۳۲ ایل عرضین‌ده آپاریلان تدقیقاتلار ثبوت ائدیب کی، موتمادی قرزکلی مئیوه یئیه‌نلرده عمومی اورک-دامار خسته‌لیکلری و تاج-دامار خسته‌لیگی ریسکی ۱۳-۲۳% آشاغی‌دیر.

آخار. آذ خبر وئریر کی، بو سؤزلری حکیم-کاردیولوق ووسال ولیئو نووروز بایرامی عرفه‌سی‌ده قوز، فیندیق، فیستیق، بادام کیمی قرزکلی مئیوه‌لرین حددن آرتیق قبول ائدیلمه‌سینین ساغلام‌لیق اوچون زررلی اولماسی فیکیرلرینی شرح ائدرکه‌ن دئییب. کاردیولوق بیلدیریب کی، خاریجی موتخسسلر فیندیق، فیستیق و قوزون اورک-دامار سیستئمینه تأثیرینی آراشدیریب و نتیجه‌لر گؤستریب کی، اصلین‌ده قوز-فیندیق اور‌یه فایدلی‌دیر:

«اؤتن ایل آمئریکان اورک جمعیتینین نفوذلو ژاجج ژورنالین‌دا بیر مقاله یایینلانمیش‌دی. فیستیق و قوزون اورک-دامار سیستمینه تأثیری آراشدیریلیب. تدقیقات ۱۹۸۰-جی ایلده باشلاییب و ۳۲ ایل داوام ائدیب. ۲۱۰ ۰۰۰ تیبب ایشچی‌سی اوزرین‌ده آپاریلان بو تدیقات هفته‌ده ۵ دفعه ۲۸ قرام قرزک‌لی مئیوه یئیه‌نلرله نادیر حاللاردا یئیه‌نلری موقایی‌سه ائدیب. نتیجه: موته‌مادی قرزک‌لی مئیوه یئیه‌نلرده عمومی اورک-دامار خسته‌لیکلری و تاج-دامار خسته‌لیگی ریسکی ۱۳-۲۳% آشاغی‌دیر (تاج دامارلاری اورک اینفارکتینا یول آچان داماردیر).

دوغرودور، بو آراش‌دیرمادا قرزک‌لی مئیوه دئیه‌ن‌ده قوز، فیندیق و یئرفیستیغی نظرده توتولوب، اما دیگر تدقیقاتلاردا، کاردیولوگییا کیتابلارین‌دا بادام، آناکاردییا، پوسته، شابالید حاقین‌دا دا عینی فیکیرلره راست گلمک مومکون‌دور».

کاردیولوق بیلدیریب کی، تدقیقات‌چیلار بئله چرزلری حددن چوخ و دوزلو فورمادا یئممیی توصیه ائدیرلر:

«کئچه‌ن ایل «فوود آند فونجتیون» ژورنالین‌دا یاییم‌لانان و ۱۸ تدقیقاتین عمومی آنالیزینی وئره‌ن بیر مقاله‌ده قرزک‌لی مئیوه‌لرین بوتون سببلره باغلی اؤلوم گؤستریجی‌سینی (حتی خرچنگ خستلیینه باغلی اولانلاری دا) آشاغی سالدیغی قئید ائدیلیب.

قرزک‌لی مئیوه‌لرین اورک-دامار سیستئمین‌دن ساوایی سینیر سیستئ‌می، شکر خسته‌لیگی، هیپئرخولئستئرولئ‌مییا کیمی خسته‌لیکلره ده فای‌دالی تأثیر گؤستردیی حاقین‌دا تدقیقاتلار وار. قرزک‌لی مئیوه‌لرین ترکیبین‌ده‌کی بیواکتیو مادده‌لر، دویمامیش یاغلار، بیتکی زولاللاری، لیف، فولات، مینئراللار،ویتامینلر، آنتی‌وکسیدانتلار، توکوفئرول و فئنولیک قاتیشیقلار دامارین ایچینی دؤشه‌یه‌ن ائندوتئل هوجئیره‌لرین ایشینی یاخشیلاشدیریر، اوکسیداتیف ایسترئسس نتیجه‌سین‌ده یارانان سربست رادیکاللارین، ایلتیهابلاشمانین قارشی‌سینی آلیر. «پیس خولئستئرول» اولاراق بیلینه‌ن لدل-خولئستئرولو آشاغی سالیر. دامارلاردا قان لاختاسینین عمله گلمیینی و داماری تیخاماغینی انگللییر. یوکسک تضییق و اؤد داشی خسته‌لیکلری اوزرین‌ده موسبت ائففئکتی واردیر. شکر خسته‌لرین‌ده اینسولینه قارشی هسساس‌لیغی آرتیریر. قرزک‌لی مئیوه‌لرین یادداشی گوجلندیردیی، بئینین اؤیره‌نمه، قاوراما فونک‌سییالارینی آرتیردیغی دا دئییلیر».

و.ولیئوین سؤزلرینه گؤره، قرزک‌لی مئیوه‌لر یوکسک کالوری‌لی و یاغ‌لی قیدالاردیر و چوخ یئییل‌سه، آرتیق چکییه سبب اولار:

«اونا گؤره ده دوزاسین‌دا یئمک مصلحت‌دیر، «چوخ یئسه‌م، خئیری چوخ اولار» دوشونجه‌سی سهودیر. توصیه ائدیله‌ن دوزا هفته‌ده ۵ دفعه، تخمیناً بیر اوووج قدردیر. ترکیبین‌ده یاغ چوخ اولسا دا، او یاغلار «دویمامیش یاغلار» آدلان‌دیریلان فای‌دالی قروپ‌دان‌دیر، اورک و بئیینه خئییرلی‌دیر، بالیق‌دا دا او یاغ‌دان وار. کیم‌سه قرزک‌لی مئیوه‌لری قوورولموش حال‌دا یئییر، اما قووورمادان یئمک یاخشی‌دیر. یئرفیستیغی ماغازالاردا اوستون‌ده «یئرفیستیغی ازمه‌سی، یاخود کرئ‌می» یازی‌سی اولان بانکالاردا دا ساتیلیر، اونلارین دوز و شکر علاوه‌سیز اولانلاری مصلحت‌دیر. حددن چوخ یئمک آرتیق چکییه سبب اولسا دا، نورمال میقداردا یئیه‌ن‌ده آرتیق چکی‌دن قورتولماغی آسانلاشدیریر».