پرزیدنت ایلهام علیئو آذربایجان دیلینین سافلیغینین قورونماسی و دؤولت دیلیندن ایستیفادنین داها دا تکمیللشدیریلمه‌سی مقصدیله آذربایجان رسپوبلیکاسی دؤولت دیل کمیسییاسی یانین‌دا «مونیتورینق مرکزی»نین یارادیلماسی باره‌ده فرمان ایمضالاماسیندان سونرا آنا دیلی مسئله‌سی بیر داها آکتواللاشیب. بو باره‌ده بیر سیرا اکسپرتلرین مقاله‌لری ده درج اولونوب. لاکین بعضی دیل‌چی عالیملرین یازیلاریندا یول وئردیی سهولر ایجتیمایت آراسیندا کسکین تنقید هدفینه چئوریلیب.

مؤوضوع چرچیوه‌سینده آکادمیانین نسیمی آدینا دیلچیلیک اینستیتوتونون مونیتورینق شعبه‌سینین آپاریجی علمی ایشچیسی، اینستیتوتدا اورفوقرافییا لغتی ایله باغلی یارادیلان ایشچی قروپونون عضوو شاهلار ممدووون (گؤیتورک) Kult.az-ا موصاحیبه‌سینی تقدیم ائدیریک:

- شاهلار بی، هر هانسی بیر دیلچی عالیمین یازیسیندا سهوه یول وئرمه‌سی نه درجه‌ده دوزگوندور؟

- تأسف کی، دیلله باغلی یازیلاردا، مصاحیبه‌لرده ده یانلیشلیغا یول وئریلیر، بعضی حاللاردا ادبی دیل نورمالارینا رعایت ائدیلمیر. مونیتورینق شعبه‌سی داواملی اولاراق «سایتلارین دیل منظره‌سی» مؤوضوعسون‌دا سیلسیله تدبیرلر کئچیریر. آپاردیغیمیز مونیتورینقلرین نتیجه‌لرینی مطبوعاتا آچیقلاییریق. مونیتورینقین نتیجه‌لرینی سایت رهبرلری ایله بیرگه موذاکیره ائدیر، معاریفلندیرمه ایشی آپاریر و اؤز تکلیفلریمیزی وئریریک.

البته، سایتلاردا یول وئریلن دیل خطالارینی عموماً ساوادسیزلیقلا باغلاماق دوغرو دئییل. تعجبلو حال او زامان اولور کی، هانسیسا دیلچی اکسپرت ده یازیدا بوراخدیغی سهولری گؤره بیلمیر.

بعضا اوخویاندا دوشونورسن کی، گؤره‌سن، مؤلف بو فیکیرله نه دئمک ایستییر؟ بو جور قلم صاحبلری هانسی فورمادا دیلین کئشیینده دایانا، دیلین صافلیغینی قورویا بیلرلر؟

- سون واختلار باشقا ساحه‌نین متخصصلری دیلچیلیک مسئله‌لری حاقدا داها چوخ دانیشیرلار. بونا موناسیبتینیز نئجه‌دیر؟

- چوخ گؤزل! اما بیر چوخونون بو ساحه‌ده بیلگیلری یئترلی اولمادیغی اوچون چوخ واخت اوبیکتیولییی قورویا بیلمیرلر. دوغرو بیلدیی فیکیرلری اؤزلرینین «کشفی» کیمی قیمتلندیریرلر. دیلچیلریمیزین نه واختسا یازدیغی فیکیرلری دولاییسی ایله دیلچیلریمیزه قایتاریرلار. بو دا معلوماتسیزلیقدان قایناقلانیر.

- شاهلار معلم، سوسیال شبکه ایستیفاده‌چیلریندن بعضیلری دیلچی عالیمین سایتلاردا یاییملانمیش یازیسینی تنقید ائدیب. خصوصاً، یازیداکی «دیلچیلیک اینستیتوتو: مونیتورینقلر زامانی ماتئریاللاردا ائتیک نورمالارین دقتده ساخلانیلماسی مقصده اویغوندور»، یاخود «مونیتورینقین نتیجه‌لری هر بیر اوخوجویا، تاماشاچییا، وطنداشا زؤوق آشیلامالیدیر» جمله‌لری موذاکیره‌یه چیخاریلیب...

