آذربایجان پوئزییاسینین تانینمیش نماینده‌سی محستی گنجوینین ادبیات تاریخیمیزده اؤزونه مخصوص یئری وار.

شاعره‌نین ادبی شخصیتی شرق قادینینین فیکیر و معنوی آزادلیغینین پارلاق تجسمو کیمی غرب شرقشوناسلارینین اثرلرینده چوخ یوکسک دیرلندیریلیب. اونون یازیب-یاراتدیغی دؤوردن ۹۰۰ ایل کئچمه‌سینه باخمایاراق، شعیرلری بو گون ده اوخوجولارینا ذؤوق وئریر، دونیانین گؤزللیکلرین‌دن ایلهام آلماغا چاغیریر. مهستی خانیم آذربایجان ادبیاتینین چیچکلندیی بیر دؤورده یاشاییب کی، بو دؤورده نظامی، خاقانی کیمی داهی صنعتکارلار یازیب-یارادیبلار.

مهستی اؤز دؤورونون هومانیست پوئزییاسی ایله یاخیندان باغلی اولدوغون‌دان اینسانی، اونون گؤزللیینی، ایستک و آرزولارینی ایفاده ائدیب، اونون حیات عشقینه، دویغولارینا براعت قازاندیریب. روبای ایله نفس آلان، اونونلا یاشایان محستی «منیمسه کبینیم بیر روبایدیر» – دئییر. شاعره‌نین گونوموزه قدر گلیب چاتان روبایلری هم آیری-آیری ادبی تزکیره‌لرده، هم ده چوخسایلی الیازما توپلولارین‌دا اؤزونه یئر تاپیب.

تیمور کریملی - آمئا-نین حقیقی عضوو: - «محستی گنجوی بیر رنسانس شخصیتی کیمی هرطرفلی شخصیت ایدی. یعنی، او تکجه شاعر دئییل، عینی زاماندا دؤورونون گؤرکملی موسیقیچیسی و شاهماتچیسی ایدی. آذربایجان تاریخینده ایلک شاهماتچی قادین کیمی محستینین آدینی چکیرلر. اونون شعرلرینده، روباعیلرینده شاهماتلا باغلی تئرمینلر و اویون نؤعلری واردیر کی، بو دا اونون شاهماتی چوخ گؤزل بیلدیینین ثبوتودور».

صنعتکارین آذربایجان پوئتیک فیکرینده‌کی بنزرسیز یئریندن، ادبیاتیمیزین اینکیشافینداکی خیدمتلریندن، زنگین یارادیجیلیق آختاریشلاریندان صحبت آچارکن اونون نه قدر ایستعدادلی شخصیت اولدوغونو گؤروروک. گؤرکملی شرقشوناس هئلموت ریترین آردینجا فریتس مئیئر شاعره‌نین ارثینی توپلایاراق، آلمان دیلینه ترجومه‌سی ایله بیرگه چاپ ائتدیریب. لاکین کئچن عصرین ۶۰-جی ایللریندن سونرا آذربایجاندا مهستی ارثینین چاغداش علمی سوییه‌ده اؤیرنیلمه‌سی، ترجومه‌سی و نشری بؤیوک ووسعت آلیب.

صنعتکارین بیرباشا واریثی، گنجه ادبی موحیطینین یئتیرمه‌سی، خالق شاعری نیگار رفیبیلینین ترجومه‌لری ایله مهستی روباعیلری آذربایجاندا داها دا پوپولیارلاشاراق، بو بؤیوک صنعتکار حاقیندا بیر سیرا علمی و بدیعی اثرلر یازیلیب. مهستی گنجوینین ۹۰۰ ایللیک یوبیلئیینین یونئسکو خطی ایله بین الخالق سوییه‌ده قئید ائدیلمه‌سی ایسه آذربایجان‌دا ادبی-مدنی ارثیمیزه نه قدر یوکسک قایغی و دقت گؤستریلمه‌سینین بیرباشا ثبوتودور.