Kult.az شاهناز کمالین گونئی آذربایجانا حصر اولونان "ساوالان" آدلی حکایه‌سینین داوامینی تقدیم ائدیر:

کندیمیز یادیم‌دا بیر-بیرینین تکراری اولان ائولری، بیر-بیرینه بنزر تالع یاشایان آداملاری ایله قالیب. بیر ده ائویمیزه یاخین اولان بالاجا تپه ایله. او تپه اوشاقلیغیمین، گیزلی آرزولاریمین مکانی ایدی. تپه‌نین باشین‌دا اللری‌می بوینومون دالین‌دا دویونله‌ییب آرخاسی اوسته اوزانار، خیاللار قوراردیم. آرازین او تایی ایله اوزو باکییا گئدن قاتارا مینیب آرزولاریما دوغرو یویوروردوم. باکی منیم نظریم‌ده آیری عالم ایدی. باکی، هر گئجه دینلدییم «کوروغ‌لو» اووئرتوراسی ایدی. هر هفته کندده تئلئویزورو اولان ایکی ائوین بیرینه ییغیشیب باخدیغیمیز «آشیق پری مجلیسی» ایدی. باکی منیم اوچون آرزولاری‌می حیاتا کئچیره بیلجییم یئگانه یئر، یئگانه مکان ایدی.

آدیم داریووش‌دور. غریبه آددیرمی؟ هئچ آدامین دیلینه ده یاتمیر. بو آدی منه آغام (آتامی بئله چاغیریریق) قویوب. قدیم فارس هؤکمدارلارین‌دان بیرینین آدی‌دیر. اوشاق‌لیق‌دا اؤز آدیم اؤزومه قریبه گلیردی. آنام ائوده منی «جان بالا» – دئیه چاغیراردی. من ده همیشه دوشونوردوم کی، کاش منیم آدیم جانبالا اولای‌دی.

اوشاق‌لیق‌دا بیلیردیم کی، آرازین او تایین‌دا ائینه‌ن بیزی کیمی دانیشان اینسانلار یاشاییرلار. فارسلار کیمی دئییللر. اونلارلا دانیشماق اوچون باشقا دیل بیلمک طلب اولونمور. او واختلار بابام روسلارین و فارسلارین بیر میللتی نئجه ایکییه بؤلدوکلرین‌دن، بیزی بیر-بیریمیزه نئجه هسرت قویدوقلارین‌دان دانیشیردی. آغلیمیز کسمه‌یه باشلایان‌دان او تای‌دان آتیشما سسلری ائشیتمه‌یه باشلادیق. بؤیوکلر دئییردیلر کی، ائرمه‌نیلر قاراباغی آلماق ایستییرلر، محاربه‌یه باشلاییبلار. من او تای‌دا نلرین باش وئردیینی تام آنلایا بیلمیردیم. او واختا قدر کی، گئجه آرازی کئچه‌ن زنگیلان‌لیلار بیزیم کن‌ده پناه گتیردیلر. ائرمه‌نیلر اونلارین کندلرینی داغیدیب، اؤزلرینی ده دیدرگین ائتمیش‌دیلر.

گلنلرین اکثریتی قادینلار، اوشاقلار، قوجالار ایدی. بیر نئچه علی آوتومات‌لی کیشی ده گلمیش‌دی. قاچقینلاری کندین مسجیدینه، ائولره یئرلشدیریب گئری قاییت‌دیلار. هر گون قاچقینلارا یئمک بیشیریب آپاریردیق. کیمین علین‌دن نه کؤمک گلیردی‌سه ائتمه‌یه چالیشیردی. اونلار بیزیم آداملارا چوخ اوخشاییردیلار. بیزیم کیمی دانیشیردیلار. گئییملری-کئجیملری، دوشونجه‌لری، حتی آغلاماقلاری دا بیزیم کیمی ایدی. قادینلاری بیزیم آروادلار کیمی دیزلرینه دؤیور، اوزلرینی جیریر، ساچلارینی یولوردولار. بو تای‌دان او تایا یانان ائولرینه باخیب ناله چکیردیلر. بیزیم آنالاریمیز دا اونلارا قوشولوردو…

بیر گلین قاچهاقاچ‌دا کؤرپه‌سینی کوریینه باغلاییبمیش. چایی کئچه‌ن‌ده شللیین دویونو آچیلیر، کؤرپه چایا دوشور. نه قدر چالیشیرلار، هئچ نه مومکون اولمور. اوشاق آخیر چای‌دا. او گلینین حالی لاپ پیس ایدی. ناله‌سی گون آخشاما کسمیردی. هامی اونو اووون‌دورماق، ساکیتلش‌دیرمک ایستییردی. اما کیریمک بیلمیردی یازیق.

