۱۱:۱۹
گونئی آذربایجانین تانینمیش صنعتچیسی، مشهور «آیلان» رقص گروپونون بدیعی رهبری توحید حاجیبابایینین Kult.az-آ مصاحبهسی:
- آذربایجان رقص صنعتی بارهده دوشونجهلرینیزی بؤلوشردینیز...
- آذربایجان رقصی دنیانین ان قدیم فولکلور صنعت نؤولریندن بیریدیر. قوبوستان قایااوستو رسملرینده ده بیز بونون اعیانی ثبوتونو گؤروروک. ۷ مین ایله یاخین تاریخی اولدوغو گومان ائدیلیر. ایندینین اؤزونده بئله ریتمیک پلاستیک حرکتلر افاده ائدن اینجهصنعت نؤوونه چئوریلیب. میللی رقصیمیز درین معناسی اولان دنیا رقصلریندندیر.
- ماراقلیدیر، رقص آنلاییشی نئجه میدانا گلیب؟
- لاپ قدیمده رقص ائتمک ضرورتدن میدانا چیخمیشدی. اولو بابالاریمیز بدهنلریندهکی انرژینی خارج ائتمک اوچون اویناییردیلار. سویوغا داوام گتیرمک اوچون، یاخود دا اکین-بیچین مؤوسومونده انسانلار بیر یئرده رقص ریتواللاری حیاتا کئچیریبلر. ایندی ایسه اینجهصنعتین بیر نؤوونه چئوریلیب. گئتدیکجه دییشیب، انکشاف ائدیب. ایندی خانیم و بی رقصلری وار. بو جور رقصه بعضی اؤلکهلرین مدنیتینده راست گلینسه ده، بیزیم رقصلردهکی کیمی دئییل. آذربایجان رقصلرینده کیشی اوبرازی ایگید، خانیملار ایسه عشوهلی و نازلی تقدیم اولونور.
- میللی رقصلریمیزده هر حرکتین اؤز معناسی اولدوغو دئییلیر…
- بلی. رقصلریمیزین درین و فولکلور معناسی وار. کیشی رقصلرینده قارتال دوروشونا بنزهیهن حرکتلر خاراکتریکدیر. یعنی، الی آچیب، بیلکدن سیندیریب، بارماقلار بیر-بیرینه یاپیشیق شکیلده توتماق و باشی سینهدن یوخاری قالدیرماقلا رقص حرکتلری اجرا اولونور. بئلهلیکله، مغرور قارتال، یاخود جنگاور اوبرازی یارانیر. خانیملارین رقصی ایسه قوش حرکتلرینی خاتیرلادیر. یعنی، نازلی-عشوهلی اوبراز خاراکتریکدیر. بیزیم رقصیمیزده اولان پتنسیال دنیا رقصلرینده یوخدور. آذربایجانلی اولدوغوم اوچون دئمیرم، بونو پشکار کیمی قید ائدیرهم.
بیزده «بئشداش» رقصی، یاخود «آرادان» رقصی وار. قدیم میللی اویونلاریمیزی رقص شکلینده قورموشوق. یاللی رقصلرینی وورغولاماق ایستردیم. بیزیم «توولاما» رقص نمرهمیز وار. بو رقصی اورمودا قاراپاپاقلارین «توولاما یاللی»سیندان گؤتورموش، صحنهده دفعهلرله ایفا ائتمیشیک. همچینین، «آزدا»، «شایلان»، «کؤچری»، «قایتاغی»، «شنلیک»،«آتیشما»، «بایلان» کیمی رقص نمونهلریمیز وار.
- «آیلان» قروپو حاقیندا معلومات وئرردینیز…
- من تبریزدنهم، کیچیک یاشلاریمدان رقصله مشغولام. اؤزوم اختصاصجا مهندسهم. تهران اونیورسیتتینده و امیر کبیر اونیورسیتتینده عالی تحصیل آلیمیشام. لاکین پشکار رقصله مشغول اولماغی سئچمیشهم. ائله اولدو کی، ۲۰۰۷-جی ایلده تهرانا گلدیم و رقص گروپونون دا اساسی او زماندان قویولدو. فعالیتیمیز حاضردا داوام ائدیر. اساس شعبهمیز تهراندادیر. ایراندان خارجده آمریکا، کانادا، آلمانیا و اینگیلترهده شعبهلر یاراتمیشیق. باکیدا دا فعالیت گؤسترمک نیتیمیز وار.