- صحبت دیل فاکتلارین‌دان گئدیرسه، دئییلن ایرادلاری من ده قبول ائدیره‌م. سایت باشلیغینا بو جور آنلاشیلماز فیکیرلرین چیخاریلماسینی دوزگون سایمیرام. مونیتورینقین نتیجه‌لری دیلین صافلیغینا، ادبی دیل نورمالارینین قورونماسینا خیدمت ائتمه‌لیدیر. مونیتورینقی زؤوق آشیلاماق اوچون کئچیرمیرلر.

- بس «چوخ چئشیدلی» ایفاده‌سی نئجه، دوغرودورمو؟

- «چوخ چئشیدلی» سؤزو ۲۰۱۳-جو ایلین اورفوقرافییا لوغتین‌ده وئریلیب. بونا گؤره دیل‌چی عالیمی گوناهلاندیرماق اولماز. گؤرونور، ایستیفاده‌چی «چئشیدلی» سؤزونه «چوخ» سؤزونون علاوه‌سینی یئرسیز حساب ائدیب.

عمومیتله، سون ایللر بو جور پراکتیک سواللار مونیتورینق شعبه‌سینه تئز-تئز اونوان‌لانیر. کئچن ایل، سهو ائتمیرمسه، «حریت» قزئتینین امکداشی بیر پروفسورون «دیل خالقین مالیدیر» فیکرینه کسکین اعتراضینی بیلدیرمیشدی. ژورنالیست حاقلی ایدی، جمله «دیل خالقین ثروتی‌دیر، معنوی وارلیغیدیر» شکلینده قورولسایدی، داها دقیق اولاردی.

البته، یازیدا داها دقتلی اولمالیییق. هئچ کیم دیل قصورلاریندان سیغورتالانماییب. بو جور موذاکیره‌لر هم دیلیمیزین، هم ده جمعیتیمیزین اینکیشاف گؤستریجی‌سیدیر. سئویندیریجی حالدیر کی، سوسیال شبکه‌لرده ده دیل مسئله‌سینه حساس‌لیق، سئوگی آرتیب. دیل سئوگیسی آشیلایان ایستاتوسلارین، مقاله‌لرین سایین‌دا و کئیفیتینده جدی دؤنوش یارانیب.

- آلینما تئرمینلر مسئله‌سینه فیکرینیزی بیلمک ایستردیک.

- مونیتورینق شعبه‌سینین «قاینار خط»اینه عونوانلانان سواللارین بیر چوخو آلینما تئرمینلرله باغلی‌دیر. تأسف کی، بو مسئله‌ده ایستر دیلچی عالیملریمیز، ایسترسه ده دیگر ساحه‌نین منسوبلاری آراسین‌دا فیکیر آیریلیغی مؤوجوددور.

بعضیلری آلینما سؤزلری دیلین اینکیشافیندا باشلیجا عامل، «شرف مسئله‌سی»، بعضیلری ایسه بونو «دیلین مغلوبیتی» کیمی ایضاح ائتمه‌یه چالیشیر. بو جور یاناشمالاری دوغرو سایمیریق. آلینما تئرمینلر «دیلین مغلوبیتی» اولمادیغی کیمی، دیلین اینکیشافین‌دا دا باش‌لیجا عامل اولا بیلمز.

میللی مطبوعاتیمیزین بانی‌سی حسن بی زردابی او واخت اوچون آلینما سؤزلرین دیلیمیزه گلیشینی تقدیر ائتمک‌ده حاقلی ایدی. بو او زامان ایدی کی، دیلین آلینما سؤزلره احتیاجی وار ایدی. او واختدان بو گونه وضعیت خئیلی دییشیب، دیل آرتیق آلینما سؤزلردن «دویوب».

بو باخیمدان اؤلکه باش‌چیسی جناب ایلهام علیئوین بو یاخینلاردا آغدام مغام مرکزینین آچیلیشیندا دیلیمیزین صافلیغی ایله باغلی سؤیلدیی تاریخی چیخیش اولدوقجا اهمیتلیدیر.