اصل بورچالی کیشی‌سی ایدی: اوزونون بوتون جیزگیلری، قالین سسی، یئریشی، بوی-بوخونو، ادالاری، قورورو ایله...

پافوس‌دان، پاتئتیکادان کنار، «نه موت‌لو تورکوم دئیه‌نه» ایفاده‌سینی ایشلتمه‌دن، ساده‌جه، تورکون کیملیینی وارلیغین‌دا داشییان و اؤز تیمسالین‌دا تورکه سئوگینی آرتیران، هوجئیره‌لرینه قدر بو میللتی تمثیل ائد‌ن کیشی...

آتسیزدی، بوزقیرسیزدی، قیلینج‌سیزدی، آنجاق اونو گؤره‌ن‌ده آت اوستون‌ده سانیردین، بوزقیر آلاچیغین‌دان ایندیجه چیخدیغینی دوشونوردون، قیلینج‌لی تسووور ائدیردین. چونکی روحو آتلی ایدی؛ چونکی سسی مین ایللرین او تایین‌دان، بوزقیردان قوپوب گلیردی؛ چونکی سؤزو قیلینج ایدی – تاریخیمیزه خور باخانلارین باغرینا درهال سانجیلیردی.

کیم نه دئییر-دئسین، تورک تاریخینی و تورک مدنیتینی – تانری‌چی‌لیغی، شامانیزمی روس عالیملرین‌دن گؤزل آراش‌دیران اولماییب: آنوخین‌دن، بارتولددان قومیلیووا قدر. او آیری مسئله کی، آراشدیردیقلارینین چوخو «اؤزلری اوچون‌دور»، بیزه تقدیماتلاری فرق‌لی‌دیر.

روسییانین علم-مدنیت اوجاغین‌دا تحصیلینی داوام ائتدیرمیش‌دی - سانکت-پئتئربورق‌دا. بلکه ده اوردان قایناقلانیردی تورک تاریخی بیلگیلری.

بو اؤلکه‌ده آنتروپولوگییانی موکممل بیله‌ن نادیر عالیملردن ایدی. اینسانین یارانماسی و اینکیشافین‌دا تورکلرین یئرینین هاردا اولدوغونو اونون قدر هیسس ائد‌ن ایکینجی عالیمه راست گلمدیم.

قریبه تالئییمیز وار بیزیم: تاریخ یاراتمیشیق، آنجاق تاریخی یازمامیشیق، یاراتدیغیمیز تاریخ چوخ واخت بیزی سئومه‌یه‌نلرین قله‌می ایله تاریخلشیب. ایندی بیزی سئومه‌یه‌نلرین قله‌می ایله یازیلان تاریخه ایستیناد ائتمک مجبوریتیندییک.

کره‌م معلم جانی، قانی ایله هیسس ائتدیی تاریخین قاران‌لیق صحیفه‌سین‌ده بزه‌ن او «منبع‌لردن» یان کئچمه‌یه مجبور اولوردو، اونلارا قارشی چیخیردی، تحریفلری دوزلتمک اوغرون‌دا چارپیشیردی – بزه‌ن فهمله، بزه‌ن قان یادداشی ایله تورک تاریخی سارایینین کرپیجلرینی یئرینه اوتوردوردو. بو زامان «منبع‌لرله ایشله‌یه‌ن» تاریخ‌چیلرله اوز-اوزه گلمه‌یه مجبور قالیردی. البته کی، «تاریخ علمی» باخیمین‌دان قارشی‌سین‌داکیلارین حاق‌لی چیخدیغی زامان دا اولوردو، آنجاق اونلار دا کره‌م معلمین «اوستونه گئده» بیلمیردیلر. چونکی کره‌م مممدلینین هان‌سی سوییه‌ده عالیم اولدوغونو گؤزل بیلیردیلر. اگر هیسس ائتدیینی دئییرسه، تاریخی بلگه‌سینی ده موطلق اورتایا قویاجاق – «ترس یازیلان» تاریخین اؤزونو دوز اوخوماقلا...

۷۰-دن آرتیق کیتابی وار: درس‌لیک، آراش‌دیرما، تدقیقات... کره‌م معلم نه زامان واخت ائتمیش‌دی بونلارا؟ آخی، او، هر زامان هر کسین یانین‌دا اولماغا، هامینین سوالینا هوسله جاواب وئرمه‌یه، حتی تاریخیمیز اوچون وئریلیشلر آپارماغا دا حاضر ایدی و ائدیردی.

«افقان» ایدی – ۳ ایل افقانیستان‌دا خیدمت ائتمیش‌دی، بیر دفعه ده اولسون، اونون «افقان»لیغین‌دان ایستیفاده ائتدیینی و گذشت ایستدیینی گؤره‌ن اولمادی. اما بو خیدمت اونون کاراکتئرین‌ده ایز بوراخمیش‌دی: آخی، اصل عسگر دؤیوش یولداشلارینی هئچ واخت تک قویمور!

کیمینله اونسیت قوروردوسا، قیسا مدت‌ده اوندا درین ایز بوراخیردی، سئوگی‌سینی قازانیردی. آنجاق بونا گؤره هئچ واخت جانفشان‌لیق ائتمیردی، نئجه واردی‌سا، ائلجی‌دی؛ تأثیری «اولدوغو کیمی اولماسی»نین نتیجسی‌دی.

بیر نئچه گون، بلکه ده هفته (زامان ائله تئز کئچیر کی) اول زنگ ائتمیش‌دی. سالاملاش‌دی، تانیمادیغینی هیسس ائتدیم، ساده‌جه، سایت‌دا گئدن آچیقلاماسینا ایرادینی بیلدیردی، «سانکی بیر قصد وار منه» دئیه اعتراض ائتدی.

«بو سایت‌دا کیم‌سه‌یه قصد اولماز، او کی قالا بؤیوک تورک کیشی‌سی اولا. هم ده، کره‌م معلم، او قدر وفاسیز دئییله‌م کی، «دومینو یولداشی‌می» («ناپارنیک» دئدیم) اونودوم. الیمیز ده یاخشی توتوردو، نئجه منی اونودا بیلرسینیز؟» – دئدیم.

تئلئفونون او باشین‌دا اوغونوب گئت‌دی: «اوندا سن چوخ‌دان‌دی دؤوره‌ده دئییل‌سه‌ن، یوخ‌سا اونوتمازدیم».

هه، کره‌م معلم، چوخ‌دان‌دیر، لاپ چوخ‌دان‌دیر دوستلارلا گؤروشه، خئییر-شره گئده بیلمیرم – بو دا بیر تالئ‌دیر، بو دا قیسمت‌دیر. بونلاری سیزه دئیه بیلمدیم. باخ، سیزین اؤلوم خبرینیزی آلان‌دا دا یاس یئرینه گله بیلمدیم...

...سیز یاخشی اینسان، یاخشی دوست، صمیمی آدام، میللتینی دهشت‌لی درجه‌ده سئوه‌ن عالیم ایدینیز، کره‌م معلم!

سیز تورک کیملیینی اؤزون‌ده داشییان، تبلیغ ائد‌ن، قورویان، اونو میللتین یادداشینا یازان ضیالی ایدینیز، کره‌م معلم!

بؤیوک ایتکی اولدو، یئرینیز هئچ زامان دولماز.

تانری مکانینیزی اوچماق ائتسین!