کولت. آذ گونئی‌لی یازار اومید نجارینین ترجمه ائتدیی صادق هدایتین"اوچ داملا قان... "- حکایه‌سینی تقدیم ائدیر:

دونه‌ن منی آیری اوتاغا کؤچوردولر. گؤره‌سه‌ن، ناظیمین دئدیی کیمی تمیز توختاییب گلن هفته‌یه آزاد اولاجاغام‌می؟ گؤره‌سه‌ن، حقیقتا خسته لنمیشدیم‌می؟

بیر ایل اولار... بو بیر ایل عرضین‌ده چوخ‌لو ایسرار ائتمییمه باخمایاراق منه کاغیذ و قله‌م وئرمک‌دن ایمتینا ائدیردیلر. همیشه اؤز-اؤزومه دئیردیم کی، الیمه کاغیذ و قله‌م دوشه‌ن زامان چوخ‌لو یازیلار یازاجام... اما دونه‌ن آغزیمی آچمامیش کاغیذ و قله‌م گتیردیلر: منیم آرزولادیغیم شئیی... او شئی کی، بورا کیمی اینتیزار چکیردیم. اما نه فای‌دا! دونه‌ن‌دن نه قدر دوشونوره‌م، یازماغا آغلیما بیر شئی گلمیر. سانکی بیر شخص الیمی توتوب و یا قولوم کئییییب. ایندی دقت یئتیریرم، کاغیذ اوستون‌ده چکدییم قارماقاریشیق خطلر آراسین‌دا اوخونولاسی تکجه یازی "اوچ داملا قان"دیر.

***

نسیم ماوی گؤی اوزونون، یاشیل باغچالارین، تپه‌نین اوستون‌ده آچیلمیش گوللرین اترینی بورا قدر گتیریردی. اما نه فای‌دا؟ داها من هئچ ندن لذت آلا بیلمیرم. بونلارین هامی‌سی شاعرلر و کؤرپه‌لر کیمیدیرلر، بوتون عؤمورلرینی اوشاق کیمی قالا بیلیرلر، بو، یاخشی‌دیر. بیر ایلدیر کی، بوردایام. گئجه‌دن سهردک پیشیک سسینه گؤره اویاغام. بو واهیمه‌لی زاریمالار، اورکاغری‌دان ناله‌لر منی جانا گتیریب، سحرین گؤزو آچیلمامیش بیر ده بو لعنته گلمیش اینیئک‌سییا...

بورادا اوزون گونلر و قورخولو ساعتلار ایچین‌ده یاشامیشام. یای گونلرین‌ده زیرزه‌می‌ده ساری گئییمیمیزله توپلاشیریق و قیش‌دا باغچانین اؤنون‌ده گونش آلتین‌دا اوتوروروق. بیر ایلدیر کی، بو قریبه آداملارین ایچین‌ده یاشاییرام. بیزی بیر-بیریمیزه باغلایان هئچ بیر اورتاق جهت یوخ‌دور. من یئردن-گؤیه قدر اونلاردان فرق‌لییه‌م، اما بو آداملارین ناله‌لری، سوکوتلاری، سؤیوشلری، آغلاشمالاری، گولمکلری همیشه منیم یوخولاری‌می کابوسلارلا دولدورور.

...گئجه یئمیینه هله بیر ساعت قالیر، همین شابلون یئمکلر: سوپ، قاتیق، سود دویو، پلوو، پئن‌دیر-چؤرک، او دا "اؤلمه-دیریل" قدر. حسنین بوتون آرزوسو بودور کی، بیر قازان ات سویونو دؤرد ادد چؤرکله یئسین. اونا مزونیت واختی چاتان‌دا، کاغیذ-قله‌م یئرینه گرک بیر قازان ات سویو وئرسینلر. او دا بورانین خوشبخت آداملارین‌دان بیری‌دیر. کیچیک بویو ایله، آخماق گولوشلری، یوغون بوینو، کئچل باشی و یارالی اللریله هامبال‌لیق اوچون یارانیب. اگر مممد علی آخشام یئمیینین باشین‌دا دورماسای‌دی، حسن هامیمیزی آجین‌دان او بیری دونیایا گؤندرمیش‌دی. اما مممد علی ده بو دونیانین آداملارینا تای‌دی. نه دئییرلر دئسینلر، لاکین بوراسی عادی اینسانلارین دونیاسی خاریجین‌ده، بامباشقا بیر یئردیر. بیر هکیمیمیز واردی، هئچ نه بیلمیر. اونون یئرینه اولسایدیم بیر گئجه هامینین یئمیینه زهر قاتیب وئرردیم کی، یئسینلر. او زامان سحر-سحر باغین اورتاسین‌دا علی‌می بئلیمه قویاراق اؤلولره تاماشا ائدردیم.