اوچ گون سونرا قاچقینلاری یوک ماشینلارییلا قوزئیه – ایمیش‌لی رایونونا گؤندردیلر. اونلار گئت‌دی، اما من اونلاری اؤمروم بویو اونوتمادیم. دئمه‌لی، بیز بیر خالقیق. دیلیمیز، عادتیمیز، آجیمیز بیر، سینیریمیز آیری اولان خالق. او گون‌دن ایچیم‌ده بیر اعتراض باش قالدیردی. ایلک اعتراضیم آدیملا باغلی اولدو. آغاما آدی‌می دییش‌دیرمک ایستدیی‌می دئدیم، اؤزومه یئنی آد دا تاپمیشدیم – ساوالان. آتام چوخ اسبلش‌دی و منی مؤهکه‌م دؤی‌دو:

– آی کوچوک، سن نه زیبیل‌سه‌ن، آد بیه‌نمیرسن هه؟ اؤزونه آد سئچیرسن! قودوغون ادالارینا باخ، هله اؤزونه آد دا تاپیب – ساوالان – آدینا-زادینا باخ…

آغام اوچ گون دئیین‌دی. دوزدور، سندده آدی‌می دییش‌دیره بیلمدیم، اما او گون‌دن سونرا تانیش اولدوغوم آداملارا اؤزومو بئله تقدیم ائتدیم – ساوالان. ائوین بؤیوک اوشاغی اولدوغوم اوچون باجی-قارداشلاریمین گؤزونو قورخودوب مجبور ائدیردیم کی، منی ساوالان چاغیرسینلار. آنجاق اونلار من‌دن چوخ آغام‌دان قورخاردیلار دئیه، او ائوده اولان‌دا ساوالان آدینی دیللرینه آلمازدیلار. آتام چؤله، اکینه، ناخیرا گئدن‌ده منی ساوالان چاغیراردیلار، اؤزو ده جمله‌نین اولین‌ده ده، آخیرین‌دا دا آدی‌می چکمک شرطیله. بون‌دان خصوصی زؤوق آلیر، آدیملا خالقیمین بوتون دوشمه‌نلرین‌دن اینتیقام آلدیغی‌می دوشونوردوم.

منی ساوالان چاغیران بیر آدام دا وار ایدی – سحر. ایندی ده اونون آدی چکیله‌ن‌ده اورییم تیترییر. قونشوموزون قیزی ایدی. اوشاق‌لیق‌دان بیر یئرده بؤیوموشدوک. حدی-بولوغا چاتان‌دان سونرا بیر-بیریمیزه آنجاق چپردن باخا بیلردیک. قانونلار بئله ایستییردی. چاره یوخ ایدی.

سونرالار آتاسی اونو باشقا شهره گؤندردی، بیزیم مکتبین یوخاری صینیفلرین‌ده قیزلار اوخومازدی. آتاسی ایسه سحری تحصیل‌لی گؤرمک ایستییردی. بونون اوچون اونون بس قدر پولو دا وار ایدی. سحر شهره اوخوماغا گئدن‌دن سونرا کن‌ده تتیل‌دن-تتیله گلردی و من اونونلا یالنیز باخیشیملا سالاملاشا بیلیردیم. او، منیم اؤمرومه آچیلان یئگانه سحر ایدی.
مکتبی بیتیره‌ن کیمی گیلان اونیوئرسیتئتین‌ده کیشاورزی (اکین‌چی‌لیک) موهندیس‌لیگی اوخوماغا باشلادیم. آنا دیلیم‌ده آز دا اولسا اوخویوب-یازماغی باجاریردیم. اونیوئرسیتئت‌ده اوخودوغوم ایللرده تورکجه کیتابلار اوخوماغا باشلادیم. قوزئی‌ده «تبریز!» دئیه اینله‌یه‌ن شاعرلرین کیتابلارینی گیزلیجه بیر-بیریمیزه اؤتوروردوک. گیزلیجه بیر درگی ده چیخاریردیق: «قوپوز» درگی‌سی.

تحصیلی‌می گیلان‌دا باشا ووروب تئهرانا گئتدیم – روتبه آلماق اوچون. بورادا دا گیزلی فعالیت گؤستره‌ن میللی تشکیلاتلارلا علاقه‌لری‌می داوام ائتدیریردیم. ائله ایلک دفعه بوردا حبس اولوندوم. شبیستر شهرین‌ده میللیت‌چی پروفئسسور زئهتابینین مزاری اؤنون‌ده میتینق تشکیل ائتمیشدیک. اوندا یوز آدامی حبس ائتدیلر. بیزی اوچ گون بوز آلتین‌دا ساخلادیق‌دان سونرا بوراخ‌دیلار. اوچ گون‌ده وئریله‌ن ایشگه‌نجه‌نین آغری‌سینی جانیم‌دا اوچ آی هیسس ائتسه‌م ده، یولوم‌دان دؤنمیی آغلیما گتیرمیردیم.

۲۰۰۲-جی ایلده «بابک قالاسی»نا یوروش‌ده بایراغیمیزی ایلک دفعه اوزه چیخارتدیق! گؤزلریم یاشلا دولموش‌دو: قورور یاشی ایله! سئوینج یاشی ایله!