آلبان مدنیتی آذربایجان مدنیتینین بیر پارچاسی‌دیر. خریستیان‌لیغی قبول ائتمیش، اما تورک کیملیینی قورویان مدنیتیمیزین بیر حیصه‌سی‌دیر.

Kult.az خبر وئریر کی، بو سؤزلری تاریخ‌چی عالیم، دوسنت زاور علیئو قید ائدیب.

«شکیل‌ده گؤردویونوز (فوتولار یازینین سونوندا تقدیم ائدیلیر – رئد.) بو قدیم عابده آلبان کیلسه‌سینین قالیقلاریدی. بیدییز معبدی - شکی رایونون بیدییز و باش کونگوت کندلری یاخینلیغیندا یئرلشن آلبان کیلسه‌سیدیر. کیلسه شیرینداشدان اینشا ائدیلمیشدیر. یاریمداغیلمیش وضعیتده اولان کیلسه واختیله یاریمدایروی تاغ فورمالی اؤرتویه مالیک اولموشدور. کیلسه‌نین اینتریری آرکا و نیشلرله بزدیلمیشدیر. آپسیدانین شمال طرفینده کیچیک کمکچی تیکیلی یئرلشیر. ۴-جو-۵-جی عصر آلبان کیلسه‌لری اوچون خاراکتریک اولان بیدییز معبدینین اورنامنت و فرسکالاری، معمارلیق اوصلوبو اونون تورک مدنیتینین بیر پارچاسی اولدوغونو ثبوت ائدیر. اوصلوبا گؤره داها چوخ ایسکیت طایفاسینا مخصوص اولدوغونو احتیمال ائدیره‌م. قدیم ایسکیتلر بوردا تانرییا عبادت ائدیردیلر. شامانلار بوردا ریتواللار اجرا ائدیبلر»، - او بیلدیریب.

عالیمین سؤزلرینه گؤره، کیلسه‌نین داغیلماسینا باخمایاراق، اونون پنجره و قاپیلارینین گونشه باخماسی گؤستریر کی، بو معبد خریستیان دینینه مخصوص اولسا دا، معمارلیق تورک کیملیینین اساسیندا قورولوب:

«بیدئییز معبدینین اینشاسیندا داغ داشلاریندان و اهنگ محلولوندان ایستیفاده ائدیلمیشدیر. حجمجه چوخ دا بؤیوک اولمایان بو معبد تیپیک آلبان - خریستیان-تورک معمارلیغیندان خبر وئریر.

بو کیلسه‌نین آلتیندا یئرآلتی یول وار. چوخ نادیر معبدلردن بیریدیر کی، یئرآلتی تونللر واسطه‌سیله بورا گئدیش-گلیش ممکن اولوب. معبد اراضی‌سینده اولموش نکروپوللار گؤستریر کی، بورادا راهیبلر دفن ائدیلیب. بیر نئچه سردابه‌نین ده قالیقلاری وار یاخینلیقدا.

۱۹۸۶-جی ایلده بیدئییز معبدی قیده آلینمیش و تدقیقاتا جلب ائدیلمیشدیر. آنجاق تعمیر و برپا ائدیلمه‌ییب».

عالیم مدنیت ناظیرلیینی بو عابده‌یه صاحب چیخماغا چاغیریب.