غیر قطعی گلجک زامان

تبریز دیالئکتینده فعلین غیر قطعی گلجک زامانینی عمله گتیرن گراماتیک واسطه لر آشاقیداکیلاردیر:

"ێ، ی، و، ۇ" بو شکیلچیلر فعلی باغلاما و ایندیکی زامانلا یاناشی، غیر قطعی گلجک زامانینی دا افاده ائدیر.مثل: ائیبی یوحدی، کم- کثیری سو:را دوزلدیسو:ز. اؤزو ده دییر دت گلنده باتماننان گلی، گئدنده مثقال مثقال چیخی بدننن. نمونه لردن گؤرونور کی، تبریز دیالئکتینده بو شکیلچی ایکینجی و اوچونجو شخصلرده ایشلنیر. لاکن کاروانسرای رایونونون گؤلکند لحجه سینده بیرینجی شخصده ایشلنمسینه تصادف ائدیلیر. مثل: من گئدی، سن قالی، آدی نصیتیمی اونوتما..

"آر-ار" بو فورما غیر قطعی گلجک زامانینین اساس افاده واسطه سی کیمی تبریز دیالئکتینده فعالدیر. بو شکیلچییه داها چوخ بیرینجی و اوچونجو شخصلرده تصادف ائدیلیر.بیرینجی شخصین تکی زامان شکیلچیسینین اوزرینه "آم- ام" جعمی ایسه "وخ" شخص شکیلچیسینین علاوه اولونماسی ایله عمله گلیر. مثل: آللادارام، یاحاتلارام، تیکه روخ، دوشه روخ..

شخص شکیلچیلری ایله علاقدار غیر قطعی گلجک زامانینین بیرینجی شخصینده زامان شکیلچیسینین فونه تیک ترکیبی آشاقیداکی حاللاردا ده ییشه بیلیر:

١) آذربایجان دانیشیق دیلینه اویغون اولاراق، تبریز دیالئکتینده ده سونو "ل، ن" صامتلریله بیتن فعللره "آر-ار" شکیلچیسی علاوه ائدیلدیکده، زامان شکیلچیسینین صایتی دوشور و "ر" صامتی "ل، ن" سسینه چئوریلیر. مثل: قاللام، اؤرگننم، دایاننام، ساللوخ..

٢) سونو ر صامتی ایله قورتاران فعللرده ایسه " آ، ه" صایتلرینین دوشمسیله علقدار زامان شکیلچیسی" ر" سسینده عبارت اولور. مثل: گؤتورروخ، وورروخ..

"آ، ه" شکیلچیسیآذربایجان ادبی دیلینده فعلی باغلاما و ایندیکی زامان شکیلچیسی کیمی ایشلنسه ده تبریز دیالئکتینده غیر قطعی گلجک زامان معناسیندادیر. بو شکیلچییه همین معنادا اساسن ایکینجی قسمن ده اوچونجو شخصده تصادف اولونور. بو زامان تکده سان، سن جعمده سی:ز، سێ:ز شخص شکیلچیسیله یاناشی سو:س، سۇ:س ده ایشلنیر.مثل: چاتاسان، قازاناسی:ز، آیریلاسو:س، اؤلدورهسو:س..

غیر قطعی گلجک زامانینین انکار فورماسی شخصلر اوزره مختلف شکیلده اؤزونو گؤستریر:

بیرینجی شخصه "مار- مر" شکیلچیسی ایشلنیر. مثل: وئرمه روخ، گؤتورمرم. لاکن بیرینجی شخصده "مام، مم" فورماسی گئنیش یاییلمیشدیر..مثل: آلمام، گؤتومم، یئتیشمم..

ایکینجی شخصده انکار شکیلچیسی "ماز-مز" بعضن ده ز سسینین دوشمسی ایله علاقدار "ما- مه" شکلینده اولور.مثل: سن تح گئده بیلمزسن. دایانیب قیراندا قویمازسیز چوقوندورون قیراننان کئچه..

اوچونجو شخصده "ماز-مز" و "مازلا، مزله" شکیلچیلری ایشلنیر.مثل: هله بو تئزلیخدا اونو شه:ردن بوراخمازلا. ایشکی ایچه نه قیز وئرمزله،قمار اوینییانا وئرمزله، خانه بادسی تمیز اولا.