«دار آغاجی اونا باش ایدی» حکایه‌سی آذربایجان دئموکرات فیرقه‌سی مرکزی کومیته‌سی و ایران‌لی موهاجیرلر جمعیتی اجتماعی بیرلیگی گؤرکه‌م‌لی دؤولت خادی‌می، هوقوقشوناس، پوبلیسیست، شاعر میللی حکومتین باش پروکورورو فیریدون ایبراهیمینین ۱۰۰ ایللیک یوبیلئیینه حصر اولونان یازی موسابیقه‌سین‌ده فخری دیپلوما لاییق گؤرولوب. Kult.az بو حکایه‌نی مؤلفین اؤز یازدیغی کیمی – جنوبی آذربایجان لهجه‌سین‌ده دیرلی اوخوجولاریمیزا تقدیم ائدیر:

(فیریدون ائبراهیمینین عزیز خاطره‌سینه…)

باهارین سون آیینین ایلک گونو تبریزین هاوالاری ایسین‌سه ده، زین‌دان زیرزه‌می‌ده یئرلشدیی اوچون هله بندین دووارلاری قیش سویوغون‌دان آییلمامیش‌دی. ائنی اوچ، اوزونو دؤرد مئتر اولان یئر کؤهنه ادیاللا اؤرتولموش‌دو. دووارلاری کیر باسمیش، ایری-اویری بل‌لی اولمایان جیزیقلار دووارا ایبجر گؤرکه‌م وئرمیش‌دی. تاوان‌دا الچاتماز هوندورلوک‌ده بالاجا بیر ایشیق لامپاسی اؤلزیردی. بندین قاپی‌سیلا اوزبوز دووارین‌دا تاوان‌دان بیر قاریش بویو آشاغی بالاجا بیر دمیر داراق‌لی پنجره واردی. گونش باتان چاغ‌دا اورادان ساری-قیرمیزی قات ایشیق ایچری دوشر. بو آز چکردی. مهبوسلارین بورادا یئگانه سئوینج و فرح واختی ائله گونماشین باتان چاغی او نئچه دقیقه اولاردی. گونش سونرا زن‌دانین اوجا دووارلاری آراسین‌دا گیزلنه‌رک قم-قوسه‌نی بن‌ده یئنی‌دن قایتاریردی. بندین نم‌لی و سویوق هاواسی اورادا اوتوران دوستاقلاری بوزوشمه‌یه وادار ائتمیش‌دی. هرکس اؤز خیال عالمینه دالاراق، دیزلرینی قوجاقلاییب بل‌لی اولمایان گلجیی دوشونوردو….

میللی حکومت دؤورون‌ده دادیستان وظیفه‌سین‌ده چالیشان زامان بوش واختلارینی بو دوستاقخانادا کئچیرردی. رضا شاه دؤورونون دوستاقلارینین پروه‌ن‌ده(قوولوق)لرینی اوخویوب گؤناه‌سیزلاری بوراخمیش‌دی. یئنه دوستاقخانایا گل‌دی. اوخوماغا پروه‌ن‌ده قالمامیش‌دی. بندلری دولاشماغا باشلادی. دوستاقلارلا حال-اهوال توت‌دو. وضعیتلرین اؤیره‌ن‌دی. شیکایتلرین دینله‌دی. گیریفتارچی‌لیقلارین ائشیت‌دی. سالونون کونجون‌ده یئرلشن بند، اؤمورلوک جزا آلمیشلارا مخوسوس ایدی. قاپینین آچیلماسینی ایسته‌دی. ایچری گیردیلر. بند ایشیق‌سیز و اورک سیخیجی شرایط‌ده اولدوغون‌دان داریخ‌دی. اطرافا گؤز گزدیردی. گؤزلری قارانلیغا آلیشان زامان دؤرد نفرین بورادا اولدوغونو بیل‌دی. بیر-بیر اونلاری نǝزǝرد‌ن کئچیردی. نǝزǝری قوجا بیر دوستاغین اوزون‌ده دایان‌دی. یاشی اللینی هاخلامیش‌دی. اوز-گؤزونون قیریشلاری، انگینین باتیغی اونو داها دا قوجا گؤستریردی. ساچی-ساققالی یاری آغ-یاری قارا اولدوغون‌دان مسوم بیر گؤرکه‌م ایفاده‌سی آلمیش‌دی. آدینی و گؤناهینی سوروشدوق‌دا، قوجا اوتان‌جاق و کدرلی حال‌دا: «آدیم اییوب دیر. گؤناه دئیین‌ده قیسمتیم بو ایمیش قادان عالیم. نه بیلیم، کاش او گون هئچ ائوده‌ن باییرا چیخمایایدیم. ایشدیر باشیما گلیب، کیشینین ده باشینا ایش گلر، قادان عالیم»….دئمیش‌دی.