- نه اوچون «آیلان»؟
- دیلیمیزده «آیلان» سؤزونون بیر نئچه معنا چالاری وار. آیلان، اصلینده، «فیرلانان آی» دئمکدیر. بو آدی من استادیم، بؤیوک دیلچی عالیم ناصر منظورینین ایستیی ایله سئچمیشهم. درین فولکلور معناسینا گؤره... آیین فولکلور صنعتیمیزده قدیم کؤکلری و رمزی معناسی وار. آی کولتو بیزیم مدنی ارثیمیزده هر زمان مقدس ساییلیب. حتی «آذربایجان» سؤزونده «آی» وار. «آذ» کلمهسی «خوش تالع» آنلامی داشیییر. آلاتورانلیقدا و صبح زمانی آز حاللاردا آی، اولدوز و گونش گؤیده گؤروشور. بو مقام همهن «آذربایجان» کلیمهسینده اولان «آذ» سؤزودور و بو خوش تالعنی گؤستریر. بوندان باشقا فضادا فیرلانان سما جسملرینی قید ائتمک ایستردیم. بورادا دا بیر آیلانماق واردیر. یوخاریدان آشاغی باخساق، آیین حالتینی گؤرمک اولور. اوبرازلی دئسک، پالتاری آچیلیر و آی یئرین اوزرینده گؤرسنیر. بو وضعیته «آیلانیر» دا دئییریک. ائله بیل کی، یئر اوزرینده آی بیر سیموولدور و یوخاریداکی مقدسلیگی یئر اوزرینه گتیریب. بو جور ده آنلاماق اولار. یاخود دا قدیم پهلوانلار گولشهن زمان بیر-بیرینین دؤورهسینده فیرلانیردیلار. بو حالا دا «آیلانماق» دئییلیردی. امر شکلینده ده استفاده ائتدییمیز «آیلان» سؤزو وار، یعنی بیر آز آیا باخ و آیدین اول.
- گروپونوز آدلی-سانلی فستیواللارا دا قاتیلیب، هر زمان دا اوغور قازانیب...
- رقص گروپلاری ایچینده «آیلان» گروپو ان چوخ دانیشیلان گروپلاردان بیریدیر. خارجی اؤلکهلرده کئچیریلهن تدبیرلرده، بینالخالق مسابقهلرده هر زمان نائلیتلر قازانیب. پاریسده، پراگادا، ویانادا، روسیادا، کازان، سانکت-پتربورگدا، بولقاریستان و ایتالیادا کئچیریلهن فستیواللاردا بیرینجیلیک قازانمیشیق. ایسپانیادا ایکینجی یئر، باتومیده ایسه ۳–جو یئر الده ائتمیشیک. بوندان باشقا دوبایدا و قازاخیستان اکسبو-دا پرفورمانسیمیزی قید ائتمک ایستردیم.
- حاضردا نئجه فعالیت گؤستریرسینیز؟ رقص اؤیرهنمک ایستهیهنلر هانسی یاشدان اعتباراً سیزه مراجعت ائدیرلر؟
- بیزیم تهراندا بیر چوخ شعبهمیز وار. اوغلانلار، قیزلار و اوشاقلار مختلف آیری گروپلاردا درس کئچیرلر. خانیملار اوچون خانیم معلملر، کیشیلر اوچون ایسه کیشی معلملریمیز اونلارا رقص صنعتینین سیرلرینی اؤیرهدیر. اوشاقلاری ۵-۶ یاشدان قبول ائدیریک. رقص اوشاقلار اوچون لازملی بیر فعالیت نؤوودور. حرکتده اولورلار، معنوی قیدا تاپیرلار، سوسیال محیطه اویغونلاشیرلار، میللی-معنوی دیرلریمیزی یاشادیرلار. یعنی رقصین اوشاقلار اوچون فایداسی بؤیوکدور.
- قیزلاردان عبارت رقص گروپلاری دا وارمی؟
- بلی وار. لاکین ایرانداکی شرایط سببیندن کلیپلرینی پایلاشا بیلممیشیک. یوتوب کانالیمیزا دا یئرلشدیرمدیک. آی یاریم بوندان اؤنجه قیزلاردان عبارت کنسرتیمیز اولدو. ۶ یاشدان ۵۰ یاشا ۶۰ نفرلیک رقاصه صحنهده پرفورمانس نمایش ائتدیردی.
