، غیری، تک، یاناشی....

بونلاری بیری-بیریندن آییرماق اوچون جمله ده کی، وظیفه لرینه باخماق لازیمدیر. مثلا: "تک الدن سس چیخماز" و "قهرمان تک دؤیوشدو" جمله لرینده " تک" سؤزو بیرینجی جمله ده ساده دیر، چونکی "الدن" سؤزونون مقدارینی بیلدیریر، لاکن ایکینجی جمله ده قوشمادیر، چونکی "قهرمان" سؤزونو "دؤیوشدو" فعلینه باغلاییر و قهرمان سؤزونون معناسینی بیر آز دییشیر.

٢- هم قوشما، همده باغلاییجی اولانلار. بونلارین ان چوخ ایشلننلری بونلاردیر: ایله- اوچون- گؤره- اؤترو... بونلاری دا بیری-بیریندن آییرماق اوچون جمله ده کی، وظیفه لرینه باخماق لازیمدیر.مثلا: آیدین ایله گئتدیم/ قوشما/ آیدین ایله حسن گئتدیلر/ باغلاییجی/..

٣- فقط قوشما اولانلار: کیمی- اوچون..

٤- هم قوشما، همده شکیلچی اولانلار: ایزله. گؤزله /شکیلچی/ حسنله. آتاملا/ قوشما/. قوشمالار، اسملر معین حاللاردا اولاندا، اولارا قوشوولار. بو جهتدن اونلارین آشاغیداکی گروپلاری واردیر:

١- آدلیق- ییه لیک، همده یؤنلوک حالدا اولان سؤزلره قوشولانلار: کیمی-تک- قدر- جان-جن. مثال: ستارخان تک/کیمی/، آخشاما قدر، ذره جن، اونون کیمی..

٢- آدلیق- ییه لیک حالدا اولان سؤزلره قوشولانلار: اوچون- حاققیندا- باره سینده—اوسته- اوستونده- ایله/ لا-له/.. مثلا: حسن اوچون- ایش اوسته- سولماز ایله- اونونلا..

٣- فقط یؤنلوک حالدا اولان سؤزلره قوشولانلار.گؤره-دوغرو- ساری- قارشی- مخصوص- طرف- دایر- جان- دک- اساسا... مثال: بونا گؤره- مکتبه ساری- آیدینا قارشی- سولمازا مخصوص- آخشاماجان- سحره دک...

٤- فقط چیخیشلیق حالدا اولان سؤزلره قوشولانلار. بری- قاباق- سونرا- علاوه- اؤزگه- غیری- آیری.. مثال: کچن ایلدن بری- سندن- قاباق- بیزدن سونرا- بوندان اؤتری- آتامدان علاوه...