کولت. آذ ایتالو کالوینونون "ویجدان" حکایه‌سینی تقدیم ائدیر:

محاربه باشلایاندا لویجی آدلی بیر آدام پئیدا اولموشدو، کؤنوللو یازیلماق ایستییردی. هامی اونو تعریفله‌ییب گؤیلره قالدیریردی.

لویجی سلاح پایلانیلان یئره گئدیب بیرینی گؤتوردو و دئدی: «ایندی گئدیب آلبرتونو اؤلدوره‌جم». اوندان آلبرتونون کیم اولدوغونو سوروشدولار. «دوشمندیر آلبرتو، منیم دوشمنیم»، – دئیه جاواب وئردی. اونا ایستدیی هر آدامی اؤلدورمه‌یه اجازه وئریلمدیینی، یالنیز بللی دوشمه‌نلری اؤلدورملی اولدوغونو باشا سالماق ایسته‌یه‌نده، «ندی؟!» دئییب بوزاردی:

«سیز منی آخماقمی حساب ائلییرسیز؟ آلبرتو ائله ان بؤیوک دوشمندی. اونلارا قارشی محاربه‌یه باشلادیغینیزی ائشیدنده، درحال سیزه قوشولمالی اولدوغومو دوشوندوم، چونکی یالنیز بو حالدا آلبئرتونو اؤلدوره بیلردیم. ائله بونا گؤره ایندی یانینیزدایام. اونو یاخشی تانیییرام، اجلافین، آلچاغین یئکه‌سیدیر. منله خاینجه‌سینه داوراندی، قادینین یانیندا اوزوقارا اولدوم، آلچالدیم…

کؤهنه صحبتدی، ایستییرسیزسه سیزه دانیشیم».
– یوخ، لازیم دئییل، سنی باشا دوشوروک، – یولداشلاری دئدی.
– یاخشی، اوندا منه آلبرتونون هاردا گیزلندیینی دئیین.
– بیلمیریک.
– عیبی یوخ، اونون یئرینی بیلن بیرینی تاپارام. اونسوز دا اول-آخیر الیمه کئچه‌جک.

لویجینین قاندیرماغا چالیشدیلار کی، بونو ائلمه‌یه ایختیاری یوخدور، هارا یوللاسالار اورا گئتمه‌لی، یالنیز اورداکیلاری اؤلدورملیدیر. آلبرتو حاقیندا ایسه هئچ کیمین معلوماتی یوخویدو.

«منه باخین»، – لویجی یئنه ایسرار ائلدی: «گؤروره‌م سیزه باش وئرنلری دانیشمالییام. بو آلبرتو حقیقتا اوغراش آدامدی، اونا قارشی دؤیوشمکله یاخشی ایش گؤرورسوز».

اما یولداشلاری اونو دینله‌مک ایسته‌مه‌دی. لویجی ده سؤز قانان آدام دئییلدی، دیرشدی: «عذر ایستییرم، هانسی دوشمنی اؤلدورمییم سیزین وئجینیزه اولمایا بیلر، اما آلبرتونو یوخ، بیر باشقاسینی اؤلدورسم، چوخ پیس اولارام».

یولداشلارینین صبری توکندی. اونلاردان بیری لویجییه محاربه‌نین نه اولدوغونو، کئفی ایستدیی آدامی اؤلدورمک ایختیارینین اولمادیغینی اوزون-اوزون باشا سالدی.

لویجی اعتراض ائلدی: «اگر ائلدیرسه، اوندا من یوخام!» «وارسان و اولاجاقسان!» – یولداشلاری اوستونه قیشقیردی. «ایر‌لی مارش! بیر-ایکی، بیر–ایکی…»، – بئله‌لیکله لویجینی محاربه‌یه یوللادیلار.

خوشبخت دئییلدی لویجی، آلبرتویا یا دا عائله‌سیندن کیمه‌سه توش گلر دئیه قاباغینا چیخانی گولللییردی. اؤلدوردویو هر آداما گؤره اونا مئدال وئریردیلر، اما لویجی یئنه ده خوشبخت اولا بیلمیردی. «اگر آلبرتونو اؤلدوره بیلمه‌سم»، – دوشونوردو: «بو قدر آدامی بوش یئره اؤلدورموش اولاجام». اؤزونو پیس حس ائدیردی. هله ده اونا نؤع بنؤع مئداللار وئریردیلر – قیزیل، گوموش…

لویجی گؤتور-قوی ائدیردی: «بو گون بیر-ایکیسینی اؤلدورره‌م، صاباح بیر نئچه‌سینی، ان آخیردا سایلاری آزالار و بو اجلافین دا نؤوبه‌سی موطلق گلیب چاتار».

اما لویجی آلبرتونو تاپا بیلممیش دوشمن تسلیم اولدو.

لویجی هئچ ندن او قدر اینسانی اؤلدوردویونه گؤره اؤزونو چوخ پیس حس ائدیردی. ایندی صولح دؤورویدو. آلدیغی بوتون مئداللاری چانتاسینا دولدوروب دوشمن اؤلکه‌ده اؤلنلرین آرواد-اوشاغینا، یاخینلارینا پایلاییردی. بئله گونلرین بیرینده آلبرتویلا قارشیلاشدی. «هه، آخیر کی، علیمه کئچدین، گئج اولسون، گوج اولسون»، – دئییب آلبرتونو اؤلدوردو. لویجینی درحال حبس ائتدیلر. جینایتی ثبوتا یئتیریلدی و اونو اعدام ائلدیلر…

محکمه‌ده ویجدانینین سسینی دینلدیینی دفعه‌لرله تکرار ائتمیشدیسه ده، هئچ کیم اونا اینانمامیشدی.