- کلیپ چکدیردیینیز یئرلر ده ماراق دوغورور…
- کلیپلریمیز ده چوخ اؤنملیدیر و رقصین مضمونونا اویغون اولان یئرلرده چکیریک. خوروگرافلارین وئردیی قورولوشدان آسیلی اولاراق، بعضی گؤرونتولر داغدا و طبیعتده چکیلیر. بو کلیپلر «آیلان»این اؤزل ایشلریندندیر. زیروهلرده چکدیردییمیز رقص نمرهلرینی خصوصیله وورغولاماق ایستردیم. ساوالان، دماوند زیروهسینده چکیلیشلریمیز اولوب. ساوالانا ۴۲ نفردن عبارت بیر هیئتله گئتمیشدیک. ۲۲ نفرله ایکی ایل بوندان اؤنجه دماوندده اولموشدوق. چالیشمیشیق کی، هر یئرده بیر یادیگار قویاق. باشقا رقص گروپلاریندا بئله طبیعت رقصلری یوخدور. باکیدا اولان رقص گروپلاریندا دا بو اؤزللیکلری گؤرممیشهم. یعنی طبیعت رقصلری «آیلان»این اؤزللیکلریندن بیریدیر.
- داغدا رقص ائتمک چتین دئییل؟
- داغ حرکتلیلیک باخیمیندان رقص اوچون اؤنملیدیر. آیاقلارین گوجلهندیرمهسینی بیر نؤو مشق ائلتدیریر. فورمادا ساخلاییر. یوکسکلیکده اکسیژن آز اولور. بئله بیر شرایطده اورادا نهاینکی رقص ائتمک، حتی نفس آلماق بیر آز چتیندیر. لاکین بونا باخمایاراق، بیز رقصی سئویریک و داغلاردا، طبیعتده اولماغی اوستون توتوروق.
- آذربایجانین قدیم خالق رقصلرینه یئنی قورولوش وئردیینیز دئییلیر…
- بیز صنعتکارلار فولکلوروموزو ساخلاماق شرطی ایله یئنی، معاصر طلبلره اویغون ایشلر ده گؤرملیگیک. صنعتیمیزی بو مدرن دنیایا گتیرملیگیک. هر ایش «کوپیا» اولا بیلمز. صنعتکار اؤز قورولوشو ایله بو صنعته یئنی بیر نفس گتیرمهلیدیر.
- قوزئی آذربایجان صنعتچیلری ایله علاقهنیز وارمی؟
- باکیدان خانلار، ائلنور، افقان و روفت معلمله اوزون ایللردیر دوستلوق و پشکار مناسبتیمیز وار. اونلار دا چوخ گؤزل ایشلییرلر. باشقا آذربایجان صنعتچیلرینین ایشلرینی ده ایزلییرم و ذوق آلیرام. مناسبتلریمیز یاخشیدیر. بیز اونلارین، اونلار دا بیزیم ایشلریمیزی ایزلییرلر. هر ایکی طرف عینی فولکلورون داشییجیسیدیر. اودور کی، بیرگه چالیشمالاریمیز وار. مناسبتلریمیز یاخشیدیر و گئتدیکجه داها دا انکشاف ائدیر.
- آذربایجاندا چیخیشلارینیز اولوبمو؟
- یئددی ایل بوندان اؤنجه باکیدا اولموشوق. یئنه ده گلمیی دوشونوروک.
- گنجلرین رقصه هوسی نئجهدیر؟
- تهراندا، تبریزده، زنجاندا، اردبیلده، اورمودا چوخ یاخشیدیر. حتی تهراندا «آیلان» گروپوندا چالیشان چوخ یاخشی صنعتچیلریمیز وار. گروپوموزدا چالیشان معلملرین بعضیلری تورک دئییل. اما بو صنعتی سئویرلر، ایشلییرلر. گروپوموزدا معلملیک ائدیرلر، اؤز طلبهلری وار. چیخیشلاریمیزدا اشتراک ائدیرلر. بیزیم رقصیمیزی سئویرلر. نهاینکی ایراندا، دنیادا سئویرلر.
- ائل صنعتینده، تویلاردا رقصلریمیزه اولان مناسبتدن راضیسینیزمی؟
- آذربایجان رقصی بیر آز چوخ معاصرلشیب. تکنیکی اولوب. اصلینده میللی رقصلریمیز چوخ چتیندیر. بو رقصی گؤزل ایفا ائتمک اوچون گرک ایدمانچی اولاسان. او سادهلیکده دئییل کی، تویلاردا دا پشکار شکیلده هامی اوینایا بیلسین. آسان دئییل. هامیلیقلا یوکسک سوییهده ایفا اولونماسی چتین مسئلهدیر. بیر رقاص اوزرینده چوخ ایشلهمهلیدیر. هم تکنیکی حرکتلری اؤیرهنمهلیدیر، هم بدن پلاستیکاسینین اوزرینده دائم چالیشمالیدیر.
