Axar.az
یوخاری
16 اوکتیابر 2019


صفوی شاه ایسماییلین ایلک مغلوبیتی حاقین‌دا روایت

آنا صحیفه ادبیات
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

روایته گؤره شاهزاده سلیم هله ترابزون والیسی اولدوغو زامان صفوی حکمداری شاه ایسماییل ختاینین عثمانلی دؤولتینه قارشی بؤیوک تهلوکه اولدوغونو دویور و واخت‌آشیری اونون حاقین‌دا معلومات توپلاماغا باشلاییر. اما خفییه‌لرین گتیردیکلری خبرلر اونو، ندنسه، تام قانع ائتمیر - بیلاواسیطه اؤزو شاه ایسماییل ختای ایله گؤروشمک، صحبت ائتمک، ضعیف و گوجلو طرفلرینی اؤیره‌نمک ایستییر. اما نئجه؟

شاهزاده سلیم بیلیر کی، شاه ایسماییل ختاینین ایکی بؤیوک توتقوسو وار: شعیر و شاهمات! فیکیرلشیر کی، شعیر صفوی حکمدارینین درگاهینین قاپیلارینی آچماغا، شاهمات ایسه صحبته یارایا بیلر. و چوخ کئچمیر کی، دوشونوب، دوشونوب، غیری-عادی، او واختا قدر ادبیات‌دا بنزری اولمایان بیر شعیر یازیر:

سانما شاهیم / هر کسی سن / صادقانه / یار اولور،

هر کسی سن / دوست‌مو ساندین / بلکه اول / اغیار اولور.

صادقانه / بلکه اول / عالم‌ده / سردار اولور،

یار اولور / اغیار اولور ، / سردار اولور، / دیلدار اولور.

شعیرین اساس مزیتی بوندان عبارت‌دیر کی، هر میصراعنین بیرینجی سؤزلرین‌دن بیرینجی، ایکینجی سؤزلرین‌دن ایکینجی، اوچونجو سؤزلرین‌دن اوچونجو، دؤردونجو سؤزلرین‌دن دؤردونجو میصراع آلینیر.

شاهزاده سلیم یازدیغی شعیرین شاه ایسماییل ختاینین دقتینی چکجیینه امین اولدوقدان سونرا درویش قیافتی گئیینیب، تبریزه اوز توتور. ایکی اؤتوب، اوچ دئیه‌ن گونو، گونورتا نامازیندان بیر آز کئچمیش یئتیشیر شاه سارایینین اؤنونه. ساغینا-سولونا باخماغا ماجال تاپمامیش قوللوقچولار باشینین اوستونو آلیرلار:

- بابا درویش، بورا نیه گلمیسن؟

شاهزاده سلیم:

- شاها هدییه گتیرمیشه‌م، - دئییر.

قوللوقچو سوروشور:

- هانی؟

شاهزاده الین‌ده‌کی کاغیذی قوللوقچویا اوزادیر.

قوللوق‌چو دئییر:

- شعیر؟.. بیرینجی دفعه‌دیر بئله هدییه گؤروره‌م. ایندی من بونو نه ائدیم؟

شاهزاده سلیم دئییر:

- هئچ نه... چاتدیر شاها...

سونرا شاهزاده سلیم شئیرین سیررینی قوللوقچویا باشا سالیر.

قوللوق‌چو شعیری گؤتوروب گئدیر، آرادان هئچ اوچ-بئش دقیقه کئچممیش گئری قاییدیر و دئییر:

- بابا درویش، شاه سنی گؤرمک ایستییر.

شاهزاده سلیم سارایا داخیل اولور.

شاه ایسماییل ختای اونو احتیراملا قارشیلاییر و تورک دیلینده ترته‌میز تبریز شیوه‌سی ایله سوروشور:

- بره درویش، هاردان گلوب، هارا گئدیرسون؟

شاهزاده سلیم ده، حؤرمت علامتی اولاراق، تبریز شیوه‌سینده جواب وئریر:

- قزویندن گلوب، قارصا گئدوره‌م.

شاه ایسماییل ختای یئنه سوروشور:

- یول‌دا-ایزده نه وار، نه یوخ؟

شاهزاده سلیم دئییر کی، امین-آمانلیقدیر، همتینین سایه‌سینده قوللارین فرخنده حال‌دور.

