آذربایجانلی شاعر-یازیچی علی شاهی تبریزین مرکزی زیندانیندا ساخلانیلان

آذربایجانلی میللی-مدنی فعال، ایستعدادلی گنج شاعر حبیب ساسانیانین شعرلری حاقدا تنقیدی مقاله یازیب.
آخار.آذ علی شاهینین «یاکاموز» لقبیله تانینان حبیب ساسانیانین شعرلری حاقیندا مقاله‌سینی تقدیم ائدیر:
دیلیم باش‌سیز، باشیم دیل‌سیز
دیلیم دیلدن-دیله دوشدو.
یاکاموزو قینامایین
ائل دردیندن چؤله دوشدو.
ائلین دردیله یانان، کدریله یاشایان شاعرین یاراتدیغی اثرلرده ائل دردی و ائل قایغیکئشلیگی، بؤیوک خالقین تاپدالانمیش حاقلاری بیر تابلو کیمی اوخوجولارین گؤزونون اؤنون‌ده جان‌لانیر. سانکی هبیب آذربایجانین دردلرینی، کدرینی و اونا ائدیلن ظلملری توپلاییب، بیر سرگی آچیب.
آخماسا تبی-روان، تب بورویر جیسمی-تنیم
گؤزومون آغ-قاراسی، بیل وطنیم‌دیر، وطنیم.
بوتون شاعرلر کیمی حبیب ده اؤز شعرلرینده سئوگی‌دن سؤز آچیر، آنجاق اونون سئوگی‌سی یالنیز وطن‌دیر:
دئمیرم سئوگی‌سیز یاشاسین شاعر،
بیرینجی سئوگیمیز آنا وطن‌دیر.
ابدی یاشایار وطن سئوگیمیز.
«وطن» کلمه‌سی هئچ زامان شاعرین دیلیندن دوشمور. سانکی تک وارلیغی ساییلان وطن اوغروندا سیلاحلانیب وار گوجو ایله اونون قایغیسیندادیر:
شاعرین سلاحی کلمه‌دیر، سؤزدور،
یاخان شاپالاقدیر، یاخیلان اوزدور،
گؤیرن یاناقدیر، قیزاران گؤزدور…
هردن اؤز آجیلی یاشاییشیندان کدرلنیب، بختیندن گیلئی‌لنیر. سانکی حبیبین مادی یاشام چتینلیکلری چینینده آغیر بیر یوک کیمی اونو سارسیدیر:
بیر نفر یوخ سیغینام عشقینه من دالدالانام،
منه پای دوشموش ازلدن اریییب اوددا یانام
بختیمین کور دویونون، اللشیرم بلکه آچام
نه بیلیم، بلکه ده نحس گونده منی دوغموش آنام!
***
یئنه آخشام قارا زیل پرده‌سینی سردی یئره،
بو سینیق کؤنلومو غم باسدی منیم گلدی دیله.
بعضی شعرلرین‌ده ائلینه و خالقینا ائدیلن ظلملره خاطر تانرییا دا کینایه ائیییب گیلئی‌لنیر:
یاکاموز بو درددن آلیشیر، یانیر،
وطنین دردینی دریندن قانیر
اؤزونو وطنه قوربانلیق سانیر
الله دا تورکلرین حاقینی دانیر.
آنجاق هئچ واخت گله‌جه‌یه اومیدینی ایتیرمه‌ییب. اینانیر کی، چرخی-فلکین اویونو دایم بئله قالماز:
آزادلیق چؤرکه‌ده اولماسا اگر
چؤرکدن اولدی، هر نیه دیر.
هئچ واخت بئله قالماز، چرخین اویونو،
هله کی، تاپشیریب قوردا قویونو،
یاکاموز، یئتیشیب، اؤزگورلوک چاغی،
گول-چیچک آچمادا «آنا دیل» باغی.
حبیبین شعرلرینی اوخویاندا اوخوجو زهنینده ایده‌آل آذربایجانین جغرافییاسی جانلانیر و آذربایجانین شهرلرینی، داغلارینی، گؤللرینی، چؤل بایرینی آددیم-آددیم شاعر قانادییلا گزیب دولانیر، بلکه ده بیر داها اؤز وارلیغینی منیمسه ییر:
من ایگیدلر مسکنی، بابکله تومیریسین یوردویام
من خزرده - ماوی دنیزده داش‌لانان بیر توفانام
وار گونئیده قوشلاری اوچموش منیم اورمو گؤلوم
دوزقالاقدان باغری یانمیش بیر ده آذربایجانام.
بیر شهرده حبیب تورک اوشاغینین دیلی ایله مکتبین ایلک گونونده معلیمه‌یه درسلیکلرین باشقا دیلده اولدوغونا گؤره اعتراض ائدیر. جاواب اولاراق معلیمه اونا صمد بئهرنگینی اؤرنک توتوب دئییر: «یاشین چوخ اولسایدی، سن ده صمدلر کیمی بوغولوب اؤلردین».
و بو بیر گرچکدیر کی، شاعر ایندی گلیب صمدلر یاشینا دولوب، عصیان بایراغی قالدیریب...
آتام «پدر» اولدو! «مادر» ده آنا!
یاشیم آز اولسا دا، دؤزه بیلمدیم
نیه بیردن دؤنه دیلیمیز دئدیم؟!
معلم اؤزو ده چاشیب قالمیشدی
منی قاندیرماغا، چوخلو چالیشدی.
دئدی: «سن اؤزونو چوخ اوزمه، گولوم
ازلدن اولوبدور بیزلره ظلوم
«صمد» ده سن دئین سؤزلری دئدی
او اوزده‌ن بو سؤزون کتگین یئدی!
یاشین چوخ اولسایدی سنین ده یقین،
بوغولوب اؤلردین «صمد»لر تکین
***
یئنی بابک بیزه لازیمدی بو غمدن قورتاراق
یاکاموز، یوخسا اینانما، ناغیل ایله غزله.
***
ساخلا منیم سؤزلریمی،
بلکه بیر گون دیله دوشدو
چوخ گؤزللر گلین اولدو،
یازیق سارا سئله دوشدو
پارچالاندی آذربایجان
نئچه الده‌ن-اله دوشدو
یاشیل باش سونالار اوچدو
اورمودان گؤی گؤله دوشدو
اینسانلیغین کاروانی
آزدی یولون، سئله دوشدو.