منی بورا گتیره‌ن‌ده احتیاط ائدیردیم، مبادا منی زهرله‌سینلر. مممد علی یئمیینجه یئمه‌یه علی‌می ده وورموردوم. منی اؤلدورمه‌یه گلیبلر دئیه گئجه‌لر دیک‌سینه‌رک یوخودان اویانیردیم. بونلار هامی‌سی نه قدر اوزاقلاشیب ایندی من‌دن... همیشه همین آداملار، همین یئمکلر، همین ماوی اوتاق... ایکی آی اؤنجه بیر دلینی هئیأتین آشاغیسینداکی زین‌دانا سالمیش‌دیلار. سینیق ساخ‌سی پارچاسییلا اؤز قارنینی یارمیش‌دی، باغیرساقلارینی اللری ایله اوینادیرمیش. دئییردیلر قسساب ایدی. قارین یارماغا اؤیرشمیش‌دی. اما او بیری‌سی دیرناغی ایله اؤز گؤزونو چیخارمیش‌دی. اللرینی آرخادان باغلامیش‌دیلار. چیغیریردی، قان گؤزون‌ده قوروموش‌دو. من بیلیرم بونلارین هامی‌سی ناظیمین ایشی‌دیر. بورانین آداملارینین هامی‌سی بئله دئییل. بونلارین چوخو اگر موالیجه اولونوب، مزونیته گئت‌سه‌لر، بدبخت اولاجاقلار. مثلاً، بو سوغرا سلطان قادینلار بؤلمه‌سین‌ده‌دیر: ایکی-اوچ دفعه قاچماق اوستون‌ده توتولوب. قوجا آرواددیر، اما اوزونه دیواردان تورپاق سورتور.شام‌دان تورپاغی ایسه سورمه‌سی‌دیر. اؤزونو اون دؤرد یاش‌لی قیز زنن ائدیر. موالیجه اولون‌سا و گوزگوده اؤزونه باخ‌سا، اؤلر. هامی‌دان بئتر بیزیم تاغی‌دیر کی، ایستییردی دونیانی آلت-اوست ائل‌سین. قادین بدبخت‌لیک گتیره‌ن‌دی و دونیانی تمیز ساخلاماق اوچون گرک قادینلاری اؤلدوره‌سه‌ن دئیه دوشونمه‌سینه باخمایاراق سوغرا سلطانا آشیق اولوب. بونلارین هامی‌سی ناظیمین ایشی‌دیر. او، بوتون دلیلرین اوزونو آغ ائل‌ییب. او، بؤیوک بورنو و کیچیک گؤزلریله همیشه کوکنار آغاجینین آلتین‌دا آددیملاییر. هردن اییلیر و آغاجین آلتینا باخیر. هر کیم اونو گؤرسه، اؤز-اؤزلویون‌ده دئیر: نه فاغیر آدام‌دی! دلیلرین آراسینا دوشوب. اما من اونو تانیییرام. من بیلیرم آغاجین آلتینا اوچ داملا قان تؤکولوب. پنجره اؤنون‌دن بیر قفس آسی‌لی‌دیر، قفس بوش‌دور، چونکی پیشیک بولبولونو توت‌دو. اما او، قفه‌سی بوش اولاراق قویوب کی، پیشیکلر قفس آدینا گل‌سینلر و او، پیشیکلری توتوب اؤلدورسون. دونه‌ن بیر بوز پیشیی قووالادی، حیوان پنجرینین اؤنون‌ده‌کی کوکنار آغاجین‌دان یوخاری قالخان‌دا، قاپینین آغزین‌دا گؤزت‌چییه دئدی کی، اونو سلاحلا وورسون. بو اوچ داملا قان پیشیین‌دیر. اما اؤزون‌دن سوروش‌سان دئیر: حاق قوشونون‌دور.

بونلاردان داها قریبه‌سی منیم قونشوم عباس‌دیر. ایکی هفه‌دیر کی، گلیب. منیمله چوخ یاخین‌دیر. اؤزونو پیغمبر و شاعر بیلیر. دئییر هر ایش، خصوصیله پیغمبرلیک تالئیه باغلی‌دیر. کیمین بختی آیدین اولسا، بیر شئی قانماسا بئله، ایشی دوزه‌له‌جک‌دیر. اما دونیانین داهی‌سی اولسا و بختی گتیرمه‌سه، اونون گونونه دوشه‌جک‌دیر. او اؤزونو ماهیر تارزه‌ن حساب ائدیر. بیر تاختا اوستونه سیم چکه‌رک اؤز عالمین‌ده تار دوزلدیب و بیر شئیر ده یازیب کی، هر گون منه سککیز دفعه اوخویور. دئیه‌سه‌ن، ائله بو شئیره گؤره اونو بورا گتیریبلر. بیر قریبه شئیر یازیب:

یئنه آخشام اولدو، هئییف

دونیا باش‌دان-آیاغا قارال‌دی،

بوتون مخلوقلار اولدو آرام،

تکجه منیم ایزتیراب و قمیم آرت‌دی.

دونیانین مزاجین‌دا خوشلوق یوخ،

اؤلوم‌دن باشقا قمیمه یوخ الاج،

آنجاق او کونج‌ده

کوکنار آغاجینین آلتین‌دا

تؤکولوب یئره اوچ داملا قان.

داوامی وار