بو سؤزدن شاه ایسماییل ختاینین خوشو گلیر، کئفی دورولور و دئییر:

- یازدیغون شعیری چوخ بیندیم. دیله مندن نه دیلرسه‌ن!

شاهزاده سلیم ایشلرین قایداسین‌دا گئتدیینی گؤروب، مطلب اوستونه گلیر:

- شاهیم، من ائشیتمیشه‌م کی، سیز چوخ گؤزل شاهمات اویناییرسینیز. اگر واختینیز و هوسینیز اولسایدی...

شاه ایسماییل ختای دئییر:

- بره درویش، اگر شاهمات اویناماغون دا شاعرلیون کیمی‌دوسه، نه خوش!.. - الینی الینه وورور: - شاهمات گتیرین!

شاهزاده سلیم اویونو اوزادیر کی، گئن-بول صحبت ائلیه بیلسین...

نهایت، شاهزاده سلیم اویونو اودور. شاه ایسماییل ختای دئییر:

- یولدان گلموسن. یقین یورولموسان. ایندی سارایدا سنه بیر اوتاق آییراجاقلار. دینجه‌لرسه‌ن. صاباح یئنه اوینایاریق. - سونرا یانین‌داکی اعیانلارا ساری چؤنور: - درویشه مین عدد ده قیزیل پول وئرین...

شاهزاده سلیم دئییر:

- شاهیم، من بیر درویش بابایام. قیزیل نییمه لازیم‌دیر؟

شاه ایسماییل ختایی تاکید ائدیر:

- بو جور ایشلر انامسیز اولمور. گؤتور. شعیرون و شاهماتون بخشیشیدور...

سحریسی گون قوللوقچولار بابا درویشی شاه ایسماییل ختایینین یانینا گتیرمه‌یه گئدنده گؤرورلر کی، اوتاغیندا یوخدور. تبریزین کوچه-بازارلارینی آختاریرلار، قارسا، قزوین یولونا چاپار گؤندریرلر - گؤردوم دئیه‌ن اولمور. ناعلاج قالان شاه ایسماییل ختایی:

- بره درویش، شاهی دا اودارلارمی؟ - دئمکله هیرسینی بیرتهر سویودور.

بو اونون آلدیغی ایلک ضربه - ایلک مغلوبیت ایدی...

* * *

شاهزاده سلیم ۱۵۱۲-جی ایل آپرل آیینین ۲۴-ده تاختا چیخیر، تخمیناً ایکی ایللیک حاضرلیقدان سونرا صفوی حکمداری ایله چالدیران‌دا اوز-اوزه گلیر و ظفر چالیر. او، شاه ایسماییل ختاینی ده گؤتوروب تبریزه گئدیر. سکبانباشی بال یئمز اوسمان آغایا شهرین گیرجیین‌ده‌کی نهنگ چینار آغاجینین یاخینلیغین‌داکی بیر یئری قازماسینی امر ائدیر. همین یئردن - چالادان بیر کیسه قیزیل پول چیخیر.

یاووز سلطان سلیم قیزیل کیسه‌سینی شاه ایسماییل ختاییه وئریر:

- بو سنین‌دیر.

شاه ایسماییل ختای دینمیر و یاووز سلطان سلیمین نئچه ایل اول شاهمات‌دا اودوزدوغو همین بابا درویش اولدوغونو باشا دوشور...

تاریخ
2019.07.16 / 14:24
مولف
آینورا مممدووا
شرح لر
دیگر خبرلر

یوسیفی میصرده گر آلدی زولیخا نقده... - ناتوان‌دان

گؤزلریم‌ده گؤرونور هر آغرینین ال ایزی - شعر

آیریلیق نه یامان درد ایمیش، آمان!- شعیر

باغینی درمیش، آپارمیش بو یازیق شهریارین- غزل

بیلمیرسن،ایندی هاردایام؟.. - شعر

یولداشی اؤلن قادینلار ۲۵ یاشین‌دا قوجا اولاردی - شعر

بیر گون مندن ساری داریخاجاقسان - شعر

آغلاماییم نئیلییم، چون گؤوده‌دن جان آیریلیر- قز

من اؤزوم بیلیرم نچییه‌م، نیه‌م... - شعر

بو گون واختیم یوخ‌دو، بو گون اؤلوره‌م... - شعر

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla