Kult.az سوئت‌لانا تورانین ترجومه‌سین‌ده روس یازی‌چی‌سی وارلام شالامووون «گئجه ایک‌ن» حکایه‌سینی تقدیم ائدیر:

شام یئمیی باشا چات‌دی. قلئبوو کاسانی تلسمه‌دن یالادی، ماسانین اوستونه تؤکولموش چؤرک قیرینتیلارینی سول اووجونا دقتله سیییردی و علینی آغزینا طرف آپاراراق اووجون‌داکی قیرینتیلاری احتیاطلا یالادی. یالادیقلارینی اودمادان هیسس ائتدی کی، آغزین‌داکی توپورجیی باپبالاجا چؤرک تیکه‌لرینی خسیسجه‌سینه بورویور. قلئبوو آغزینداکینین دادلی اولوب-اولمادیغینی هیسس ائتدمیردی. قیدانین وئردیی ائهتیراس، فداکارلیق دولو هیسس ایله موقایی‌سه‌ده داد آداما حدسیز کاساد و تامام فرق‌لی بیر شئی کیمی گلیردی. قلئبوو آغزینداکینی اودماغا تلسمیردی. چؤرک، اونسوز دا، آغیزدا ارییردی. اؤزو ده چوخ تئز.

باقرئتسووون چوخورا دوشموش، پار-پار یانان گؤزلری قلئبووون آغزینا آراسیکسیلمز اولاراق باخیردی. باشقا آدامین آغزین‌دا یوخا چیخان قیدادان گؤزو چکمه‌یه هئچ نیین قودرتی یئتمزدی. قلئبوو توپورجیینی اوددو و باقرئتسوو گؤزلرینی اوندان او دقیقه چکیب اوفوقه – سمادا گؤرونمه‌یه باشلایان ایری نارینجی آیا باخماغا باشلادی.

– واخت‌دیر، – باقرئتسوو دئدی.

اونلار قایایا طرف جیغیرلا دینمز-سؤیلمز گئت‌دیلر و تپه‌نین یانین‌دان بورولان بالاجا بیر چیخینتییا قالخ‌دیلار. گونش تزه‌جه بات‌سا دا، گوندوز واختی آدامین دابانینی یالین آیاغا گئییلمیش رئزین قالوشلارا رغمه‌ن یان‌دیران داشلار آرتیق سویوموش‌دولار. قلئبوو سیریقلینین قاباغینی دویمه‌له‌دی. یئریمک بئله اونون جانینی ایسیتمیردی.

– هله چوخ وار؟ – او، پیچیلتی ایله سوروش‌دو.

– چوخ وار، – باقرئتسوو ساکیتجه جاواب وئردی.

اونلار دینجینی آلماق اوچون اوتوردولار. دانیشاسی، یا دا دوشونوله‌سی بیر شئی یوخ ایدی. هر شئی، اونسوز دا، آیدین و بسیت ایدی. چیخینتینین کنارین‌داکی دوزلوک‌ده یئرین‌دن چیخاریلمیش بیر ییغین داش، قازیلمیش و قوروموش مامیر واردی.

– بونو تکجه ده ائده بیلردیم، – باقرئتسوو قیمیشاراق دئدی، – اما بیرلیک‌ده داها ماراق‌لی‌دیر. اؤزو ده کؤهنه دوستلا...

اونلاری کئچه‌ن ایل بورایا عینی پاراخوددا گتیرمیش‌دیلر. باقرئتسوو سؤزونو یاریمچیق کس‌دی.

– اوزانماق لازیم‌دیر، بیزی گؤره‌جکلر.

اونلار اوزان‌دیلار و داشلاری کنارا توللاماغا باشلادیلار. بورادا ایکی نفرین بیرلیک‌ده قال‌دیرماسی و کنارا چکمه‌سی مومکون اولمایان داشلاردان یوخ ایدی، چونکی بو داشلاری بورایا سهرچاغی تؤکه‌ن آداملار قلئبوودان گوج‌لو دئییل‌دیلر.

باقرئتسوو آستا سسله دئیین‌دی. او، بارماغینی یارالامیش‌دی. یارادان قان گلیردی. باقرئتسوو یارانین اوستونه قوم تؤک‌دو، سیریقلینین ایچین‌دن بیر تیکه پامبیق قوپاریب یاراسینین اوستونه باس‌دی. قان کسیلمیردی.

– لاختالانمان ضعیف‌دیر، – قلئبوو لاقئیدجه‌سینه دئدی.

– هکیم‌سه‌ن، نسه‌ن؟ – بارماغینی سوووران باقرئتسوو سوروش‌دو.

قلئبووون سسی چیخمیردی. اونون هکیم اولدوغو واختلار اؤزونه چوخ اوزاق گؤرونوردو. بئله بیر شئی عمومیتله اولموش‌دومو؟ اونا داغلارلا دنیزلر آرخاسین‌داکی او دونیا تئز-تئز یوخو و اویدورما کیمی گؤرونوردو. تکجه «قالخ» کومان‌داسین‌دان «یات» کومان‌داسینا قدرکی دقیقه، ساعت و گون حقیقی ایدی. قلئبوو بون‌دان او یانا باخمیردی، نه ده باخماق اوچون اؤزون‌ده گوج تاپیردی. ائله هامی کیمی.

قلئبوو اونو احاطه ائد‌ن اینسانلارین کئچمیشینی بیلمیردی و بونونلا ماراقلانمیردی. اصلین‌ده، ائله گونو صاباح باقرئتسوو اؤزونو فلسفه علملری دوکتورو، یا دا حربی هاوا قوه‌لری مارشالی اعلان ائتسی‌دی، قلئبوو اونا ائله او دقیقه ایناناردی. اؤزو نه واخت‌سا هکیم اولموش‌دومو؟ نینکی دوشونجه‌نین قئیری-ایرادی‌لیگی، عینی زامان‌دا، موشاهی‌دنین قئیری-ایرادی‌لیگی ایتیریلمیش‌دی. قلئبوو باقرئتسووون چیرک‌لی بارماغین‌دان قانی سوووردوغونو گؤرسه ده، هئچ نه دئمه‌دی. بو دوشونجه اونون شعورون‌دا، ساده‌جه، اویان‌دی، اما قلئبوو جاواب آختارماق اوچون اؤزون‌ده ایراده تاپمادی. بونا هئچ جان آتمادی دا. اولان-قالان و بلکه ده، اینسان شعورو اولماق‌دان چیخان شعورونون هودودو چوخ داردی و ایندی بو، تکجه بیر شئیه یؤنلمیش‌دی: داشلاری مومکون قدر تئز ییغیشدیرماغا.

– درین‌دیر، هه؟ – اونلار نفه‌سینی درمک اوچون اوزانان‌دا قلئبوو سوروش‌دو.

– آخی نئجه درین اولا بیلر؟! – باقرئتسوو دئدی. اوندا قلئبووون آغلینا بات‌دی کی، جهنگ بیر شئی سوروش‌دو و چوخور، دوغرودان دا، درین اولا بیلمز.

– حاضردیر، – باقرئتسوو دئدی.

او، اینسان بارماغینا توخون‌دو. داشلارین آراسین‌دان آیاغین باش بارماغی گؤرونوردو. آی ایشیغین‌دا اونو آیدین شکیل‌ده گؤرمک اولوردو. بو آیاق بارماغی قلئبووون، یا دا باقرئتسووون آیاق بارماقلارینا اوخشامیردی. هرچند جان‌سیز و قوروموش اولماسی ایله دئییل. محض ائله بو جهت فرق دئییل، عینی‌لیک تشکیل ائدیردی. اما اؤلونون بارماغینین دیرناغی قیرخیلمیش‌دی، بارماق اؤزو ده قلئبووونکون‌دان داها اتلی و یومشاق ایدی. اونلار نشین اوستونه ییغیلمیش داشلاری سرعتله کنارا آتدیلار.

– لاپ جاوان‌دیر، – باقرئتسوو دئدی. ایکی‌سی بیرلیک‌ده نشی آیاغین‌دان توتوب چوخوردان گوجله چیخاردیلار.

– یئکپردیر ها! – قلئبوو نفه‌سی کسیله-کسیله دئدی.

– بئله یئکپر اولماسای‌دی، – باقرئتسوو سؤیله‌دی، – اونو دا بیزیم کیمی باسدیراردیلار. بیز ده بو گون بورایا گلمه‌لی اولمازدیق.

اونلار اؤلونون اللرینی قالدیریب اینین‌ده‌کی کؤینیی چیخاردیلار.

– تومانی لاپ تزه‌دیر کی! – باقرئتسوو راضی‌لیقلا دیلله‌ن‌دی.

تومانی دا دارتیب چیخاردیلار. قلئبوو آلت پالتاری سیریق‌لی‌سینین آلتین‌دا گیزلت‌دی.

– یاخشی‌سی بودور کی، اینینه گئیینه‌سه‌ن، – باقرئتسوو تکلیف ائتدی.

– یوخ، ایستهمیرم، – قلئبوو دونقول‌دان‌دی.

اونلار اؤلونو تزه‌دن قبیره اوزادیب اوستونو داشلا دول‌دوردولار. گؤیون اوزونه قالخمیش آیین سالدیغی گؤیومتول ایشیق داشلارین، سئی‌رک تایقا مئشه‌سینین اوستونه دوشه‌رک هر چیخینتینی، هر آغاجی خصوصی و گوندوز اولدوغون‌دان داها فرق‌لی گؤستریردی. هر شئی حقیقی گؤرون‌سه ده، گوندوز اولدوغون‌دان فرقله‌نیردی. بو سانکی دونیانین ایکینجی و گئجه‌یه خاص اوزو ایدی.

اؤلونون آلت پالتاری قلئبووون سیریق‌لی‌سینین ایچین‌ده ایسین‌دی و اونا داها یاد بیر شئی کیمی گلمه‌دی.

– نه سیقارئت چکردیم... – قلئبوو دالغین-دالغین دئدی.

– صاباح چکرسه‌ن.

باقرئتسوو گولومسییردی. صاباح اونلار اؤلونون پالتارینی ساتاجاق، اونو چؤرکله دییشه‌جک، بلکه ده، حتی بیر آز توتون ده آلاجاق‌دیلار...