زین‌دان ری‌سی اونونلا بیرلیک‌ده ایدی. تاپشیریق وئردی: «اییوب دایینی یانیما گتیر». دئییب بنددن چیخ‌دی. زین‌دانین تمیزلینی و یئر اؤرتوکلرینی، دووار-قاپیلارینی نǝزǝرد‌ن کئچیردی. قاییدیب ری‌سین دفترین‌ده اوتوردولار.

اییوبون پروه‌ن‌ده‌سینی ایسته‌دی. اییوب هله ده آیاق اوسته دورموش‌دو. اونا سندلینی گؤستریب اوتورماغین ایسته‌دی. ریس متانتله پروه‌ن‌دنی اونون قاباغینا قویوب کنارا چکیل‌دی. پروه‌ن‌دنی واراقلاییب، اوخویان‌دان سونرا اوزونو قوجایا توت‌دو:

-اییوب دایی، بورادا اعتراف ائدیب و بارماق باس‌می‌سان کی مرهو زئینالی قصداً، اؤلوم آماجی ایلا وورموسان. و محکمه‌نین قرارینا اعتراض ائتمه‌دن گؤناهلارینی بوینونا آلمی‌سان.

اییوب اللرینی بیر-بیرینه سورته‌رک، باشینی آشاغا سالیب:

- باشینا دؤنوم. من ساوادسیز بیر آدام نه بیلیم اورادا نه یازیلیب. منی هئچ دانیش‌دیران اولوب کی، بارماق‌دا باسام؟ بایاق دئدیم. ایندی ده دئییرم، کاش قیچیم سینای‌دی او گون ائوده‌ن باییرا چیخمایایدیم.

او فیکره دالاراق، پروه‌ن‌دنی واراقلاییب، بیرده اوخودو. چوخ سوسان‌دان و دوشونه‌ن‌دن سونرا:

- اییوب دایی، او گونو خاتیرلاییرسان؟ یادین‌دا قالانی و نه هادسه باش وئردینی دئیه بیلرسه‌ن‌می؟

قوجا یئرین‌ده بیراز قوردالان‌دی. سانکی دانیشماغا سؤز آختاریردی. هارادان، نه یئردن باشلامی‌سین‌دان، یادداشینی الک-ولک ائدیردی. درین‌دن نفس آلیب کؤکس اؤتوردو:

- یازین اورتا آیینین ایلک اون گونلویو اولاردی بالا… سحر چاغی سوبه نامازین‌دان سونرا منیم سو نووبه‌م ایدی. هاوا هله قاران‌لیق ایدی. یوخودان آییلدیم. دئدیم بئواختا قالماییم، نامازی دا ائله اؤروش‌دو قیلارام. دوردوم آیاغا باغلامانی و بئلی گؤتوروب گئتدیم یونجالی باغا. هاوا هله آیازیمامیش‌دی. کوچه‌لر ساکتلیک ایدی. یونجالی باغ کنددن بیر آز آرالی ایدی. من باغا چاتار-چاتماز هاوا آیازییردی. باشلادیم ورگانلاری ساهمانلاییب، سو یولونو راهاتلادیم. یان-یووره‌نی دولاندیم. دان یئری سؤکولموش‌دو. کندین ناخیرلاری و چوبانلارینین های-هاراییلاری ائشیدیلیردی. اذان سسی گل‌دی. قاب‌دا گتیردییه‌م سو ایلا دستماز آلیب، باشلادیم نامازی‌می قیلدیم. نامازی قورتاران‌دان سونرا آرخا سو گلدینی گؤردوم. باشلادیم سو یوللارینی یئنی‌دن تمیزله‌مه‌یه، ورگانی مؤهکه‌مله‌ن‌دیرمه‌یه. ائله بو زامان زئینال پئی‌دا اولدو. و باشلادی منیله دئدی-گودو ائل‌مه‌یه: «سو نؤوبه‌سی منیم‌دیر. سن نیه باغینی سوواراریرسان؟». منه‌ده دئدیم: «سحر-سحر اووقاتی‌می کورلاما، اوغول! بوتون کند اهلی بیلیر بو ساعت منیم نؤوبه‌دیر». باش آغری‌سی وئرمییم، سؤزوموز چپ گل‌دی. یاخام‌دان توت‌دو. من بیلیین‌دن یاپیشیب ایت‌له‌ییب، اؤزوم‌دن کنارلارش‌دیرماق ایستدیک‌ده، یئر سوروشکه‌ن اولدوغون‌دان او ترازلیغینی ساخلایا بیلمه‌ییب، ورگانا طرف ییخیل‌دی. باشی ورگان‌دا اولان بؤیوک سال داشا دیب اویدو. من اونون قوللارین‌دان یاپیشیب سیلکلدیم. اویموش‌دو…
داوامی وار